TIÊU CHUẨN QUỐC GIA

TCVN 12263:2018

THÔNG TIN ĐỊA LÝ - TÀI LIỆU NGỮ CẢNH BẢN ĐỒ TRÊN NỀN WEB

Geographic information - Web map context documents

 

Lời nói đầu

TCVN 12263:2018 hoàn toàn tương đương tài liệu Web Map Context Documents (phiên bản 1.1.0) của tổ chức Không Gian Địa lý (OGC).

TCVN 12263:2018 do Trung tâm Công nghệ phần mềm và GIS và Trung tâm Chuyển giao công nghệ thuộc Cục Công nghệ thông tin và Dữ liệu Tài nguyên môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường biên soạn, Bộ Thông tin và Truyền thông đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lượng Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.

 

Giới thiệu chung

Ngữ cảnh bản đồ là sự cụ thể hóa những nội dung bản đồ do một hoặc một nhóm máy chủ cung cấp trên nền web. Ngữ cảnh này được mô tả lại và trình bày theo định dạng cụ thể trong một tệp tin riêng, cho phép di chuyển, sao chép linh hoạt giữa các máy tính khác nhau gọi là “Tài liệu ngữ cảnh bản đồ trên nền web”.

Một tài liệu ngữ cảnh bao gồm thông tin về máy chủ, các lớp thông tin hình thành nên bản đồ, khung giới hạn bản đồ, hệ quy chiếu, thông tin siêu dữ liệu đủ để phần mềm trên máy khách tái tạo lại bản đồ. Ngoài ra còn có các thông tin bổ sung, chú thích, thông tin nguồn gốc bản đồ phục vụ người dùng.

Tài liệu ngữ cảnh sử dụng ngôn ngữ đánh dấu mở rộng (XML), cấu trúc của tài liệu có thể được đối chiếu trong phụ lục A.

Một vài trường hợp có thể áp dụng Tài liệu ngữ cảnh:

- Tạo khởi động mặc định bản đồ web cho từng loại người dùng khác nhau.

- Lưu lại một trạng thái cụ thể của bản đồ ở phía máy khách, ví dụ trạng thái sau khi người dùng điều hướng phóng to, thu nhỏ, di chuyển bản đồ, bật tắt các lớp.

- Tài liệu ngữ cảnh không chỉ lưu lại những cài đặt hiện thời mà còn cả thông tin cho từng lớp bản đồ (như: các kiểu trình bày có sẵn, định dạng, hệ quy chiếu không gian..) nhằm giúp máy khách không phải truy vấn lại thông tin từ máy chủ khi người dùng chọn lại một lớp.

- Lưu lại phiên làm việc trên bản đồ của một máy khách sau đó chuyển sang một máy khác để mở lên và tái tạo lại phiên làm việc đó.

So với Lớp thông tin bản đồ (Layers) vốn là các lớp thông tin đối tượng riêng lẻ, Ngữ cảnh bản đồ có thể được phân loại, sắp xếp thành danh sách và sử dụng để cung cấp thông tin chi tiết ở mức độ rộng hơn.

 

THÔNG TIN ĐỊA LÝ - TÀI LIỆU NGỮ CẢNH BẢN ĐỒ TRÊN NỀN WEB

Geographic information - Web Map Context Documents

1  Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng cho việc tạo ra và sử dụng tệp tài liệu ngữ cảnh bản đồ trên một máy khách cụ thể của ứng dụng bản đồ trong môi trường web. Tệp tài liệu này hoàn toàn độc lập với máy khách và có thể được sử dụng bởi các máy khách khác nhau để tái tạo lại trạng thái của ứng dụng bản đồ web. Tiêu chuẩn này định nghĩa phương thức mã hóa ngữ cảnh bản đồ bằng cách sử dụng ngôn ngữ đánh dấu mở rộng XML theo TCVN ISO/TS 15000-1:2007 (ISO/TS 15000-1:2004).

