Công văn 2449/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm tháo gỡ các vướng mắc và thống nhất quy trình xử lý đối với hàng hóa gửi kho ngoại quan đã quá thời hạn lưu giữ theo quy định nhưng chưa được đưa ra khỏi kho. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp các Cục Hải quan tỉnh, thành phố giải quyết hiệu quả lượng hàng hóa tồn đọng, bảo đảm mỹ quan và an toàn cho khu vực kho ngoại quan.

Văn bản đưa ra các hướng dẫn chi tiết về trình tự, thủ tục và trách nhiệm của các bên liên quan trong việc xử lý hàng hóa quá hạn, cụ thể như sau:

• Xác định thời hạn và đối tượng xử lý: Áp dụng đối với hàng hóa gửi kho ngoại quan đã quá thời hạn lưu giữ quy định tại Luật Hải quan (bao gồm cả thời gian gia hạn hợp pháp) mà chủ hàng không đưa hàng ra khỏi kho hoặc không thực hiện các nghĩa vụ theo hợp đồng thuê kho ngoại quan.
• Trách nhiệm thông báo của chủ kho ngoại quan: Doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan có trách nhiệm rà soát, thống kê danh sách các lô hàng quá hạn. Chủ kho phải thông báo bằng văn bản cho chủ hàng hoặc người đại diện hợp pháp của chủ hàng về tình trạng hàng hóa và yêu cầu thực hiện thủ tục di dời hàng hóa ra khỏi kho ngoại quan.
• Thủ tục thông báo công khai của cơ quan Hải quan: Trên cơ sở báo cáo của doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan, Chi cục Hải quan quản lý kho ngoại quan thực hiện thông báo công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng và niêm yết tại trụ sở hải quan. Nếu quá thời hạn quy định kể từ ngày thông báo mà không có người đến nhận, cơ quan Hải quan sẽ tiến hành các thủ tục tịch thu, thanh lý hoặc tiêu hủy theo quy định của pháp luật đối với hàng hóa tồn đọng.
• Phương án xử lý đối với từng loại hàng hóa:
  • Đối với hàng hóa còn giá trị thương mại: Tiến hành các thủ tục tịch thu sung công quỹ nhà nước hoặc bán đấu giá để thu hồi các khoản chi phí phát sinh (thuế, phí lưu kho, chi phí tổ chức cưỡng chế).
  • Đối với hàng hóa hư hỏng, kém chất lượng hoặc gây ô nhiễm môi trường: Buộc phải tiêu hủy dưới sự giám sát của cơ quan Hải quan và các cơ quan quản lý chuyên ngành. Chi phí tiêu hủy do chủ hàng chịu trách nhiệm thanh toán; trường hợp không xác định được chủ hàng thì chủ doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan phải chịu trách nhiệm phối hợp xử lý.

Công văn 2449/TCHQ-GSQL giúp chuẩn hóa quy trình xử lý hàng hóa tồn đọng tại kho ngoại quan, giảm thiểu rủi ro pháp lý cho cơ quan Hải quan và doanh nghiệp kinh doanh kho bãi. Việc giải tỏa nhanh chóng hàng hóa quá hạn không chỉ giải phóng không gian lưu trữ, tối ưu hóa hiệu quả khai thác kho ngoại quan mà còn ngăn ngừa nguy cơ ô nhiễm môi trường và gian lận thương mại từ các lô hàng vô chủ.