Công văn 2752/TCT-KK được Tổng cục Thuế ban hành năm 2016 nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình xử lý hành vi sử dụng hóa đơn bất hợp pháp và sử dụng bất hợp pháp hóa đơn. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho các cơ quan thuế địa phương và các doanh nghiệp nhằm đảm bảo tính thống nhất trong việc khấu trừ thuế giá trị gia tăng (GTGT) và tính chi phí được trừ khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với các trường hợp liên quan đến doanh nghiệp bỏ trốn.

- Phân biệt hành vi sử dụng hóa đơn bất hợp pháp và sử dụng bất hợp pháp hóa đơn

Công văn làm rõ hai khái niệm pháp lý dễ gây nhầm lẫn theo quy định của pháp luật về hóa đơn:

• Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp: Là việc sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn chưa có giá trị sử dụng, hóa đơn hết giá trị sử dụng, hoặc hóa đơn của các tổ chức, cá nhân khác (trừ trường hợp được cơ quan thuế chấp thuận) để hợp thức hóa hàng hóa mua vào, bán ra hoặc để kê khai thuế.
• Sử dụng bất hợp pháp hóa đơn: Là việc sử dụng hóa đơn của tổ chức, cá nhân khác để lập khi bán hàng hóa, dịch vụ nhưng không kê khai nộp thuế; hoặc lập hóa đơn khống (không có việc mua bán hàng hóa, dịch vụ thực tế một phần hoặc toàn bộ) để trục lợi thuế.

- Nguyên tắc xử lý thuế đối với hóa đơn mua của doanh nghiệp đã bỏ trốn, mất tích

Tổng cục Thuế hướng dẫn cụ thể cách xử lý đối với các trường hợp doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ sử dụng hóa đơn của các đơn vị đã được cơ quan thuế thông báo bỏ trốn khỏi địa chỉ kinh doanh:

• Trường hợp giao dịch phát sinh trước ngày cơ quan thuế thông báo doanh nghiệp bỏ trốn: Nếu doanh nghiệp mua hàng chứng minh được việc mua bán là có thật, có đầy đủ hồ sơ, chứng từ chứng minh (hợp đồng mua bán, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên, phiếu nhập kho, biên bản giao nhận) thì được xem xét khấu trừ thuế GTGT đầu vào và tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.
• Trường hợp giao dịch phát sinh sau ngày cơ quan thuế thông báo doanh nghiệp bỏ trốn: Các hóa đơn này được xác định là hóa đơn bất hợp pháp. Doanh nghiệp mua hàng không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào và không được tính vào chi phí hợp lý khi tính thuế TNDN, đồng thời bị xử lý vi phạm hành chính về thuế theo quy định hiện hành.

- Trách nhiệm kiểm tra, xác minh và xử lý của cơ quan thuế địa phương

Để đảm bảo tính khách quan và tránh thất thu ngân sách nhà nước, Tổng cục Thuế yêu cầu các cơ quan thuế thực hiện các biện pháp sau:

• Tiến hành thanh tra, kiểm tra thực tế tại doanh nghiệp mua hàng để đối chiếu tính xác thực của giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ, kiểm tra dòng tiền và sự dịch chuyển của hàng hóa.
• Gửi văn bản xác minh đến cơ quan thuế quản lý trực tiếp doanh nghiệp bán hàng (đã bỏ trốn) để thu thập thông tin về tình hình kê khai, nộp thuế của bên bán trước khi bỏ trốn nhằm có căn cứ xử lý chính xác.
• Trường hợp phát hiện doanh nghiệp có hành vi cố ý sử dụng hóa đơn bất hợp pháp nhằm mục đích trốn thuế, gian lận thuế có dấu hiệu tội phạm, cơ quan thuế có trách nhiệm chuyển hồ sơ sang cơ quan công an để điều tra, truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.