Tiêu chuẩn này không đề cập đến phương thức lưu trữ, thống kê, phát hiện hoặc thu hồi tài liệu XML của ngữ cảnh.

2  Tài liệu viện dẫn

Các tài liệu viện dẫn sau đây là cần thiết để áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).

EPSG, European Petroleum Survey Group Geodesy Parameters, Lott, R., Ravanas, B., Cain, J., Girbig, J.-P., and Nicolai, R., eds. (Các tham số trắc địa của Đoàn Trắc địa Dầu khí Châu Âu)

SLD 1.0.0 (September 2002), Styled Layer Description (SLD) 1.0.0, OGC Proposed

Implementation Specification, William Lalonde. (Mô tả kiểu trình bày lớp bản đồ)

IETF RFC 2119 (March 1997), Key words for use in RFCs to Indicate Requirement Levels, Bradner, S., ed. (Mức độ yêu cầu của các từ khóa dùng trong đề nghị duyệt thảo và bình luận)

TCVN ISO/TS 15000-1:2007 (ISO/TS 15000-1:2004), Ngôn ngữ đánh dấu mở rộng kinh doanh điện tử (ebXML).

3  Thuật ngữ và định nghĩa

Những thuật ngữ và định nghĩa sau được dùng với mục đích áp dụng cho tiêu chuẩn này.

3.1

Thao tác (operation)

Đặc tả kỹ thuật của quá trình truy vấn, vận chuyển đối tượng. Quá trình này có thể được thực thi khi có yêu cầu.

3.2

Giao diện (interface)

Tên gọi của tập các thao tác mô tả hành vi của một thực thể nào đó.

3.3

Dịch vụ (service)

Một chức năng xác định do một thực thể nào đó cung cấp thông qua các giao diện.

3.4

Máy chủ (server)

Nơi triển khai và thực thi dịch vụ.

3.5

Máy khách (client)

Hợp phần phần mềm có thể gọi một thao tác từ máy chủ.

3.6

Yêu cầu (request)

Chỉ hành động máy khách gọi một thao tác.

3.7

Phản hồi (response)

Kết quả của một thao tác, được máy chủ trả về cho máy khách

3.8

Bản đồ (map)

Kết quả trình bày dữ liệu địa lý một cách trực quan (bằng hình ảnh).

3.9

Hệ quy chiếu không gian (spatial reference system)

Phép chiếu tọa độ hay hệ tọa độ không gian.

3.10

Đặc tính (capabilities)

Siêu dữ liệu ở mức dịch vụ, mô tả các thao tác và nội dung mà dịch vụ đó sẵn sàng cung cấp.

3.11

Kiểu trình bày (Style)

Cách hiển thị khác nhau của một dữ liệu.

3.12

Lớp (Layer)

Là một khối các thông tin địa lý cơ sở, có thể được gọi ra từ máy chủ để phục vụ việc hiển thị bản đồ.

3.13

Phiên bản (version)

Một bản phát hành đặc trưng của sản phẩm, thường đánh số theo một định dạng và quy tắc nhất định.

4  Quy ước

4.1  Quy tắc dùng động từ

Mức độ cần thiết của các yêu cầu trong phần nội dung tiêu chuẩn được diễn tả bằng các từ: tùy chọn (optional), bắt buộc (required), nên (should), không nên (should not), phải (shall), không cần phải (shall not), đề xuất (recommended), có thể (may). Chi tiết về mặt kỹ thuật mà các từ này yêu cầu được mô tả trong tài liệu IETF RFC 2119.

