Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 250:1986 quy định phương pháp xác định khối lượng thể tích của gạch xây. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng giúp các đơn vị sản xuất, kiểm định chất lượng và thi công công trình xác định chính xác khối lượng thể tích của vật liệu gạch, từ đó đánh giá chất lượng và tính toán kết cấu công trình phù hợp. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

- Điều 1: Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định khối lượng thể tích (bao gồm khối lượng thể tích khô hoặc khối lượng thể tích ở trạng thái tự nhiên) của các loại gạch xây.
• Phương pháp này áp dụng cho tất cả các loại gạch xây bằng đất sét nung hoặc các loại gạch xây khác có hình dáng hình học xác định.

- Điều 2: Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm

• Để tiến hành xác định khối lượng thể tích của gạch xây, cần chuẩn bị đầy đủ các thiết bị và dụng cụ đo lường đạt tiêu chuẩn chất lượng, bao gồm:
• Tủ sấy: Phải có bộ phận tự động điều chỉnh nhiệt độ, đảm bảo duy trì nhiệt độ sấy ổn định trong khoảng từ 105 độ C đến 110 độ C để sấy khô mẫu thử đến khối lượng không đổi.
• Cân kỹ thuật: Cân có độ chính xác cao, sai số cho phép không quá 1 gam (hoặc tùy thuộc vào khối lượng của mẫu thử để chọn loại cân có độ nhạy phù hợp).
• Thước đo: Sử dụng thước kẹp kim loại hoặc thước lá kim loại có vạch chia độ đến 1 milimét (mm) để đo chính xác các kích thước hình học của viên gạch.

- Điều 3: Chuẩn bị mẫu thử nghiệm

• Mẫu thử phải được lấy theo đúng quy định lấy mẫu của từng loại gạch xây tương ứng hoặc theo thỏa thuận kiểm định. Thông thường, số lượng mẫu thử cho một lần xác định không được ít hơn 5 viên gạch nguyên.
• Bề mặt của các viên mẫu thử phải được làm sạch bụi bẩn, các tạp chất bám dính hoặc các ba-vớ, vữa thừa bám trên bề mặt viên gạch để tránh làm sai lệch kết quả đo thể tích và cân khối lượng.
• Trong trường hợp xác định khối lượng thể tích khô, mẫu thử phải được sấy trong tủ sấy ở nhiệt độ từ 105 độ C đến 110 độ C cho đến khi khối lượng không đổi. Khối lượng được coi là không đổi khi chênh lệch giữa hai lần cân liên tiếp cách nhau 2 giờ sấy không vượt quá 0,2% khối lượng mẫu.
• Sau khi sấy xong, mẫu thử phải được để nguội trong bình hút ẩm hoặc trong phòng thí nghiệm có môi trường khô ráo đến nhiệt độ phòng trước khi tiến hành cân và đo.

- Điều 4: Tiến hành thử nghiệm và đo đạc

• Đo kích thước hình học của mẫu: Tiến hành đo các chiều dài, chiều rộng và chiều dày của từng viên gạch mẫu thử.
• Mỗi chiều kích thước phải được đo ở ít nhất 3 vị trí khác nhau (ví dụ: đo ở hai đầu và ở giữa viên gạch). Kết quả đo của mỗi chiều là trung bình cộng của các lần đo tại các vị trí đó, sai số phép đo lấy chính xác đến 1 milimét (mm).
• Tính thể tích hình học (V): Thể tích của viên gạch được tính bằng tích của ba chiều kích thước trung bình (chiều dài x chiều rộng x chiều dày). Đối với gạch có lỗ rỗng, thể tích hình học vẫn được tính theo kích thước bao ngoài của viên gạch.
• Cân khối lượng mẫu (m): Tiến hành cân từng viên mẫu thử trên cân kỹ thuật để xác định khối lượng chính xác của viên gạch (tính bằng gam hoặc kilôgam).

Lưu ý: Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định từ Điều 1 đến Điều 4 của TCVN 250:1986 là cơ sở bắt buộc để đảm bảo tính chính xác và khách quan của kết quả thử nghiệm khối lượng thể tích gạch xây, phục vụ hiệu quả cho công tác nghiệm thu vật liệu đầu vào tại các công trình xây dựng.