Giới thiệu về Công văn 16289/BTC-TCHQ

Công văn 16289/BTC-TCHQ do Bộ Tài chính ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng về thủ tục hải quan và chính sách thuế đối với hoạt động thanh lý phế liệu, phế thải của các doanh nghiệp chế xuất (DNCX) vào thị trường nội địa. Văn bản này giúp tháo gỡ các vướng mắc cho doanh nghiệp và cơ quan hải quan địa phương trong quá trình thực hiện quản lý hoạt động xuất nhập khẩu tại chỗ.

1. Quy định về thủ tục hải quan khi thanh lý phế liệu, phế thải

Công văn hướng dẫn chi tiết trình tự thực hiện thủ tục hải quan đối với phế liệu, phế thải thu được từ quá trình sản xuất của doanh nghiệp chế xuất khi bán vào thị trường nội địa:

• Doanh nghiệp chế xuất và doanh nghiệp nội địa phải thực hiện thủ tục hải quan theo loại hình xuất nhập khẩu tại chỗ.
• Doanh nghiệp nội địa (người mua) thực hiện đăng ký tờ khai hải quan nhập khẩu và nộp các loại thuế theo quy định hiện hành.
• Doanh nghiệp chế xuất (người bán) thực hiện đăng ký tờ khai hải quan xuất khẩu tương ứng để hoàn tất thủ tục thanh lý.
• Hồ sơ hải quan thực hiện theo quy định chung đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ, trong đó phải thể hiện rõ nguồn gốc phế liệu từ hoạt động sản xuất của doanh nghiệp chế xuất.

2. Chính sách thuế đối với phế liệu thanh lý

Chính sách thuế áp dụng đối với phế liệu, phế thải thanh lý từ doanh nghiệp chế xuất vào nội địa được xác định cụ thể như sau:

• Thuế nhập khẩu: Doanh nghiệp nội địa khi mua phế liệu, phế thải từ doanh nghiệp chế xuất phải kê khai và nộp thuế nhập khẩu theo mức thuế suất của mặt hàng phế liệu đó tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan mới.
• Thuế giá trị gia tăng (GTGT): Hoạt động bán phế liệu của doanh nghiệp chế xuất vào nội địa thuộc đối tượng chịu thuế GTGT khâu nhập khẩu. Doanh nghiệp nội địa có trách nhiệm nộp thuế GTGT khâu nhập khẩu cùng với thuế nhập khẩu cho cơ quan hải quan.
• Thuế xuất khẩu: Doanh nghiệp chế xuất không phải nộp thuế xuất khẩu đối với lượng phế liệu, phế thải phát sinh từ hoạt động sản xuất tiêu dùng nội bộ hoặc gia công xuất khẩu khi bán vào nội địa.

3. Quy định về tiêu hủy phế liệu, phế thải

Trong trường hợp doanh nghiệp chế xuất không thanh lý bằng hình thức bán vào nội địa mà lựa chọn phương án tiêu hủy, quy trình thực hiện phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định sau:

• Doanh nghiệp chế xuất phải có văn bản gửi chi cục hải quan quản lý nêu rõ phương án tiêu hủy, địa điểm tiêu hủy và danh mục phế liệu, phế thải cần tiêu hủy.
• Quá trình tiêu hủy phải được thực hiện dưới sự giám sát trực tiếp của cơ quan hải quan hoặc cơ quan chức năng có thẩm quyền về bảo vệ môi trường.
• Việc tiêu hủy phải đảm bảo an toàn, không gây ô nhiễm môi trường và tuân thủ đúng quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.
• Sau khi hoàn thành tiêu hủy, các bên phải lập biên bản xác nhận tiêu hủy có chữ ký của đại diện doanh nghiệp và các bên giám sát để làm cơ sở thanh khoản hồ sơ hải quan.

4. Phân biệt giữa phế liệu sản xuất và nguyên liệu dư thừa

Công văn cũng lưu ý cơ quan hải quan và doanh nghiệp cần phân biệt rõ ràng giữa hai khái niệm để áp dụng đúng chính sách quản lý:

• Phế liệu, phế thải: Là những vật liệu bị loại ra trong quá trình sản xuất, không còn giá trị sử dụng ban đầu nhưng vẫn có giá trị thương mại để tái chế hoặc làm nguyên liệu cho ngành khác. Áp dụng thủ tục thanh lý phế liệu.
• Nguyên liệu, vật tư dư thừa: Là những nguyên liệu nhập khẩu ban đầu để sản xuất nhưng không dùng hết, vẫn giữ nguyên phẩm cấp chất lượng ban đầu. Khi thanh lý, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục thay đổi mục đích sử dụng và áp dụng chính sách thuế như đối với hàng hóa nhập khẩu mới.