TÓM TẮT TOÀN DIỆN VĂN BẢN HỢP NHẤT 02/VBHN-VPQH NĂM 2016 HỢP NHẤT LUẬT THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIỆT

Văn bản hợp nhất số 02/VBHN-VPQH năm 2016 do Văn phòng Quốc hội ban hành là văn bản pháp lý quan trọng, hợp nhất Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2008 và các Luật sửa đổi, bổ sung năm 2014, 2016. Văn bản này quy định chi tiết về đối tượng chịu thuế, đối tượng không chịu thuế, người nộp thuế, căn cứ tính thuế, thuế suất, cũng như các trường hợp được hoàn thuế, khấu trừ thuế và giảm thuế tiêu thụ đặc biệt tại Việt Nam.

1. Phạm vi điều chỉnh, Đối tượng chịu thuế và Không chịu thuế (Chương I)

Phạm vi điều chỉnh (Điều 1): Luật này quy định toàn diện về các khía cạnh pháp lý liên quan đến thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB), bao gồm đối tượng chịu thuế, đối tượng không chịu thuế, người nộp thuế, căn cứ tính thuế, hoàn thuế, khấu trừ thuế và giảm thuế.

Đối tượng chịu thuế (Điều 2): Thuế TTĐB áp dụng đối với các nhóm hàng hóa và dịch vụ mang tính chất xa xỉ hoặc không khuyến khích tiêu dùng, cụ thể:

• Hàng hóa chịu thuế: Thuốc lá điếu, xì gà và các chế phẩm khác từ cây thuốc lá dùng để hút, hít, nhai, ngửi, ngậm; Rượu; Bia; Xe ô tô dưới 24 chỗ (bao gồm cả xe vừa chở người vừa chở hàng có từ hai hàng ghế trở lên và vách ngăn cố định); Xe mô tô hai bánh, ba bánh có dung tích xi lanh trên 125cm3; Tàu bay và du thuyền; Xăng các loại; Điều hòa nhiệt độ công suất từ 90.000 BTU trở xuống; Bài lá; Vàng mã và hàng mã.
• Dịch vụ chịu thuế: Kinh doanh vũ trường; Kinh doanh mát-xa (massage) và ka-ra-ô-kê (karaoke); Kinh doanh ca-si-nô (casino) và trò chơi điện tử có thưởng (bao gồm máy giắc-pót, máy sờ-lot và các loại máy tương tự); Kinh doanh đặt cược; Kinh doanh gôn (golf) bao gồm bán thẻ hội viên và vé chơi gôn; Kinh doanh xổ số.

Đối tượng không chịu thuế (Điều 3): Các hàng hóa thuộc diện chịu thuế TTĐB nhưng không phải nộp thuế trong các trường hợp đặc biệt sau:

• Hàng hóa do cơ sở sản xuất, gia công trực tiếp xuất khẩu hoặc bán, ủy thác cho cơ sở kinh doanh khác để xuất khẩu.
• Hàng hóa nhập khẩu phục vụ mục đích nhân đạo, viện trợ không hoàn lại; quà tặng cho cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị vũ trang hoặc cá nhân theo hạn mức quy định của Chính phủ.
• Hàng hóa vận chuyển quá cảnh, mượn đường qua cửa khẩu, biên giới Việt Nam, hoặc chuyển khẩu theo quy định của Chính phủ.
• Hàng tạm nhập khẩu, tái xuất khẩu và tạm xuất khẩu, tái nhập khẩu trong thời hạn không phải nộp thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
• Đồ dùng của tổ chức, cá nhân nước ngoài theo tiêu chuẩn miễn trừ ngoại giao; hành lý mang theo người trong tiêu chuẩn miễn thuế; hàng nhập khẩu để bán miễn thuế.
• Tàu bay, du thuyền sử dụng cho mục đích kinh doanh vận chuyển hàng hóa, hành khách, khách du lịch và tàu bay sử dụng cho mục đích an ninh, quốc phòng.
• Xe ô tô chuyên dụng: Xe cứu thương, xe chở phạm nhân, xe tang lễ; xe ô tô thiết kế vừa có chỗ ngồi, vừa có chỗ đứng chở được từ 24 người trở lên; xe chạy trong khu vui chơi, giải trí, thể thao không đăng ký lưu hành và không tham gia giao thông.
• Hàng hóa nhập khẩu từ nước ngoài vào khu phi thuế quan, hàng hóa từ nội địa bán vào khu phi thuế quan và chỉ sử dụng trong khu phi thuế quan, hoặc mua bán giữa các khu phi thuế quan với nhau (ngoại trừ xe ô tô chở người dưới 24 chỗ).

