Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7442:2004

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7442:2004 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 3925:1978 về An toàn bức xạ - Chất phóng xạ hở - Xác định và chứng nhận. Văn bản này thiết lập các nguyên tắc và yêu cầu kỹ thuật cơ bản nhằm kiểm soát an toàn, định danh chính xác và chứng nhận nguồn gốc, đặc tính của các chất phóng xạ hở trong quá trình lưu thông và sử dụng.

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu tối thiểu đối với việc xác định đặc tính và cấp chứng nhận cho các chất phóng xạ hở được cung cấp bởi các nhà sản xuất hoặc nhà phân phối.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, sử dụng chất phóng xạ hở trong các lĩnh vực y tế, công nghiệp, nông nghiệp và nghiên cứu khoa học.
• Tiêu chuẩn không áp dụng đối với các nguồn phóng xạ kín hoặc các chất phóng xạ tự nhiên chưa qua chế biến công nghiệp.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Văn bản viện dẫn các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia liên quan đến đo lường bức xạ, an toàn phóng xạ và các quy chuẩn đóng gói, vận chuyển chất phóng xạ của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
• Các tài liệu viện dẫn này là nền tảng kỹ thuật để thực hiện việc đo lường hoạt độ phóng xạ và đánh giá độ an toàn của bao bì chứa chất phóng xạ hở.

- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Để đảm bảo tính thống nhất trong cách hiểu và áp dụng, tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa cốt lõi sau:

• Chất phóng xạ hở (Unsealed radioactive substance): Là chất phóng xạ không được bao bọc kín hoặc không có lớp vỏ bọc bảo vệ bền vững để ngăn ngừa sự phát tán của chất đó ra môi trường xung quanh trong điều kiện sử dụng và hao mòn bình thường.
• Hoạt độ phóng xạ (Activity): Số lượng phân rã hạt nhân tự phát từ một trạng thái năng lượng hạt nhân xác định trong một khoảng thời gian chia cho khoảng thời gian đó. Đơn vị đo chuẩn là Becquerel (Bq).
• Chứng nhận (Certification): Tài liệu chính thức do nhà sản xuất hoặc cơ quan có thẩm quyền cấp, xác nhận các đặc tính vật lý, hóa học và phóng xạ của chất phóng xạ hở tại một thời điểm xác định.

- Yêu cầu chung về xác định và nhận biết (Điều 4)

• Nhãn sản phẩm: Mọi thùng chứa hoặc bao bì trực tiếp chứa chất phóng xạ hở phải được dán nhãn rõ ràng, không bị tẩy xóa. Nhãn phải thể hiện đầy đủ các thông tin bắt buộc bao gồm: tên hạt nhân phóng xạ, hoạt độ phóng xạ tại thời điểm chuẩn, dạng hóa học hoặc vật lý, và biểu tượng cảnh báo bức xạ theo quy chuẩn.
• Hồ sơ chứng nhận đi kèm: Mỗi lô chất phóng xạ hở khi xuất xưởng hoặc bàn giao phải kèm theo một chứng chỉ chất lượng. Chứng chỉ này phải ghi rõ sai số của phép đo hoạt độ, tạp chất phóng xạ (nếu có), ngày giờ xác định hoạt độ, và các khuyến cáo về an toàn khi lưu kho, thao tác.
• An toàn bao bì: Bao bì chứa chất phóng xạ hở phải được thiết kế chống rò rỉ, chống ăn mòn hóa học và có khả năng che chắn bức xạ phù hợp với loại hạt nhân phóng xạ chứa bên trong, ngăn ngừa tối đa nguy cơ nhiễm bẩn phóng xạ ra môi trường và bảo vệ người thao tác.