Tóm tắt Công văn 13966/TCHQ-GSQL về kiểm tra thực tế hàng hóa xuất khẩu

Công văn 13966/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn, chấn chỉnh và thống nhất quy trình kiểm tra thực tế đối với hàng hóa xuất khẩu. Văn bản tập trung giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình phối hợp giữa các chi cục hải quan, đồng thời tăng cường các biện pháp phòng chống gian lận thương mại, đặc biệt là hành vi lợi dụng chính sách hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT) đối với hàng hóa xuất khẩu.

- Mục đích và phạm vi áp dụng của hướng dẫn

• Nâng cao hiệu quả kiểm soát hải quan, ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp khai khống, khai sai chủng loại, số lượng, trị giá hàng hóa xuất khẩu để trục lợi chính sách thuế.
• Thống nhất quy trình nghiệp vụ giữa Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai (ngoài cửa khẩu) và Chi cục Hải quan cửa khẩu xuất trong việc thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa theo yêu cầu.
• Áp dụng đối với tất cả các lô hàng xuất khẩu thuộc diện phải kiểm tra thực tế (luồng đỏ) hoặc các lô hàng có dấu hiệu nghi vấn, rủi ro cao được hệ thống hoặc cơ quan hải quan chỉ định kiểm tra đột xuất.

- Quy trình phối hợp kiểm tra thực tế giữa các Chi cục Hải quan

• Trách nhiệm của Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai: Khi quyết định kiểm tra thực tế hàng hóa nhưng hàng hóa đã được chuyển đến cửa khẩu xuất, đơn vị phải lập Phiếu đề nghị phối hợp kiểm tra thực tế hàng hóa. Phiếu này phải nêu rõ lý do, nội dung cần tập trung kiểm tra và gửi ngay cho Chi cục Hải quan cửa khẩu xuất qua hệ thống điện tử hoặc các phương thức chuyển phát nhanh bảo mật.
• Trách nhiệm của Chi cục Hải quan cửa khẩu xuất: Ngay sau khi nhận được yêu cầu phối hợp, đơn vị phải bố trí công chức tiến hành kiểm tra thực tế hàng hóa theo đúng nội dung đề nghị. Quá trình kiểm tra phải được thực hiện nghiêm ngặt, có sự chứng kiến của người khai hải quan hoặc người đại diện hợp pháp của doanh nghiệp.
• Ghi nhận kết quả kiểm tra: Kết quả kiểm tra thực tế phải được ghi chép đầy đủ, rõ ràng vào Phiếu ghi kết quả kiểm tra (mẫu quy định) và cập nhật ngay vào hệ thống thông tin nghiệp vụ hải quan (VNACCS/VCIS). Trường hợp phát hiện vi phạm, phải lập biên bản vi phạm hành chính và xử lý theo thẩm quyền.

- Quy định về niêm phong hải quan và giám sát hàng hóa

• Đối với hàng hóa xuất khẩu phải kiểm tra thực tế tại cửa khẩu xuất, Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai phải thực hiện niêm phong hải quan (nếu có) và bàn giao hồ sơ, hàng hóa cho người vận chuyển để chuyển đến cửa khẩu.
• Chi cục Hải quan cửa khẩu xuất có trách nhiệm kiểm tra tình trạng niêm phong hải quan trước khi tiến hành kiểm tra thực tế. Nếu phát hiện niêm phong bị rách, vỡ hoặc có dấu hiệu can thiệp bất hợp pháp, phải lập biên bản ghi nhận tình trạng và tiến hành kiểm tra chi tiết toàn bộ lô hàng.
• Quá trình vận chuyển hàng hóa từ địa điểm kiểm tra thực tế đến khu vực giám sát cửa khẩu phải được giám sát chặt chẽ, đảm bảo nguyên trạng hàng hóa cho đến khi thực xuất khẩu ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.

- Xử lý các trường hợp phát hiện vi phạm pháp luật hải quan

• Trường hợp kết quả kiểm tra thực tế phát hiện hàng hóa không đúng với khai báo về chủng loại, số lượng, chất lượng hoặc có dấu hiệu giả mạo xuất xứ, gian lận thương mại, Chi cục Hải quan cửa khẩu xuất phải tạm dừng việc thông quan.
• Phối hợp chặt chẽ với Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai để xác minh làm rõ hành vi vi phạm. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm để tiến hành xử phạt vi phạm hành chính hoặc chuyển hồ sơ cho cơ quan có thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự theo quy định của pháp luật.
• Yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương tổng hợp các phương thức, thủ đoạn gian lận mới phát hiện trong quá trình kiểm tra thực tế để báo cáo Tổng cục Hải quan, từ đó kịp thời cảnh báo trên toàn hệ thống.