Văn bản hợp nhất 09/VBHN-BCA năm 2014 do Bộ Công an ban hành hợp nhất các quy định tại Nghị định của Chính phủ về công dân phục vụ có thời hạn trong Công an nhân dân, nhằm chuẩn hóa các tiêu chuẩn, thủ tục tuyển chọn và bảo đảm chế độ, chính sách đối với lực lượng này.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Văn bản này quy định chi tiết về đối tượng, tiêu chuẩn, trình tự, thủ tục tuyển chọn, cũng như các chế độ, chính sách và hình thức xử lý vi phạm đối với công dân phục vụ có thời hạn trong lực lượng Công an nhân dân. Đối tượng áp dụng của văn bản bao gồm các tổ chức và mọi công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Quyền và nghĩa vụ của công dân phục vụ có thời hạn

• Công dân có quyền và nghĩa vụ thực hiện phục vụ có thời hạn trong lực lượng Công an nhân dân theo quy định của pháp luật.
• Trong thời gian phục vụ tại ngũ và sau khi xuất ngũ, công dân được miễn thực hiện nghĩa vụ quân sự tại ngũ và được hưởng đầy đủ các chế độ, chính sách ưu đãi theo quy định.
• Công dân có trách nhiệm chấp hành nghiêm chỉnh quyết định của cơ quan có thẩm quyền và tuân thủ tuyệt đối Điều lệnh Công an nhân dân khi được gọi nhập ngũ.
• Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày xuất ngũ, hạ sĩ quan và chiến sĩ phải mang đầy đủ hồ sơ, giấy tờ đến Ban Chỉ huy quân sự cấp huyện nơi cư trú để làm thủ tục đăng ký vào ngạch dự bị.

Đối tượng tuyển chọn và thời gian phục vụ

• Đối tượng tuyển chọn: Là công dân Việt Nam có độ tuổi từ đủ 18 tuổi đến hết 25 tuổi, có địa chỉ thường trú rõ ràng trên lãnh thổ Việt Nam và đã hoàn thành đăng ký nghĩa vụ quân sự tại xã, phường, thị trấn nơi cư trú. Bộ trưởng Bộ Công an có thẩm quyền quy định cụ thể độ tuổi tuyển chọn phù hợp với tính chất của từng đơn vị sử dụng.
• Thời gian phục vụ: Thời hạn phục vụ trong lực lượng Công an nhân dân là 03 năm (36 tháng). Thời gian này được tính từ ngày có quyết định thu nhận vào phục vụ đến ngày cấp có thẩm quyền ký quyết định xuất ngũ. Thời gian đào ngũ sẽ không được tính vào thời gian phục vụ có thời hạn.

Tiêu chuẩn tuyển chọn công dân

• Tiêu chuẩn chính trị: Công dân phải trung thành với Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; có lý lịch rõ ràng; là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam hoặc đoàn viên Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (đối với vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo được tuyển chọn thanh niên ưu tú đủ điều kiện kết nạp Đoàn). Công dân phải gương mẫu chấp hành chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước; không có tiền án, tiền sự, không bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đang bị áp dụng các biện pháp giáo dục tại địa phương, đưa vào cơ sở chữa bệnh, cơ sở giáo dục.
• Phẩm chất đạo đức: Có phẩm chất, tư cách đạo đức tốt, được quần chúng nhân dân nơi cư trú hoặc nơi học tập, công tác tín nhiệm.
• Trình độ học vấn: Yêu cầu tốt nghiệp trung học phổ thông hoặc trung học bổ túc. Riêng các khu vực miền núi, vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo được phép tuyển chọn công dân tốt nghiệp trung học cơ sở.
• Tiêu chuẩn sức khỏe: Thể hình cân đối, không bị dị hình, dị dạng, đủ sức khỏe để đảm nhận nhiệm vụ, không mắc các bệnh kinh niên, mãn tính và tuyệt đối không sử dụng ma túy hoặc các chất gây nghiện khác. Tiêu chuẩn sức khỏe cụ thể do Bộ Công an phối hợp với Bộ Y tế ban hành.

Trình tự, thủ tục tuyển chọn

• Hồ sơ dự tuyển: Công dân nộp hồ sơ tại Công an cấp huyện nơi đăng ký hộ khẩu thường trú, bao gồm: Bản sao giấy khai sinh; Bản lý lịch tự thuật theo mẫu của Bộ Công an có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc cơ quan đang công tác, học tập (có dán ảnh đóng dấu giáp lai); Bản sao công chứng các văn bằng, chứng chỉ học vấn; Giấy chứng nhận đoàn viên, đảng viên (nếu có); Bản sao công chứng Giấy chứng nhận đăng ký nghĩa vụ quân sự.
• Hội đồng tuyển chọn cấp tỉnh: Được thành lập do Phó Giám đốc Công an tỉnh phụ trách xây dựng lực lượng làm Chủ tịch, Trưởng phòng Tổ chức cán bộ làm Phó Chủ tịch, cùng các thành viên là đại diện Công an cấp huyện và các đơn vị sử dụng quân.
• Nhiệm vụ của Hội đồng: Thông báo công khai tiêu chuẩn, thủ tục trên các phương tiện thông tin đại chúng; phối hợp với chính quyền địa phương tuyên truyền, vận động; chỉ đạo Công an cấp huyện hướng dẫn làm thủ tục, thẩm tra lý lịch; tổ chức khám sức khỏe (kinh phí do ngân sách Bộ Công an chi trả) và hoàn thiện hồ sơ trình Giám đốc Công an tỉnh quyết định tuyển chọn.

