Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4925:2007 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 2261:1994) quy định chi tiết về chiều chuyển động chuẩn của các cơ cấu điều khiển bằng tay áp dụng cho động cơ đốt trong kiểu pittông. Đây là văn bản kỹ thuật nền tảng giúp thống nhất các thao tác vận hành, đảm bảo an toàn kỹ thuật và hạn chế tối đa các rủi ro do thao tác nhầm lẫn hướng điều khiển trên động cơ.

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn TCVN 4925:2007

• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ cấu điều khiển bằng tay của động cơ đốt trong kiểu pittông được sử dụng trong các lĩnh vực hàng hải, đường bộ và đường sắt.
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho các động cơ đốt trong được thiết kế để truyền động cho các phương tiện giao thông đường bộ thông thường (như ô tô, xe máy) và máy bay, do các phương tiện này tuân thủ theo các quy chuẩn kỹ thuật chuyên biệt khác.
• Mục tiêu chính của tiêu chuẩn là thiết lập một quy ước chung, đồng bộ hóa hướng chuyển động của các thiết bị điều khiển thủ công như tay gạt, vô lăng, nút vặn nhằm tăng tính an toàn và thuận tiện cho người vận hành.

- Các nguyên tắc chung về chiều chuyển động chuẩn

• Mọi cơ cấu điều khiển bằng tay phải được thiết kế, chế tạo và lắp đặt sao cho chiều chuyển động của chúng phù hợp với phản xạ tự nhiên của người vận hành và các quy ước kỹ thuật đã được chuẩn hóa.
• Các ký hiệu chỉ hướng, nhãn mác hướng dẫn hoặc sơ đồ điều khiển phải được bố trí rõ ràng, dễ nhìn, dễ hiểu và không bị mờ hoặc mất đi trong suốt quá trình vận hành động cơ.
• Chiều chuyển động để tăng một thông số kỹ thuật (như tốc độ, công suất, áp suất) hoặc để kích hoạt một chức năng hoạt động phải được thống nhất đồng bộ trên toàn bộ hệ thống điều khiển của động cơ.

- Quy định chi tiết đối với cơ cấu điều khiển kiểu quay (Vô lăng, tay quay, nút vặn)

• Chiều kim đồng hồ (Clockwise): Được quy định là chiều chuyển động chuẩn để tăng tốc độ động cơ, tăng công suất, tăng áp suất hoặc để khởi động hệ thống hoạt động.
• Ngược chiều kim đồng hồ (Counter-clockwise): Được quy định là chiều chuyển động chuẩn để giảm tốc độ, giảm công suất, giảm áp suất hoặc để dừng, tắt động cơ.
• Đối với các cơ cấu điều khiển có vị trí trung gian (vị trí số không hoặc vị trí ngắt), việc xoay theo chiều kim đồng hồ sẽ chuyển sang trạng thái hoạt động tích cực, và xoay ngược lại để trở về trạng thái nghỉ hoặc ngắt kết nối hoàn toàn.

- Quy định chi tiết đối với cơ cấu điều khiển kiểu tịnh tiến (Cần gạt, tay gạt)

• Chuyển động về phía trước hoặc hướng lên trên: Là chiều chuyển động chuẩn để tăng tốc độ, tăng công suất hoặc kích hoạt chuyển động tiến (đối với động cơ thủy lực hoặc động cơ có hộp số đảo chiều).
• Chuyển động về phía sau hoặc hướng xuống dưới: Là chiều chuyển động chuẩn để giảm tốc độ, giảm công suất, dừng động cơ hoặc kích hoạt chuyển động lùi.
• Đối với các động cơ tàu thủy có cơ cấu đảo chiều trực tiếp, việc đẩy cần điều khiển về phía trước tương ứng với chiều tàu chạy tiến, và kéo cần điều khiển về phía sau tương ứng với chiều tàu chạy lùi.

- Ý nghĩa và tầm quan trọng của việc áp dụng tiêu chuẩn

• Đảm bảo an toàn lao động tối đa: Việc thống nhất chiều chuyển động giúp người vận hành phản ứng nhanh chóng và chính xác trong các tình huống khẩn cấp, giảm thiểu tai nạn do thao tác ngược chiều điều khiển.
• Tính tương thích và chuẩn hóa quốc tế: Giúp các nhà sản xuất động cơ trong nước dễ dàng xuất khẩu sản phẩm và tích hợp thiết bị vào các hệ thống máy móc toàn cầu nhờ sự tương thích hoàn toàn với tiêu chuẩn ISO 2261:1994.
• Tối ưu hóa quá trình đào tạo vận hành: Người vận hành chỉ cần học một quy tắc điều khiển chuẩn là có thể vận hành an toàn nhiều loại động cơ đốt trong khác nhau mà không cần phải làm quen lại từ đầu với từng dòng máy riêng biệt.