4.2  Chữ viết tắt

CGI	Common Gateway Interface	Giao diện cổng chung
EPSG	European Petroleum Survey Group	Liên đoàn Trắc địa và Dầu khí châu Âu
GIS	Geographic Information System	Hệ thống thông tin địa lý
GML	Geography Markup Language	Ngôn ngữ đánh dấu địa lý dựa trên nền tảng XML
HTTP	Hypertext Transfer Protocol	Giao thức truyền tải siêu văn bản
IETF	Internet Engineering Task Force	Cơ quan đặc trách xác định các chuẩn dùng trong internet
MIME	Multipurpose Internet Mail Extensions	Chuẩn Internet về định dạng cho thư điện tử
OGC	Open GIS Consortium	Tổ chức Không gian Địa lý Quốc tế
OWS	OGC Web Service	Dịch vụ web theo chuẩn OGC
RFC	Request for Comments	Đề nghị duyệt thảo và bình luận
SLD	Styled Layer Descriptor	Kiểu mô tả của lớp bản đồ
SRS	Spatial reference system	Hệ quy chiếu không gian
URL	Uniform Resource Locator	Liên kết dùng để tham chiếu tới tài nguyên trên internet
WCS	Web Coverage Service	Dịch vụ bao phủ dữ liệu web
WFS	Web Feature Service	Dịch vụ web cho phép gửi yêu cầu cung cấp các thông tin về đối tượng địa lý
WMS	Web Map Service	Dịch vụ web bản đồ
XML	Extensible Markup Language	Ngôn ngữ đánh dấu mở rộng

5  Các phần tử của Tài liệu ngữ cảnh

Mục này giới thiệu chung về những phần tử cần có trong tài liệu XML để lưu trữ thông tin về ngữ cảnh bản đồ trong môi trường web, các phần tử này được sắp xếp có cấu trúc theo thứ bậc.

Phần tử Ngữ cảnh hiển thị “Viewcontext” là phần tử gốc trong cấu trúc dạng cây của tài liệu, phần tử này bao gồm các nhánh phần tử tiếp theo như phần tử Chung "General" cho các lớp ngữ cảnh độc lập và phần tử Danh sách lớp “LayerList” chứa các phần tử nối tiếp nhau mang những đặc tả chi tiết về các lớp đang dùng. Trong phần tử Chung có chứa thông tin về 'phiên bản' nhằm xác định cấu trúc XML mà tài liệu ngữ cảnh này đang áp dụng.

Phần tử Chung cung cấp thông tin về các lớp ngữ cảnh độc lập. Nó cũng cho biết trạng thái của khung giới hạn tọa độ với đơn vị tương ứng trong hệ quy chiếu không gian của nó đang trình bày vùng dữ liệu địa lý nào. Kích thước khung giới hạn tọa độ sẽ tương ứng với cặp số nguyên quy định kích thước bản đồ tính bằng đơn vị điểm ảnh đang được trình diễn ở máy khách. Phần tử này cũng chứa các thông tin siêu dữ liệu ở mức dịch vụ của ngữ cảnh như tiêu đề, tóm tắt, từ khóa và các thông tin khác.

Phần tử Danh sách lớp chứa thông tin về tất cả các lớp trong ngữ cảnh hiện tại. Một hoặc vài lớp có thể có tên trong danh sách nhưng không hiển thị trên bản đồ (lớp ẩn). Phần tử Danh sách lớp chứa trong nó một hoặc nhiều phần tử Lớp.

Mỗi phần tử Lớp có đặc điểm gần giống với đặc tính dịch vụ của WMS. Nó bao gồm thông tin siêu dữ liệu của Lớp như tiêu đề, tóm tắt và phần chú giải có thể được phản ánh từ những thông tin do máy chủ cấp phát cho từng Lớp. Tuy nhiên, hình thức sử dụng phổ biến của tài liệu ngữ cảnh là cho phép người dùng thay đổi thông tin về tên và mô tả theo định nghĩa riêng của mình.

Phần tử lớp cũng lưu một số thông tin về trạng thái hiện tại của nó trong dịch vụ. Phần tử lớp chứa thông tin thuộc tính ở dạng nhị phân biểu thị trạng thái ẩn hiện (0 hoặc 1), nếu trạng thái biểu thị bằng "1" thì mặc dù lớp đó có mặt trong tài liệu ngữ cảnh nhưng sẽ không được hiển thị trên bản đồ. Phần hiển thị trên máy khách cũng nên cung cấp cho người dùng biết trong ngữ cảnh có lớp ẩn và có thể hiển thị nó lên nếu muốn.