Nguyên tắc tuyển chọn

• Việc tuyển chọn phải thực hiện đúng đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước.
• Quá trình xét tuyển phải bảo đảm tính công khai, dân chủ, công bằng, chặt chẽ, đúng đối tượng và không vượt quá chỉ tiêu được Thủ tướng Chính phủ giao.
• Công dân tham gia dự tuyển phải tự hoàn thiện hồ sơ và chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính trung thực của các nội dung đã kê khai.

Chế độ, chính sách đối với công dân phục vụ có thời hạn

• Phong, thăng cấp bậc hàm: Chiến sĩ được phong, thăng các cấp bậc hàm từ Binh nhì, Binh nhất, Hạ sĩ, Trung sĩ đến Thượng sĩ An ninh nhân dân hoặc Cảnh sát nhân dân. Thời hạn xét thăng cấp bậc hàm quy định: Binh nhì lên Binh nhất (06 tháng); Binh nhất lên Hạ sĩ (06 tháng); Hạ sĩ lên Trung sĩ (01 năm); Trung sĩ lên Thượng sĩ (01 năm). Mỗi lần chỉ được thăng hoặc giáng một cấp bậc hàm (trừ trường hợp lập thành tích đặc biệt xuất sắc được thăng cấp bậc hàm trước thời hạn hoặc vi phạm kỷ luật nghiêm trọng bị giáng cấp). Thời gian học tập tại trường được tính vào thời hạn xét thăng cấp bậc hàm.
• Cơ hội học tập và chuyển chuyên nghiệp: Trong thời gian tại ngũ, chiến sĩ được xét thi tuyển vào các trường Công an nhân dân. Khi hết thời hạn phục vụ, nếu có nguyện vọng và đủ tiêu chuẩn sẽ được xét thi tuyển để chuyển sang chế độ phục vụ lâu dài (chuyên nghiệp) trong lực lượng theo quy định của Bộ trưởng Bộ Công an.
• Chế độ phụ cấp tăng thêm: Từ tháng thứ 19 đến tháng thứ 24 được hưởng thêm 200% phụ cấp cấp bậc hàm hàng tháng; từ tháng thứ 25 đến tháng thứ 36 được hưởng thêm 250% phụ cấp cấp bậc hàm hàng tháng.
• Quyền lợi về nhà đất và xuất ngũ: Được tính nhân khẩu trong gia đình khi địa phương cấp hoặc điều chỉnh diện tích nhà ở, đất xây dựng và đất canh tác. Khi xuất ngũ đúng hạn, chiến sĩ được hưởng các chế độ, chính sách trợ cấp một lần, trợ cấp tạo việc làm tương tự như quy định đối với hạ sĩ quan, binh sĩ quân đội xuất ngũ. Trường hợp không đủ điều kiện sức khỏe hoặc lý do đặc biệt khác sẽ được giải quyết xuất ngũ trước thời hạn.

Xử lý vi phạm và giải quyết khiếu nại

• Công dân không có mặt đúng thời gian, địa điểm ghi trong lệnh gọi hoặc có hành vi đào ngũ trong quá trình phục vụ sẽ bị xử lý kỷ luật theo Điều lệnh Công an nhân dân, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm.
• Mọi tổ chức, cá nhân có hành vi cản trở hoặc làm trái quy định về tuyển chọn công dân phục vụ có thời hạn sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
• Công dân và tổ chức có quyền khiếu nại, tố cáo đối với các hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình tuyển chọn và thực hiện chế độ chính sách. Việc giải quyết khiếu nại, tố cáo được thực hiện theo quy định của Luật Khiếu nại, tố cáo.

Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức

• Bộ Công an: Hàng năm có trách nhiệm trình Thủ tướng Chính phủ quyết định chỉ tiêu tuyển chọn công dân phục vụ có thời hạn (từ 1 đến 2 đợt); thực hiện phân bổ chỉ tiêu và hướng dẫn, giám sát các đơn vị, địa phương tổ chức thực hiện bảo đảm chất lượng và số lượng.
• Ủy ban nhân dân các cấp: Có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi, ưu tiên phối hợp với lực lượng Công an tuyển chọn những công dân đủ tiêu chuẩn đã đăng ký nghĩa vụ quân sự tại địa phương.

Hiệu lực thi hành

Văn bản hợp nhất này hệ thống hóa các quy định có hiệu lực của Nghị định số 12/2007/NĐ-CP (có hiệu lực sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo, thay thế Nghị định số 50-HĐBT ngày 24 tháng 5 năm 1989 và Nghị định số 167-HĐBT ngày 25 tháng 5 năm 1991 của Hội đồng Bộ trưởng) và các nội dung sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 57/2009/NĐ-CP (có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 9 năm 2009).