Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4923:1989

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4923:1989 (hoàn toàn phù hợp với tiêu chuẩn SEV 1928-79) quy định việc phân loại các phương tiện và phương pháp chống ồn. Đây là văn bản kỹ thuật nền tảng giúp các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp định hướng, lựa chọn và áp dụng các giải pháp kỹ thuật cũng như tổ chức phù hợp nhằm giảm thiểu tác hại của tiếng ồn, bảo vệ sức khỏe người lao động và cộng đồng trong môi trường sản xuất và sinh hoạt.

Phân loại chung các phương tiện và phương pháp chống ồn

Theo nội dung tiêu chuẩn, toàn bộ các giải pháp và công cụ phòng chống tiếng ồn được phân chia thành hai nhóm cơ bản dựa trên đối tượng và phạm vi tác động:

• Phương tiện và phương pháp bảo vệ tập thể: Là các giải pháp kỹ thuật, công nghệ hoặc tổ chức tác động trực tiếp vào nguồn phát sinh tiếng ồn hoặc trên đường lan truyền âm thanh nhằm bảo vệ cho một nhóm người, một khu vực làm việc hoặc toàn bộ công trình.
• Phương tiện bảo vệ cá nhân: Là các thiết bị, dụng cụ chuyên dụng được trang bị trực tiếp cho từng người lao động nhằm ngăn ngừa tác hại của tiếng ồn khi các biện pháp bảo vệ tập thể không thể hạ thấp mức ồn xuống dưới giới hạn cho phép hoặc chưa thể triển khai.

Chi tiết về phương tiện và phương pháp bảo vệ tập thể

Nhóm phương tiện và phương pháp bảo vệ tập thể được phân loại chi tiết theo nguyên lý hoạt động và vị trí can thiệp kỹ thuật, bao gồm:

• Giảm tiếng ồn ngay tại nguồn phát sinh: Đây là phương pháp triệt để nhất, thực hiện bằng cách cải tiến thiết kế máy móc, thay đổi quy trình công nghệ (như thay thế truyền động bánh răng bằng truyền động đai, thay thế rèn dập bằng ép thủy lực), sử dụng vật liệu giảm chấn, bôi trơn định kỳ và tiến hành cân bằng động các chi tiết chuyển động quay.
• Giảm tiếng ồn trên đường lan truyền: Tập trung vào việc ngăn chặn và làm suy giảm năng lượng âm thanh từ nguồn phát đến vị trí tiếp nhận thông qua các biện pháp:
  • Sử dụng các kết cấu cách âm như tường cách âm, cửa cách âm, cabin cách âm dành cho người vận hành thiết bị.
  • Sử dụng các thiết bị tiêu âm (hộp tiêu âm, ống tiêu âm) lắp đặt trên hệ thống đường ống thông gió, đường khí thải.
  • Sử dụng các tấm hấp thụ âm thanh gắn trên trần, tường nhà xưởng hoặc các màn chắn tiêu âm di động.
  • Áp dụng các giải pháp quy hoạch xây dựng như bố trí khoảng cách an toàn giữa nguồn ồn và khu vực làm việc, thiết lập các dải cây xanh cách ly tiếng ồn.
• Biện pháp tổ chức kỹ thuật và y tế phòng ngừa: Sắp xếp thời gian làm việc và nghỉ ngơi hợp lý, luân chuyển ca kíp để giảm thời gian tiếp xúc liên tục với tiếng ồn của người lao động, đồng thời thực hiện bảo dưỡng định kỳ hệ thống máy móc thiết bị.

Chi tiết về phương tiện bảo vệ cá nhân chống tiếng ồn

Khi các giải pháp bảo vệ tập thể không thể giải quyết triệt để vấn đề ô nhiễm tiếng ồn, người lao động bắt buộc phải sử dụng các phương tiện bảo vệ cá nhân. Tiêu chuẩn phân loại các phương tiện này bao gồm:

• Nút bịt tai (Earplugs): Thiết bị nhỏ gọn được đặt trực tiếp vào trong ống tai ngoài nhằm ngăn chặn đường truyền của sóng âm vào màng nhĩ. Nút bịt tai thường được sản xuất từ các vật liệu mềm như cao su, silicone, bọt xốp hoặc bông đặc biệt.
• Ốp tai chống ồn (Earmuffs): Thiết bị che kín toàn bộ vành tai bên ngoài, được giữ cố định bằng gọng ôm sát qua đầu. Ốp tai có khả năng giảm âm hiệu quả cao, đặc biệt là ở các dải tần số trung bình và cao.
• Mũ chống ồn (Noise-reducing helmets): Thiết bị bảo vệ bao phủ toàn bộ phần đầu và tai của người sử dụng, thường được tích hợp thêm các tấm cách âm chuyên dụng, dùng trong môi trường có mức áp suất âm thanh cực kỳ lớn hoặc kết hợp yêu cầu chống va đập cơ học.
• Trang phục bảo hộ chống ồn: Các loại quần áo đặc biệt có khả năng giảm thiểu sự truyền âm qua đường xương và các mô mềm trên cơ thể khi làm việc trong môi trường có mức tiếng ồn đặc biệt nguy hại.

Ý nghĩa và phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

TCVN 4923:1989 là cơ sở pháp lý và kỹ thuật quan trọng giúp các cơ quan quản lý, đơn vị thiết kế công trình và người sử dụng lao động thực hiện:

• Đánh giá và phân loại chính xác thực trạng các nguồn ồn trong cơ sở sản xuất và môi trường xung quanh.
• Lựa chọn đúng đắn phương án thiết kế hệ thống giảm âm, cách âm phù hợp với đặc thù công nghệ của từng ngành nghề.
• Trang bị đúng chủng loại phương tiện bảo vệ cá nhân cho người lao động tương ứng với từng mức độ tiếp xúc tiếng ồn cụ thể.
• Xây dựng các chương trình giám sát môi trường lao động và bảo vệ thính lực cho người lao động một cách khoa học, hiệu quả và đúng quy định pháp luật.