Phần tử Lớp cũng chứa thông tin về máy chủ cấp phát lớp đó, thông tin về định dạng, cũng như những thông tin về nơi mà máy khách có thể truy vấn được lớp đó. Phần tử Lớp cũng cung cấp thông tin về các kiểu trình bày khác nhau của nó, trong đó có một kiểu trình bày ở trạng thái đang được chọn.

5.1  Mã hóa Ngữ cảnh bản đồ bằng ngôn ngữ đánh dấu

Việc mã hóa ngữ cảnh bằng ngôn ngữ đánh dấu XML theo TCVN ISO/TS 15000-1:2007 (ISO/TS 15000-1:2004) phải tuân theo cấu trúc được quy định ở Phụ lục A của tiêu chuẩn này. Cấu trúc XML này quy định mức độ cần thiết của các phần tử (là bắt buộc hay tùy chọn) và định dạng của tài liệu ngữ cảnh như thế nào.

Tài liệu ngữ cảnh có thể viện dẫn y nguyên cấu trúc XML đã quy định ở trong Phụ lục A. Trong tài liệu cũng phải có đường dẫn đến địa chỉ lưu giữ cấu trúc XML này, địa chỉ được cấp quyền truy cập đầy đủ để có thể dễ dàng trích xuất khi cần.

Tên tệp tin mở rộng cụ thể như .cml và .ccml thì cũng được gợi ý rõ ràng trong tài liệu.

Nội dung của tệp tài liệu gồm các phần tử và thuộc tính được sắp xếp theo cấu trúc thứ bậc, việc đánh thứ tự đề mục thể hiện vị trí của phần tử hoặc thuộc tính đó trong tài liệu XML.

5.2  Ngữ cảnh hiển thị

Phần tử có tên là “ViewContext”, là phần tử gốc của toàn bộ tài liệu ngữ cảnh, phần tử này buộc phải có thông tin về số phiên bản cấu trúc ngữ cảnh mà tài này đang tuân thủ. Phần tử Ngữ cảnh hiển thị bao gồm hai phần tử nhánh, một nhánh là các thông tin chung (được mô tả theo 5.3), nhánh thứ hai xác định một danh sách các Lớp (được mô tả theo 5.4).

5.2.1  Số phiên bản

Thuộc tính có tên là “version” ở trong tài liệu ngữ cảnh, là một dãy ký tự đại diện cho một phiên bản đã được công bố, bao gồm ba số nguyên dương, cách nhau bằng dấu chấm, theo định dạng “x.y.z”. Mỗi ngữ cảnh đều áp dụng theo một phiên bản tài liệu ngữ cảnh cụ thể. Thuộc tính này là bắt buộc.

5.2.2  Mã id

Thuộc tính có tên là “id” và nên được đặt tên sao cho là duy nhất để dùng làm mã định danh của ngữ cảnh. Thuộc tính này là bắt buộc.

5.3  Phần Chung

Phần tử có tên là “General” chứa nhiều lớp thông tin khác nhau về ngữ cảnh bản đồ hiện tại như khung giới hạn, hệ quy chiếu không gian, ngoài ra còn có các thông tin mô tả về bản thân tệp tài liệu ngữ cảnh như tiêu đề, tóm tắt... Phần tử này là bắt buộc.

5.3.1  Khung giới hạn và Hệ quy chiếu không gian

Phần tử có tên là “BoundingBox” có định dạng được định nghĩa cụ thể trong Phụ lục A. Phần tử này biểu thị phạm vi địa lý của bản đồ hiển thị trên máy khách. Phần tử này là bắt buộc.

5.3.2  Kích thước cửa sổ

Phần tử có tên là “Window” trong tài liệu ngữ cảnh, biểu thị kích thước của bản đồ trên máy khách tính bằng đơn vị điểm ảnh. Nếu xảy ra xung đột giữa việc xác định kích thước cửa sổ định nghĩa trong tài liệu ngữ cảnh và kích thước cửa sổ có sẵn trên máy khách thì phần đúng thuộc về định nghĩa kích thước trên tài liệu ngữ cảnh. Phần tử này là tùy chọn.

