Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2096:1993 là văn bản kỹ thuật quy định phương pháp xác định độ khô và thời gian khô của màng sơn cũng như các vật liệu phủ liên quan. Đây là những chỉ số kỹ thuật đặc biệt quan trọng trong ngành sơn và chất phủ, giúp đánh giá chất lượng màng sơn, xác định thời gian chuyển tiếp giữa các lớp sơn và khả năng đưa sản phẩm vào sử dụng thực tế.
Phạm vi áp dụng (Điều 1)Tiêu chuẩn này quy định các phương pháp xác định độ khô và thời gian khô ở các giai đoạn khác nhau của màng sơn, vecni và các chất phủ tương tự. Quá trình làm khô có thể được tiến hành trong điều kiện tự nhiên hoặc sấy cưỡng bức (sấy nóng) tùy thuộc vào đặc tính kỹ thuật của từng loại sản phẩm sơn cụ thể.
Tài liệu viện dẫn (Điều 2)Để đảm bảo tính chính xác khi áp dụng tiêu chuẩn này, người thực hiện cần kết hợp chặt chẽ với các tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan khác của hệ thống tiêu chuẩn quốc gia về sơn. Các tài liệu viện dẫn bắt buộc bao gồm:
- Các tiêu chuẩn về phương pháp lấy mẫu và chuẩn bị mẫu thử đối với sơn và vecni.
- Các tiêu chuẩn quy định về việc chuẩn bị tấm chuẩn (bề mặt nền) để tiến hành phủ mẫu thử.
- Các tiêu chuẩn hướng dẫn phương pháp xác định độ dày màng sơn khô và màng sơn ướt.
Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn hóa nhằm thống nhất cách hiểu và đánh giá kết quả thử nghiệm:
- Độ khô (Dryness): Trạng thái vật lý của màng sơn tại một thời điểm xác định trong quá trình khô, được đánh giá bằng các phương pháp cơ học cụ thể dưới tác động của lực và vật liệu trung gian.
- Thời gian khô (Drying time): Khoảng thời gian tính từ thời điểm phủ màng sơn lên bề mặt mẫu thử cho đến khi màng sơn đạt được một cấp độ khô nhất định dưới các điều kiện quy định.
- Khô bề mặt (Khô cấp độ 1): Trạng thái màng sơn đã hình thành một lớp màng mỏng trên bề mặt, khi chạm nhẹ hoặc đặt một quả cầu bông lên không để lại xơ bông hoặc không làm biến dạng bề mặt màng sơn.
- Khô hoàn toàn (Khô cấp độ cao hơn): Trạng thái màng sơn đã khô hoàn toàn qua toàn bộ độ dày của nó, có khả năng chịu được tải trọng cơ học hoặc lực ép quy định mà không bị dịch chuyển, biến dạng hay bong tróc khỏi bề mặt nền.
Phương pháp xác định dựa trên việc tác dụng một lực cơ học tiêu chuẩn lên bề mặt màng sơn thông qua các vật liệu trung gian (như bông hóa học, giấy lọc) hoặc trực tiếp bằng thiết bị chuyên dụng trong một khoảng thời gian quy định. Sau đó, tiến hành quan sát và đánh giá mức độ ảnh hưởng trên bề mặt màng sơn để xác định cấp độ khô.
Để kết quả thử nghiệm có độ tin cậy và tính lặp lại cao, quá trình thử nghiệm phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều kiện môi trường tiêu chuẩn sau:
- Nhiệt độ và độ ẩm: Quá trình thử nghiệm phải được tiến hành trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm tương đối được kiểm soát nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn (thông thường là nhiệt độ phòng thí nghiệm tiêu chuẩn 25 ± 2 độ C và độ ẩm 70 ± 5%).
- Độ dày màng sơn: Màng sơn thử nghiệm phải có độ dày đồng đều và được xác định rõ ràng, vì độ dày ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ bay hơi của dung môi và quá trình đóng rắn của màng sơn.
