Công văn 192/CP-KTTH được ban hành bởi Chính phủ nhằm chỉ đạo và điều hành hoạt động xuất khẩu gạo và nhập khẩu phân bón, một trong những chính sách kinh tế đối ngoại và nông nghiệp trọng điểm nhằm cân đối cung cầu, bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và thúc đẩy sản xuất nông nghiệp phát triển bền vững.

Phạm vi áp dụng của văn bản bao gồm các hoạt động quản lý, phân bổ hạn ngạch, điều hành xuất khẩu gạo và nhập khẩu phân hóa học (chủ yếu là phân urê). Đối tượng áp dụng trực tiếp là các Bộ, ngành liên quan (Bộ Thương mại, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam), Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có sản lượng lúa gạo hàng hóa lớn, cùng các doanh nghiệp đầu mối được phép xuất nhập khẩu các mặt hàng này.

• Phân bổ chỉ tiêu và hạn ngạch xuất khẩu: Chính phủ giao Bộ Thương mại chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phân bổ chỉ tiêu xuất khẩu gạo cho các địa phương và các doanh nghiệp đầu mối có năng lực. Việc phân bổ phải ưu tiên các vùng sản xuất lúa hàng hóa trọng điểm như Đồng bằng sông Cửu Long và Đồng bằng sông Hồng.
• Lựa chọn doanh nghiệp đầu mối: Xác định rõ tiêu chuẩn các doanh nghiệp được tham gia xuất khẩu gạo, tập trung vào các tổng công ty nhà nước có uy tín, năng lực tài chính và hệ thống kho tàng, cơ sở xay xát chế biến đạt chuẩn để đảm bảo chất lượng gạo xuất khẩu và giữ vững uy tín thương hiệu gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.
• Cơ chế giá sàn và thu mua tạm trữ: Quy định cơ chế giám sát giá xuất khẩu nhằm tránh tình trạng cạnh tranh không lành mạnh, bán phá giá. Đồng thời, chỉ đạo các doanh nghiệp đầu mối thực hiện thu mua lúa gạo tạm trữ cho nông dân với mức giá hợp lý khi vào vụ thu hoạch rộ, tránh để giá lúa nội địa sụt giảm sâu gây bất lợi cho người sản xuất.

• Cân đối nhu cầu phân bón trong nước: Giao Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn dự báo nhu cầu phân bón (đặc biệt là phân đạm Urê, DAP, Kali) cho từng vụ mùa, từ đó phối hợp với Bộ Thương mại cấp phép hạn ngạch nhập khẩu phù hợp, tránh tình trạng thừa thiếu cục bộ gây sốt giá ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp.
• Chỉ định doanh nghiệp nhập khẩu đầu mối: Việc nhập khẩu phân bón được giao cho các doanh nghiệp có năng lực kinh doanh, hệ thống phân phối rộng khắp đến tận tay người nông dân nhằm giảm thiểu các khâu trung gian, hạ giá thành sản phẩm đầu vào cho nông nghiệp.
• Hỗ trợ vốn và tín dụng nhập khẩu: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có trách nhiệm chỉ đạo các ngân hàng thương mại bảo đảm nguồn ngoại tệ và tạo điều kiện thuận lợi về vốn vay, bảo lãnh tín dụng cho các doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu phân bón kịp thời phục vụ sản xuất nông nghiệp theo đúng tiến độ mùa vụ.

• Trách nhiệm của các Bộ, ngành: Bộ Thương mại chịu trách nhiệm theo dõi sát sao diễn biến thị trường thế giới để điều chỉnh linh hoạt tiến độ xuất khẩu gạo và nhập khẩu phân bón. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn theo dõi sát tình hình sản xuất, dịch bệnh và thiên tai để kịp thời tham mưu cho Chính phủ điều chỉnh lượng gạo xuất khẩu nhằm bảo đảm tuyệt đối an ninh lương thực quốc gia.
• Vai trò của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Chỉ đạo các sở, ban ngành địa phương giám sát chặt chẽ việc thu mua lúa gạo của các doanh nghiệp trên địa bàn, bảo đảm quyền lợi cho người nông dân; đồng thời điều phối lượng phân bón nhập khẩu về địa phương phục vụ gieo trồng đúng khung thời vụ.

Công văn 192/CP-KTTH có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành. Các quy định tại văn bản này là cơ sở pháp lý quan trọng để các Bộ, ngành và địa phương chủ động phối hợp điều hành nhịp nhàng hai mặt hàng chiến lược của ngành nông nghiệp, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an sinh xã hội.