5.3.3  Tiêu đề

Phần tử có tên là “Title” nhằm mục đích làm tiêu đề của ngữ cảnh, nội dung của nó ở dạng văn bản và mang ý nghĩa dễ hiểu, con người có để đọc được. Phần tử này là bắt buộc.

5.3.4  Tóm tắt

Phần tử có tên là “Abstract” mô tả về bản thân tài liệu ngữ cảnh, mang tính dễ hiểu và con người đọc được. Phần tử này là tùy chọn.

5.3.5  Danh sách từ khóa

Phần tử có tên là “KeywordList” bao gồm nhiều từ khóa cụ thể, phục vụ cho việc tìm kiếm tài liệu ngữ cảnh trong một danh sách gồm nhiều tài liệu ngữ cảnh khác nhau. Phần tử này là tùy chọn.

5.3.6  Thông tin liên hệ

Phần tử có tên là “ContactInformation” trình bày thông tin liên hệ của tác giả tài liệu ngữ cảnh bản đồ. Phần tử này là tùy chọn.

5.3.7  Đường dẫn lô-gô

Tham chiếu đến một hình ảnh có thể được gắn vào tài liệu ngữ cảnh. Có thể là lô-gô của dự án mà ngữ cảnh đang biểu thị, hoặc là hình ảnh bản đồ tổng quan mô tả nội dung ngữ cảnh. Phần tử này chứa một đường dẫn (link) đến hình ảnh, kích thước (đơn vị pixels) và định dạng ảnh. Phần tử này là tùy chọn.

5.3.8  Đường dẫn mô tả

Đường dẫn tham chiếu đến một trang web chứa thông tin liên quan đến nội dung hiển thị. Phần tử này là tùy chọn.

5.3.9  Phần mở rộng

Các phần tử mở rộng là những thẻ chứa thông tin tùy ý mà không làm ảnh hưởng đến khả năng thực thi của máy khách đối với tài liệu ngữ cảnh. Nội dung của phần mở rộng chứa trong phần tử và thẻ này không nên dùng để đưa vào các phần tử mới được dự kiến làm tăng khả năng tương tác của tài liệu. Không nên dùng thẻ này để lưu trữ những thông tin nhằm chuyển đổi tài liệu ngữ cảnh giữa các hệ thống khác nhau.

5.4  Danh sách Lớp

Tài liệu ngữ cảnh biểu thị nội dung của một bản đồ cụ thể, được định nghĩa bằng một Danh sách Lớp thông tin địa lý. Phần tử này có tên “LayerList” diễn tả một danh sách tất cả các Lớp tạo nên bản đồ trong khung hiển thị. Các Lớp được sắp xếp theo thứ tự từ dưới lên trên. Mỗi Lớp được định nghĩa bằng một thẻ trong tài liệu XML ngữ cảnh bản đồ. Các Lớp có thể được trình bày lặp đi lặp lại với thuộc tính khác nhau (ví dụ kiểu trình bày khác nhau).

5.4.1  Lớp

Phần tử có tên là “Layer”, các thuộc tính của nó gồm:

- Thuộc tính ẩn “hidden”: thuộc tính này bằng “true” nếu như lớp này ẩn trên bản đồ kết quả của máy khách và ngược lại. Thuộc tính này bắt buộc.

- Thuộc tính khả năng truy vấn “queryable”: thuộc tính này bằng “true” nếu Lớp này được đặt ở chế độ cho phép máy khách có thể truy vấn nó. Thuộc tính này bắt buộc.

Mỗi phần tử phải kèm theo một hoặc nhiều phần tử con cung cấp thông tin về Lớp. Ý nghĩa của những phần tử con này được trình bày sau đây.