- Ánh sáng và thông gió: Khu vực thử nghiệm cần đảm bảo thông thoáng tự nhiên, tránh luồng gió mạnh trực tiếp và ánh nắng mặt trời chiếu thẳng vào mẫu thử làm sai lệch kết quả khô tự nhiên.
TIÊU CHUẨN VIỆT NAM
TCVN 2096:1993
SƠN
PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐỘ KHÔ VÀ THỜI GIAN KHÔ
Paints
Method for determination of dry state and dry time
Tiêu chuẩn này áp dụng cho các loại sơn và quy định phương pháp xác định độ khô và thời gian khô của màng sơn.
1. Phân loại và định nghĩa
Tiêu chuẩn này phân loại độ khô của màng sơn theo độ khô bề mặt, khô thấu cấp I và khô thấu cấp II.
1.1. Khô bề mặt
Màng sơn được coi như đạt độ khô bề mặt khi các hạt cát khô có thể được quét nhẹ khỏi bề mặt màng mà không để lại khuyết tật trên đó..
Khoảng thời gian từ khi gia công màng lên tấm mẫu đến thời điểm màng đạt độ khô bề mặt gọi là thời gian khô bề mặt..
1.2. Khô thấu
Là trạng thái mà màng khô suốt dọc theo chiều dày màng.
Đối với tiêu chuẩn này, màng được coi là đạt độ khô cấp I (hoặc cấp II) khi một miếng vải, dưới một áp lực, sự xoắn và thời gian quy định không tạo vết hay khuyết tật trên bề amựt màng.
Khoảng thời gian từ khi gia công màng lên tấm mẫu đến thời điểm màng khô đạt độ khô cấp I (cấp II) được gọi là thời gian khô cấp I (hoặc cấp II)..
2. Dụng cụ
Cát sạch có đường kính hạt từ 130 - 180 mm được phân loại bằng các laọi sàng có lỗ rộng 130 mm và 180 mm .
Chổi lôgn mềm, phẳng, rộng khoảng 25 mm và chiều dài sợi khoảng 3 mm.
Bộ nén: bao gồm một quả nén trượt tự do, mặt trên phẳng đặt quả cân, mặt dưới được gắn với miếng cao su bán cứng, tròn. Miếng cao su có bán kính 22 ± 1mm, dày 5 ± 0,5 mm. Hình 1 là mẫu bộ nén phù hợp để thử độ khô cấp I và cấp II.
Miếng vải polyamit dệt một sợi, kích thước tối thiểu là 100 x 100 mm. Các quả cân có khối lượng 200g và 1500g.
Đồng hồ bấn giờ chính xác đến 0,1 giây.
3. Lấy mẫu
Lấy mẫu sản phẩm cân thử theo TCVN 2090 - 1993.
Chuẩn bị mẫu thử và kiểm tra mẫu thử theo TCVN 5669 - 1992.
4. Tấm mẫu
Chọn tấm mẫu theo TCVN 5670 - 1992 và gia công mẫu lên tấm mẫu theo TCVN 2094 - 1993 đến độ dày quy định của màng khô (tính bằng mm và được quy định riêng cho từng chủng loại sơn).
5. Tiến hành thử
5.1. Để khô tấm mẫu
Để tấm mẫu đã sơn khô ở vị trí đứng trong phòng sạch bụi không có gió lùa và ánh sáng chiếu thẳng, ở nhiệt độ 25 ± 20C và độ ẩm tương đối 70 ± 5% nếu như không có thoả thuận khác giữa các bên quan tâm.
5.2. Đánh giá trạng thái khô bề mặt.
5.2.1. Sau thời gian quy định đặt tấm mẫu cần kiểm tra theo phương nằm ngang.
5.2.2. Rót khoảng 0,5g cát (mục 2) lên bề mặt màng từ độ cao trong khoảng 100 - 150 mm. Có thể dùng ốngnghiệm đường kính 25 mm và chiều dài phù hợp rắc cát để tránh sự tràn ra quá mức của các hạt cát.
