Công văn 1488/TCT-CS được Tổng cục Thuế ban hành nhằm hướng dẫn các biện pháp xử lý vi phạm về sử dụng hóa đơn, đặc biệt tập trung vào việc giải quyết các vướng mắc liên quan đến hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp và sử dụng không hợp pháp hóa đơn của các doanh nghiệp bỏ trốn hoặc ngừng hoạt động.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Văn bản này áp dụng đối với cơ quan thuế các cấp (Cục Thuế, Chi cục Thuế) trong quá trình thanh tra, kiểm tra và quản lý thuế, đồng thời áp dụng trực tiếp đối với các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân nộp thuế có phát sinh giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ sử dụng hóa đơn liên quan đến các doanh nghiệp có rủi ro cao về thuế.

Các nội dung cốt lõi về xử lý vi phạm sử dụng hóa đơn

1. Phân loại và xử lý hành vi sử dụng hóa đơn của doanh nghiệp ngừng hoạt động

• Đối với trường hợp doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ của các đơn vị đã được cơ quan thuế thông báo không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký: Cơ quan thuế phải tiến hành kiểm tra, xác minh thực tế giao dịch phát sinh.
• Nếu kết quả kiểm tra xác định giao dịch mua bán là không có thực (giao dịch khống): Hành vi này bị coi là sử dụng hóa đơn không hợp pháp. Cơ quan thuế sẽ thực hiện truy thu toàn bộ số thuế trốn, xử phạt vi phạm hành chính về thuế theo quy định và không cho phép khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT) đầu vào, đồng thời loại bỏ chi phí này khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).
• Nếu chứng minh được giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ là có thực: Người nộp thuế phải cung cấp đầy đủ hồ sơ, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, hợp đồng mua bán và các tài liệu liên quan. Khi đáp ứng đủ điều kiện, doanh nghiệp sẽ được xem xét khấu trừ thuế GTGT đầu vào và tính vào chi phí hợp lý khi xác định thuế TNDN.

2. Biện pháp xử lý đối với hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp

• Xác định hành vi vi phạm: Sử dụng hóa đơn không hợp pháp bao gồm việc sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn chưa có giá trị sử dụng, hóa đơn hết giá trị sử dụng, hoặc hóa đơn của các tổ chức khác để hợp thức hóa hàng hóa mua trôi nổi.
• Chế tài áp dụng: Cơ quan thuế áp dụng các biện pháp xử phạt nghiêm khắc theo quy định tại Nghị định số 125/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn. Mức xử phạt đối với hành vi trốn thuế có thể từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn, đi kèm với biện pháp khắc phục hậu quả là nộp đủ số tiền thuế thiếu và tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước.

3. Quy trình chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra

• Trong quá trình thanh tra, kiểm tra, nếu cơ quan thuế phát hiện người nộp thuế có hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp với giá trị lớn, hoặc có dấu hiệu của tội trốn thuế, tội in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước theo quy định của Bộ luật Hình sự, cơ quan thuế phải lập hồ sơ và chuyển ngay sang cơ quan Công an để điều tra, xử lý theo thẩm quyền.
• Cơ quan thuế có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ, cung cấp đầy đủ thông tin, tài liệu liên quan theo yêu cầu của cơ quan điều tra để phục vụ công tác phá án và xử lý vi phạm.

4. Tăng cường công tác quản lý và giám sát rủi ro về hóa đơn

• Tổng cục Thuế yêu cầu các Cục Thuế đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác cơ sở dữ liệu hóa đơn điện tử để phân tích, đánh giá rủi ro, kịp thời phát hiện các doanh nghiệp có dấu hiệu mua bán hóa đơn bất hợp pháp.
• Thực hiện rà soát định kỳ và công khai danh sách các doanh nghiệp có hành vi vi phạm về hóa đơn, các doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký để người nộp thuế chủ động phòng ngừa rủi ro trong giao dịch kinh doanh.

Hiệu lực và tổ chức thực hiện

Công văn 1488/TCT-CS có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành. Tổng cục Thuế yêu cầu các Cục Thuế tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quán triệt nội dung hướng dẫn đến từng cán bộ, công chức thuế và phổ biến rộng rãi đến người nộp thuế trên địa bàn để nghiêm túc thực hiện, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật thuế.