Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12434:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 16715:2014) về Cần trục - Tín hiệu bằng tay sử dụng với cần trục do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, quy định các quy chuẩn thống nhất về hệ thống tín hiệu bằng tay nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối trong quá trình vận hành các thiết bị nâng hạ.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với tất cả các tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động vận hành cần trục, bao gồm người điều khiển cần trục (thợ lái), người ra tín hiệu (người xi nhan), cán bộ giám sát an toàn lao động tại các công trường xây dựng, cảng biển, nhà xưởng và các khu vực sản xuất công nghiệp có sử dụng thiết bị nâng hạ.

Nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn (Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Quy định chi tiết các tín hiệu bằng tay chuẩn hóa để thiết lập kênh giao tiếp trực quan, rõ ràng giữa người ra tín hiệu và người điều khiển cần trục.
• Áp dụng rộng rãi cho các loại cần trục khác nhau theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, giúp hạn chế tối đa tai nạn lao động do bất đồng ngôn ngữ hoặc hiểu sai ý kiến chỉ đạo trong khu vực làm việc.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Tiêu chuẩn này áp dụng kết hợp với TCVN 8242-1 (ISO 4306-1) về Cần trục - Từ vựng - Phần 1: Quy định chung để đồng bộ hóa các thuật ngữ chuyên ngành kỹ thuật nâng hạ.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

• Định nghĩa rõ vai trò của người điều khiển cần trục là người trực tiếp vận hành các cơ cấu chuyển động của cần trục để di chuyển tải trọng.
• Định nghĩa người ra tín hiệu là người được đào tạo chuyên môn, có nhiệm vụ quan sát vùng làm việc của cần trục và đưa ra các chỉ dẫn bằng tay cho người điều khiển nhằm bảo đảm di chuyển tải an toàn.

4. Yêu cầu chung đối với việc sử dụng tín hiệu bằng tay (Điều 4)

• Vị trí của người ra tín hiệu: Người ra tín hiệu phải đứng ở vị trí có tầm nhìn bao quát toàn bộ khu vực di chuyển của tải trọng và cần trục, đồng thời phải nằm trong tầm nhìn trực tiếp, rõ ràng của người điều khiển cần trục để tránh việc truyền đạt thông tin bị gián đoạn.
• Trang phục và thiết bị nhận diện: Người ra tín hiệu phải được trang bị và sử dụng các phương tiện nhận diện đặc biệt như áo khoác phản quang, mũ bảo hộ có màu sắc nổi bật hoặc găng tay chuyên dụng để người điều khiển dễ dàng nhận biết trong mọi điều kiện thời tiết và ánh sáng.
• Nguyên tắc phát tín hiệu duy nhất: Người điều khiển cần trục chỉ được phép tuân theo tín hiệu của một người ra tín hiệu duy nhất đã được phân công trước đó. Tuy nhiên, đối với tín hiệu Dừng khẩn cấp, người điều khiển phải lập tức chấp hành dù tín hiệu đó được phát ra từ bất kỳ ai trên công trường.
• Tính liên tục và dứt khoát: Các động tác tay phải được thực hiện một cách dứt khoát, rõ ràng, không gây nhầm lẫn. Tín hiệu phải được duy trì liên tục trong suốt quá trình thực hiện chuyển động của cần trục cho đến khi thao tác hoàn thành.
• Đào tạo và huấn luyện: Cả người điều khiển cần trục và người ra tín hiệu đều phải được đào tạo bài bản, kiểm tra năng lực định kỳ về các quy chuẩn tín hiệu bằng tay được quy định trong tiêu chuẩn này trước khi tham gia vận hành thực tế.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12434:2018 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Các đơn vị sử dụng cần trục có trách nhiệm phổ biến, huấn luyện và áp dụng nghiêm ngặt các quy định về tín hiệu bằng tay này vào quy trình vận hành an toàn tại cơ sở.