Người nộp thuế (Điều 4): Là tổ chức, cá nhân có hoạt động sản xuất, nhập khẩu hàng hóa hoặc kinh doanh dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế TTĐB. Trường hợp tổ chức, cá nhân mua hàng hóa chịu thuế TTĐB của cơ sở sản xuất để xuất khẩu nhưng không xuất khẩu mà tiêu thụ trong nước thì chính tổ chức, cá nhân đó là người nộp thuế TTĐB.

2. Căn cứ tính thuế và Phương pháp xác định giá tính thuế (Chương II)

Căn cứ tính thuế (Điều 5): Số thuế TTĐB phải nộp được xác định bằng công thức: Số thuế phải nộp = Giá tính thuế TTĐB x Thuế suất thuế TTĐB.

Giá tính thuế (Điều 6): Là giá bán ra hoặc giá cung ứng dịch vụ chưa có thuế TTĐB, chưa có thuế bảo vệ môi trường và chưa có thuế giá trị gia tăng (GTGT). Quy định cụ thể cho từng trường hợp:

• Hàng hóa sản xuất trong nước và hàng hóa nhập khẩu: Là giá do cơ sở sản xuất, cơ sở nhập khẩu bán ra. Trường hợp bán cho các cơ sở thương mại có quan hệ liên kết (công ty mẹ, công ty con, hoặc cùng công ty mẹ) thì giá tính thuế không được thấp hơn tỷ lệ phần trăm (%) so với giá bán bình quân của các cơ sở thương mại mua trực tiếp từ cơ sở sản xuất, nhập khẩu theo quy định của Chính phủ.
• Hàng hóa nhập khẩu tại khâu nhập khẩu: Bằng giá tính thuế nhập khẩu cộng với thuế nhập khẩu. Nếu được miễn, giảm thuế nhập khẩu thì giá tính thuế không bao gồm số thuế được miễn, giảm. Khi bán ra, cơ sở được khấu trừ số thuế TTĐB đã nộp ở khâu nhập khẩu.
• Hàng hóa gia công: Là giá tính thuế của hàng hóa bán ra của cơ sở giao gia công hoặc giá bán của sản phẩm cùng loại hoặc tương đương tại cùng thời điểm bán hàng.
• Hàng hóa bán trả góp, trả chậm: Là giá bán theo phương thức trả tiền một lần, không bao gồm khoản lãi trả góp, lãi trả chậm.
• Dịch vụ: Là giá cung ứng dịch vụ của cơ sở kinh doanh. Đối với kinh doanh gôn là giá bán thẻ hội viên, vé chơi gôn (gồm cả phí chơi và ký quỹ); đối với casino, trò chơi điện tử có thưởng, đặt cược là doanh thu thực tế trừ số tiền đã trả thưởng; đối với vũ trường, mát-xa, karaoke là doanh thu của các hoạt động này.
• Hàng hóa, dịch vụ dùng để trao đổi, tiêu dùng nội bộ, biếu, tặng: Là giá tính thuế TTĐB của hàng hóa, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh hoạt động.

Giá tính thuế TTĐB bao gồm cả các khoản thu thêm, phụ thu (nếu có) mà cơ sở kinh doanh được hưởng. Đồng tiền tính thuế là Đồng Việt Nam (VND). Trường hợp có doanh thu bằng ngoại tệ thì phải quy đổi ra VND theo tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm phát sinh doanh thu.

3. Biểu thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt (Điều 7)

Thuế suất thuế TTĐB đối với các loại hàng hóa, dịch vụ được áp dụng theo lộ trình cụ thể như sau:

Đối với Hàng hóa:

• Thuốc lá điếu, xì gà và các chế phẩm từ thuốc lá: Áp dụng mức thuế suất 70% từ ngày 01/01/2016 đến hết ngày 31/12/2018; tăng lên 75% từ ngày 01/01/2019.
• Rượu từ 20 độ trở lên: Áp dụng mức 55% (năm 2016); 60% (năm 2017); và 65% từ ngày 01/01/2018.
• Rượu dưới 20 độ: Áp dụng mức 30% từ ngày 01/01/2016 đến hết 31/12/2017; tăng lên 35% từ ngày 01/01/2018.
• Bia: Áp dụng mức 55% (năm 2016); 60% (năm 2017); và 65% từ ngày 01/01/2018.
• Xe ô tô dưới 24 chỗ: Thuế suất phân hóa chi tiết theo dung tích xi lanh và loại nhiên liệu sử dụng. Xe chở người từ 9 chỗ trở xuống có dung tích dưới 1.500 cm3 giảm từ 40% xuống 35% từ năm 2018; loại từ trên 1.500 cm3 đến 2.000 cm3 giảm từ 45% xuống 40% từ năm 2018; loại dung tích lớn từ trên 6.000 cm3 áp dụng mức thuế suất cao nhất lên đến 150%. Xe chạy bằng điện áp dụng mức ưu đãi từ 5% đến 15% tùy số chỗ ngồi. Xe mô-tô-hôm (motorhome) áp dụng mức 70% (đến hết năm 2017) và tăng lên 75% từ năm 2018.
• Xe mô tô phân khối lớn (dung tích xi lanh trên 125 cm3): Áp dụng mức thuế suất 20%.
• Tàu bay và du thuyền: Áp dụng mức thuế suất 30%.
• Xăng các loại: Xăng khoáng áp dụng mức 10%; xăng sinh học E5 áp dụng mức 8%; xăng sinh học E10 áp dụng mức 7%.
• Điều hòa nhiệt độ (công suất từ 90.000 BTU trở xuống): Áp dụng mức thuế suất 10%.
• Bài lá: Áp dụng mức thuế suất 40%.
• Vàng mã, hàng mã: Áp dụng mức thuế suất cao lên đến 70%.