5.4.1.1  Máy chủ

Phần tử có tên “Server” định nghĩa một dịch vụ nơi mà tên Lớp có thể được yêu cầu.

Các thuộc tính của phần tử này gồm:

- Dịch vụ “Service”: Kiểu dịch vụ bản đồ theo chuẩn của OGC như: WMS, WFS. Thuộc tính bắt buộc.

- Phiên bản “Version”: Số phiên bản của giao diện theo chuẩn OGC tương ứng với dịch vụ cung cấp. Thuộc tính bắt buộc.

- Tiêu đề “Title”: Tiêu đề của dịch vụ (trích xuất từ đặc tính máy chủ trong quá trình tạo tài liệu ngữ cảnh). Thuộc tính tùy chọn.

Phần tử “Server” là bắt buộc.

5.4.1.2  Tên

Phần tử có tên “Name”, tên của lớp được chọn (trích xuất từ đặc tính máy chủ trong quá trình tạo tài liệu ngữ cảnh). Thuộc tính bắt buộc.

5.4.1.3  Tiêu đề

Phần tử có tên “Title”, tiêu đề của lớp được chọn (trích xuất từ đặc tính máy chủ trong quá trình tạo tài liệu ngữ cảnh). Thuộc tính bắt buộc.

5.4.1.4  Tóm tắt

Phần tử có tên “Abstract”, đoạn tóm tắt của lớp được chọn (trích xuất từ đặc tính máy chủ trong quá trình tạo tài liệu ngữ cảnh). Thuộc tính tùy chọn.

5.4.1.5  Hệ quy chiếu không gian

Một danh sách các SRS có sẵn cho các Lớp kèm theo. Một hệ quy chiếu không gian trong danh sách SRS phải được nhắc đến trong phần tử ViewerContext/General/BoundingBox@SRS. Phần tử này tùy chọn.

5.4.1.6  Danh sách kích thước

Phần tử có tên “DimensionList”, là một danh sách những kích thước nhất định sẽ được dùng khi yêu cầu Lớp. Phần tử này ngoài chứa những thuộc tính về kích thước còn có thêm thuộc tính cho biết giá trị kích thước nào đang được chọn.

5.4.1.6.1  Kích thước

Phần tử có tên “Dimension” xác định kích thước nhiều chiều của đối tượng. Có thêm một thuộc tính xác định trạng thái hiện tại của kích thước, thuộc tính này có tên là “current” xác định kích thước phải dùng khi yêu cầu Lớp này.

5.4.1.7  Đường dẫn dữ liệu

Phần tử này là một liên kết đến nguồn dữ liệu trực tuyến, nơi dữ liệu tương ứng với các lớp có thể được tìm thấy. Phần tử này tùy chọn.

5.4.1.8  Đường dẫn siêu dữ liệu

Phần tử này là một liên kết đến nguồn dữ liệu trực tuyến, nơi siêu dữ liệu tương ứng với các lớp có thể được tìm thấy. Phần tử này tùy chọn.

5.4.1.9  Danh sách định dạng

Phần tử có tên “FormatList”, là phần tử cha bao gồm một danh sách các phần tử con là định dạng hình ảnh có sẵn cho lớp hiện tại. Các định dạng hình ảnh nên được thể hiện theo kiểu MIME như mô tả trong tiêu chuẩn WMS phiên bản 1.1.1 của OGC ban hành. Mỗi định dạng hình ảnh được định nghĩa trong một thẻ . Mỗi thẻ phải bao gồm ít nhất một phần tử .

5.4.1.9.1  Định dạng

Phần tử có tên “Format” mô tả định dạng hình ảnh đầu ra của Lớp.

Thuộc tính của Định dạng:

- Hiện tại “Current”: có giá trị bằng 1 nếu định dạng hình ảnh hiện tại được chọn.

5.4.1.10  Danh sách kiểu trình bày

Là một phần tử cha có tên “StyleList” chứa một danh sách các kiểu trình bày có sẵn cho Lớp. Mỗi một kiểu trình bày được định nghĩa trong một phần tử