Giới thiệu chung về Công văn 1141/BXD-KTXD

Công văn 1141/BXD-KTXD do Bộ Xây dựng ban hành nhằm giải đáp các vướng mắc liên quan đến việc thanh toán, quyết toán hợp đồng trong hoạt động xây dựng. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, giúp các chủ đầu tư, nhà thầu và các cơ quan thanh tra, kiểm toán thống nhất cách hiểu và áp dụng quy định pháp luật, tháo gỡ các điểm nghẽn trong giải ngân vốn đầu tư và quyết toán dự án hoàn thành.

Các nội dung hướng dẫn trọng tâm của Công văn 1141/BXD-KTXD

- Nguyên tắc thanh toán, quyết toán hợp đồng xây dựng

• Việc thanh toán, quyết toán hợp đồng xây dựng phải tuân thủ nghiêm ngặt các thỏa thuận trong hợp đồng đã ký kết giữa các bên, phù hợp với hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu và các quy định pháp luật về hợp đồng xây dựng áp dụng cho hợp đồng đó.
• Các bên có trách nhiệm thực hiện đúng các thỏa thuận về đơn giá, phương thức thanh toán, giai đoạn thanh toán và các điều kiện điều chỉnh giá đã được xác lập hợp pháp trong hợp đồng.
• Mọi sự thay đổi, bổ sung ngoài phạm vi hợp đồng phải được lập thành phụ lục hợp đồng trước khi tiến hành thanh toán, quyết toán.

- Hướng dẫn quyết toán đối với hợp đồng trọn gói

Đối với loại hình hợp đồng trọn gói, Bộ Xây dựng đưa ra hướng dẫn cụ thể nhằm tránh việc yêu cầu đo đạc lại khối lượng thực tế một cách máy móc:

• Việc thanh toán đối với hợp đồng trọn gói được thực hiện theo tỷ lệ phần trăm giá trị hợp đồng hoặc theo giá trị phân đoạn thanh toán, giai đoạn thanh toán được các bên thỏa thuận trong hợp đồng, không đòi hỏi phải chiết tính chi tiết khối lượng hoàn thành thực tế.
• Khi quyết toán hợp đồng trọn gói, không tiến hành đo đạc, tính toán lại khối lượng thực tế hoàn thành so với khối lượng trong bản vẽ thiết kế kèm theo hợp đồng, trừ trường hợp có phát sinh thay đổi về quy mô, mục tiêu, thiết kế hoặc các trường hợp bất khả kháng ngoài phạm vi hợp đồng ban đầu.
• Nhà thầu được thanh toán đúng bằng giá hợp đồng trọn gói đã ký sau khi hoàn thành toàn bộ các công việc theo đúng thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật và các điều khoản thỏa thuận trong hợp đồng.

- Hướng dẫn quyết toán đối với hợp đồng theo đơn giá cố định và đơn giá điều chỉnh

Công văn làm rõ phương thức xác định giá trị quyết toán cho các loại hợp đồng theo đơn giá:

• Hợp đồng theo đơn giá cố định: Giá trị thanh toán, quyết toán được xác định trên cơ sở khối lượng công việc thực tế hoàn thành được nghiệm thu thực tế nhân với đơn giá cố định đã thỏa thuận trong hợp đồng. Đơn giá này không thay đổi trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng, trừ các trường hợp được phép điều chỉnh theo thỏa thuận cụ thể.
• Hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh: Khối lượng thanh toán là khối lượng thực tế hoàn thành được nghiệm thu hợp pháp. Đơn giá thanh toán là đơn giá đã được điều chỉnh theo đúng phương pháp, công thức, nguồn dữ liệu chỉ số giá và các thỏa thuận quy định trong hợp đồng tại thời điểm điều chỉnh.

- Xử lý vướng mắc đối với khối lượng công việc phát sinh

Vấn đề phát sinh khối lượng ngoài hợp đồng thường gây tranh chấp, Bộ Xây dựng hướng dẫn nguyên tắc giải quyết như sau:

• Đối với khối lượng phát sinh nằm trong phạm vi hợp đồng nhưng chưa có đơn giá trong hợp đồng: Các bên phải thỏa thuận xác định đơn giá mới theo nguyên tắc đã quy định trong hợp đồng hoặc theo quy định pháp luật về quản lý chi phí đầu tư xây dựng tại thời điểm phát sinh công việc.
• Đối với khối lượng phát sinh ngoài phạm vi hợp đồng ban đầu: Phải lập phụ lục hợp đồng bổ sung. Trường hợp việc phát sinh dẫn đến vượt tổng mức đầu tư hoặc vượt dự toán được duyệt, chủ đầu tư phải báo cáo người quyết định đầu tư xem xét, chấp thuận trước khi thực hiện ký kết phụ lục và thanh toán.

- Áp dụng quy định pháp luật chuyển tiếp

Công văn lưu ý các cơ quan, đơn vị về việc áp dụng văn bản quy phạm pháp luật theo thời điểm:

• Hiệu lực của hợp đồng xây dựng và các quy định áp dụng cho hợp đồng phải căn cứ vào thời điểm ký kết hợp đồng.
• Các hợp đồng được ký kết trước ngày các Nghị định mới về hợp đồng xây dựng có hiệu lực thi hành thì tiếp tục thực hiện theo các quy định pháp luật về hợp đồng xây dựng tại thời điểm ký kết hợp đồng và các nội dung thỏa thuận hợp pháp trong hợp đồng đã ký, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác phù hợp với quy định mới và được cấp có thẩm quyền cho phép.

Ý nghĩa thực tiễn của văn bản

Công văn 1141/BXD-KTXD là cơ sở pháp lý quan trọng giúp tháo gỡ các điểm nghẽn trong công tác giải ngân vốn đầu tư công và quyết toán dự án hoàn thành. Việc làm rõ trách nhiệm của các bên trong việc xác định khối lượng, đơn giá và thủ tục thanh quyết toán giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý cho cả chủ đầu tư và nhà thầu, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong quản lý chi phí xây dựng.