Ngày 21 tháng 3 năm 1995, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 172-TTg về việc chấn chỉnh công tác quản lý xây dựng tại thủ đô Hà Nội. Chỉ thị này được ban hành nhằm giải quyết triệt để tình trạng xây dựng vô chính phủ, không theo quy hoạch, vi phạm nghiêm trọng trật tự đô thị và kỷ cương pháp luật trong hoạt động xây dựng tại địa bàn thủ đô.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Chỉ thị áp dụng đối với Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ có dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn, cùng toàn bộ các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham gia vào hoạt động quy hoạch, thiết kế, thi công và quản lý công trình xây dựng tại thủ đô Hà Nội.

Các nội dung cốt lõi của Chỉ thị 172-TTg

Để chấn chỉnh kịp thời các sai phạm và đưa công tác quản lý xây dựng đi vào nề nếp, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo thực hiện các biện pháp quyết liệt sau:

• Tăng cường công tác quy hoạch và cấp phép xây dựng: UBND thành phố Hà Nội có trách nhiệm đẩy nhanh tiến độ lập và phê duyệt quy hoạch chi tiết các quận, huyện, các trục đường giao thông chính và các khu đô thị mới. Việc cấp giấy phép xây dựng phải được thực hiện công khai, minh bạch và đúng thẩm quyền. Tất cả các công trình xây dựng, cải tạo trên địa bàn đều bắt buộc phải có giấy phép xây dựng trước khi khởi công.
• Kiên quyết đình chỉ và xử lý các công trình vi phạm: Chỉ thị yêu cầu các cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra, phát hiện và đình chỉ ngay lập tức các công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng sai nội dung giấy phép được cấp. Đối với các công trình lấn chiếm đất công, vi phạm hành lang an toàn giao thông, đê điều, lưới điện, hoặc xâm hại đến các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, phải thực hiện cưỡng chế tháo dỡ triệt để.
• Xác định rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương và các Bộ, ngành: Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội chịu trách nhiệm chính trước Thủ tướng Chính phủ về việc để xảy ra tình trạng xây dựng trái phép, vô chủ trương trên địa bàn quản lý. Các Bộ, cơ quan ngang Bộ có công trình đầu tư tại Hà Nội phải nghiêm túc chấp hành quy chuẩn xây dựng của Thành phố, không được tự ý thay đổi thiết kế hoặc quy mô công trình khi chưa được cơ quan có thẩm quyền của Thành phố phê duyệt.
• Phối hợp liên ngành trong công tác thanh tra, kiểm tra: Bộ Xây dựng phối hợp chặt chẽ với UBND thành phố Hà Nội tăng cường công tác thanh tra chuyên ngành, kịp thời phát hiện các kẽ hở trong cơ chế quản lý để kiến nghị sửa đổi, bổ sung. Đồng thời, tổ chức các đợt thanh tra đột xuất tại các dự án lớn nhằm ngăn chặn thất thoát, lãng phí và sai phạm trong xây dựng.
• Tuyên truyền và vận động quần chúng nhân dân: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về xây dựng và quy hoạch đô thị để người dân hiểu và tự giác chấp hành. Khuyến khích nhân dân tham gia giám sát, phát hiện và phản ánh các hành vi vi phạm trật tự xây dựng cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Hiệu lực thi hành

Chỉ thị 172-TTg có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành. Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ trưởng các Bộ, Thủ trưởng các cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện nghiêm túc, định kỳ báo cáo kết quả lên Thủ tướng Chính phủ.