Đối với Dịch vụ:

• Kinh doanh vũ trường: Áp dụng mức thuế suất 40%.
• Kinh doanh ca-si-nô, trò chơi điện tử có thưởng: Áp dụng mức thuế suất 35%.
• Kinh doanh mát-xa, ka-ra-ô-kê, đặt cược: Áp dụng mức thuế suất 30%.
• Kinh doanh gôn (golf): Áp dụng mức thuế suất 20%.
• Kinh doanh xổ số: Áp dụng mức thuế suất 15%.

4. Chế độ hoàn thuế, khấu trừ thuế và giảm thuế (Chương III)

Hoàn thuế và khấu trừ thuế (Điều 8):

• Các trường hợp được hoàn thuế TTĐB đã nộp: Hàng tạm nhập khẩu, tái xuất khẩu; Hàng hóa là nguyên liệu nhập khẩu để sản xuất, gia công hàng xuất khẩu (chỉ hoàn thuế đối với lượng hàng hóa thực tế xuất khẩu); Quyết toán thuế khi sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, giải thể, phá sản, chuyển đổi sở hữu hoặc chấm dứt hoạt động có số thuế nộp thừa; Hoàn thuế theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền hoặc theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
• Khấu trừ thuế: Người nộp thuế sản xuất hàng hóa chịu thuế TTĐB từ nguyên liệu đã nộp thuế TTĐB được khấu trừ số thuế đã nộp của nguyên liệu khi xác định số thuế phải nộp ở khâu sản xuất, nếu có đầy đủ chứng từ hợp pháp.

Giảm thuế (Điều 9): Người nộp thuế sản xuất hàng hóa chịu thuế TTĐB gặp khó khăn do thiên tai, tai nạn bất ngờ được xét giảm thuế. Mức giảm thuế được xác định dựa trên tổn thất thực tế nhưng không vượt quá 30% số thuế phải nộp của năm xảy ra thiệt hại và không vượt quá giá trị tài sản bị thiệt hại sau khi đã được bồi thường (nếu có).

5. Hiệu lực thi hành và các quy định chuyển tiếp (Chương IV)

Hiệu lực thi hành (Điều 10): Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt ban đầu có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 4 năm 2009. Riêng các quy định đối với mặt hàng rượu và bia có hiệu lực thi hành muộn hơn, từ ngày 01 tháng 1 năm 2010. Luật này bãi bỏ các Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt năm 1998, Luật sửa đổi năm 2003 và một số điều khoản liên quan tại Luật sửa đổi năm 2005.

Hướng dẫn thi hành (Điều 11): Chính phủ chịu trách nhiệm quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành các điều, khoản được giao trong Luật nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước về thuế.

Các mốc sửa đổi, bổ sung quan trọng tích hợp trong văn bản hợp nhất:

• Luật số 70/2014/QH13: Có hiệu lực từ ngày 01/01/2016, sửa đổi các quy định về đối tượng không chịu thuế (tàu bay, du thuyền), giá tính thuế và điều chỉnh biểu thuế suất đối với thuốc lá, rượu, bia.
• Luật số 71/2014/QH13: Có hiệu lực từ ngày 01/01/2015, bãi bỏ các nội dung quy định về tỷ giá khi xác định doanh thu, giá tính thuế tại Điều 6.
• Luật số 106/2016/QH13: Có hiệu lực từ ngày 01/07/2016, sửa đổi, bổ sung quy định về giá tính thuế đối với hàng hóa sản xuất trong nước, hàng hóa nhập khẩu bán cho cơ sở liên kết thương mại và điều chỉnh sâu biểu thuế suất đối với mặt hàng xe ô tô dưới 24 chỗ.