Tóm tắt Công văn 5356/TCHQ-GSQL năm 2013 về kiểm tra thực tế hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ

Công văn 5356/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành năm 2013 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm thống nhất quy trình, thủ tục kiểm tra thực tế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ. Văn bản này giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan, giúp tối ưu hóa thời gian thông quan và tránh sự chồng chéo trong hoạt động kiểm tra của các cơ quan hải quan địa phương.

Mục tiêu và phạm vi áp dụng quy định

• Phạm vi áp dụng: Áp dụng đối với các lô hàng thực hiện thủ tục xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ giữa các doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp chế xuất, doanh nghiệp trong khu phi thuế quan, hoặc giữa các đối tác nước ngoài có chỉ định giao nhận hàng hóa tại Việt Nam.
• Mục tiêu quản lý: Chuẩn hóa quy trình kiểm tra thực tế hàng hóa, hạn chế tối đa việc kiểm tra trùng lặp tại cả đầu xuất và đầu nhập, tạo điều kiện thông thoáng cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả giám sát của cơ quan hải quan.

Nguyên tắc kiểm tra thực tế hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ

• Nguyên tắc kiểm tra một lần: Hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ về nguyên tắc chỉ thực hiện kiểm tra thực tế một lần tại Chi cục Hải quan làm thủ tục xuất khẩu hoặc Chi cục Hải quan làm thủ tục nhập khẩu, tránh tình trạng một lô hàng bị kiểm tra hai lần ở hai đầu thủ tục.
• Phân định thẩm quyền kiểm tra: Đối với các lô hàng thuộc diện phải kiểm tra thực tế, Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai xuất khẩu và Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai nhập khẩu phải phối hợp chặt chẽ để xác định địa điểm và phương thức kiểm tra phù hợp, thuận tiện nhất cho việc giao nhận của doanh nghiệp.
• Áp dụng quản lý rủi ro: Việc quyết định kiểm tra thực tế hàng hóa được thực hiện trên cơ sở phân tích thông tin rủi ro, đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp trên hệ thống thông tin quản lý của ngành Hải quan.

Quy trình phối hợp và xử lý kết quả kiểm tra giữa các đơn vị hải quan

• Cập nhật và chia sẻ thông tin: Chi cục Hải quan trực tiếp thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa có trách nhiệm ghi nhận đầy đủ kết quả kiểm tra và cập nhật ngay lên hệ thống dữ liệu điện tử của ngành Hải quan để Chi cục Hải quan đối ứng có cơ sở hoàn thành thủ tục thông quan cho doanh nghiệp.
• Xử lý khi phát hiện sai phạm: Trong quá trình kiểm tra thực tế, nếu phát hiện hàng hóa không đúng khai báo hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, Chi cục Hải quan phát hiện vi phạm sẽ chủ trì lập biên bản vi phạm, xử lý theo thẩm quyền và thông báo ngay cho Chi cục Hải quan liên quan để tạm dừng thông quan đối với tờ khai đối ứng.
• Trách nhiệm của Cục Hải quan các tỉnh, thành phố: Chỉ đạo, giám sát chặt chẽ các Chi cục Hải quan trực thuộc thực hiện đúng hướng dẫn tại công văn này; kịp thời tổng hợp các vướng mắc phát sinh vượt thẩm quyền để báo cáo Tổng cục Hải quan xem xét, giải quyết.

Ý nghĩa và tác động của văn bản đối với doanh nghiệp

Công văn 5356/TCHQ-GSQL đã góp phần quan trọng trong việc cải cách thủ tục hành chính hải quan đối với loại hình xuất nhập khẩu tại chỗ. Bằng việc làm rõ cơ chế phối hợp giữa các chi cục hải quan và thiết lập nguyên tắc kiểm tra một lần, văn bản đã giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí lưu kho bãi, nhân lực và thời gian chờ đợi, đồng thời nâng cao tính minh bạch, nhất quán trong thực thi công vụ của lực lượng hải quan toàn quốc.