5.2.3. Sau 10s, giữ tấm mẫu ở góc 200C theo phương nằm ngang và quét nhẹ cát đi bằng chổi lông mềm.
5.2.4. Màng được coi là đạt độ khô bề mặt nếu tất cả các hạt cát được quét đi không để lại khuyết tật trên bề mặt màng.
5.3. Xác định thời gian khô bề mặt.
Tại các khoảng thời gian phù hợp, ngay trước khi màng được dự kiến là đã khô bề mặt, thực hiện việc kiểm tra như mục 6.2 cho đến khi đạt độ khô bề mặt và ghi lại thời gian.
5.4. Xác định trạng thái khô cấp I
5.4.1.Sau khi khô, đặt tấm mẫu thử lên tấm nền phẳng.
5.4.2. Đặt miếng vải lên vùng thử nghiệm trên tấm mẫu.
5.4.3. Đặt quả cân lên mặt trên của bộ nén sao cho tạo nên áp lực 50G/cm2, hạ bộ nén xuống sao cho miếng cao su nằm gọn trong miếng vải. Bám đồng hồ và để bộ nén ở vị trí này 10 ± 1s.
5.4.4. Sau 10s, xoay bộ nén đi một góc 900 trong thời gian 2 ± 0,5s. Nhấc bộ nén lên, bỏ tấm mẫu thử ra và kiểm tra.
5.4.5. Lặp lại phép thử này ba lần. Nếu màng không bị khuyết tật hay để lại vết trong cả 3 lần thử thì màng được coi là đạt độ khô cấp I.
5.5. Xác định thời gian khô cấp I.
5.5.1. Sau khoảng thời gian phù hợp, tiến hành kiểm tra như mục 5.4. Kiểm tra xem màng có bị khuyết tật không, nếu có thì dừng việc kiểm tra lại.
5.5.2. Nếu không có khuyết tật để lại trên màng, làm lại phép thử trên hai tấm mẫu khác.
5.5.3. Ghi lại thời gian dài nhất đã đo được sau khi thử ba lần đạt độ khô cấp I.
5.6. Xác định trạng thái khô cấp II và thời gian khô cấp II.
Các bước thử được tiến hành như mục 5.5. và mục 5.4. và quả cân đươc sử dụng có khối lượng sao cho tạo nên áp lực nén lên tấm mẫu là 500 G/cm2.
- 1 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 2096-1:2015(ISO 9117-1:2009) về Sơn và vecni - Phương pháp xác định độ khô và thời gian khô - Phần 1: Xác định trạng thái khô hoàn toàn và thời gian khô hoàn toàn
- 2 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 2096-3:2015 (ISO 9117-3:2010) về Sơn và vecni - Phương pháp xác định độ khô và thời gian khô - Phần 3: Xác định thời gian khô bề mặt dùng hạt ballotini
- 1 Quyết định 847/QĐ-BKHCN năm 2015 hủy bỏ Tiêu chuẩn quốc gia do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 2 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2090:1993 về sơn - phương pháp lấy mẫu, bao gói, ghi nhãn, vận chuyển và bảo quản
- 3 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2094:1993 về sơn - phương pháp gia công màng
- 4 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2098:1993 về sơn - phương pháp xác định độ cứng của màng
- 5 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2101:1993 về sơn - phương pháp xác định độ bóng của màng
- 6 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2102:1993 về sơn - phương pháp xác định màu sắc
- 7 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5670:1992 (ISO 1514 – 1974)
- 8 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 2096-1:2015(ISO 9117-1:2009) về Sơn và vecni - Phương pháp xác định độ khô và thời gian khô - Phần 1: Xác định trạng thái khô hoàn toàn và thời gian khô hoàn toàn
- 9 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 2096-3:2015 (ISO 9117-3:2010) về Sơn và vecni - Phương pháp xác định độ khô và thời gian khô - Phần 3: Xác định thời gian khô bề mặt dùng hạt ballotini