Công văn 105/TCHQ-PC được Tổng cục Hải quan ban hành ngày 07 tháng 01 năm 2015 nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình xử lý hàng hóa không xác định được chủ sở hữu tại các địa bàn hoạt động hải quan.

Văn bản này áp dụng đối với Cục Hải quan các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, các chi cục hải quan trực thuộc và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc quản lý, xử lý hàng hóa tồn đọng, hàng hóa không có người nhận hoặc không xác định được chủ sở hữu trong địa bàn giám sát hải quan.

Quy trình thông báo tìm chủ sở hữu hàng hóa

• Khi phát hiện hàng hóa không xác định được chủ sở hữu, cơ quan hải quan nơi lưu giữ hàng hóa có trách nhiệm tiến hành thông báo công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng và niêm yết công khai tại trụ sở cơ quan hải quan theo đúng quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
• Thời hạn để chủ sở hữu đến nhận lại hàng hóa được thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành. Quá thời hạn thông báo công khai theo quy định mà không có người đến nhận, cơ quan hải quan sẽ tiến hành các bước tiếp theo để xử lý hàng hóa theo diện vô chủ.

Thủ tục xác lập quyền sở hữu toàn dân đối với hàng hóa vô chủ

• Sau khi hết thời hạn thông báo tìm chủ sở hữu mà không có tổ chức, cá nhân nào đến nhận hoặc không chứng minh được quyền sở hữu hợp pháp, cơ quan hải quan có thẩm quyền tiến hành lập hồ sơ để trình cấp có thẩm quyền quyết định xác lập quyền sở hữu toàn dân đối với số hàng hóa đó.
• Hồ sơ đề nghị xác lập quyền sở hữu toàn dân phải đảm bảo đầy đủ các tài liệu chứng minh đã thực hiện đúng, đủ các thủ tục thông báo tìm chủ sở hữu theo quy định của pháp luật.

Các phương án xử lý hàng hóa sau khi xác lập quyền sở hữu toàn dân

• Bán đấu giá sung công quỹ: Đối với các loại hàng hóa còn giá trị sử dụng, không thuộc danh mục hàng cấm hoặc hàng hóa hạn chế lưu thông, cơ quan hải quan phối hợp với tổ chức bán đấu giá chuyên nghiệp để tổ chức bán đấu giá công khai, tiền thu được sau khi trừ các chi phí hợp lệ sẽ được nộp vào ngân sách nhà nước.
• Tiêu hủy hàng hóa: Đối với hàng hóa đã bị hư hỏng, hết hạn sử dụng, hàng giả, hàng nhái, hàng hóa gây ô nhiễm môi trường hoặc thuộc diện buộc phải tiêu hủy theo quy định của pháp luật, cơ quan hải quan thành lập hội đồng tiêu hủy và tiến hành tiêu hủy dưới sự giám sát của các cơ quan chức năng liên quan.
• Chuyển giao cho cơ quan chuyên ngành: Đối với các loại tài sản, hàng hóa đặc thù cần được quản lý chuyên biệt, cơ quan hải quan thực hiện chuyển giao cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền quản lý theo quy định của pháp luật chuyên ngành.

Hiệu lực và tổ chức thực hiện

Công văn 105/TCHQ-PC có hiệu lực hướng dẫn thực hiện ngay từ ngày ban hành (07/01/2015). Tổng cục Hải quan yêu cầu Cục Hải quan các tỉnh, thành phố quán triệt và thực hiện nghiêm túc các nội dung hướng dẫn tại công văn này nhằm giải quyết dứt điểm tình trạng hàng hóa tồn đọng, tránh ùn tắc tại các cảng biển, cửa khẩu và kho bãi hải quan.