Công văn 3132/TCHQ-TXNK năm 2015 do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thông quan hàng hóa, đặc biệt liên quan đến nghĩa vụ thuế, bảo lãnh thuế và việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế hành chính trong lĩnh vực hải quan theo quy định tại Thông tư 38/2015/TT-BTC.

1. Quy định về điều kiện thông quan hàng hóa liên quan đến nghĩa vụ thuế

Văn bản hướng dẫn chi tiết các trường hợp hàng hóa được phép thông quan hoặc giải phóng hàng dựa trên tình trạng hoàn thành nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp:

• Trường hợp hoàn thành nghĩa vụ thuế: Hàng hóa chỉ được thông quan sau khi người nộp thuế đã nộp đủ thuế, lệ phí hoặc được tổ chức tín dụng bảo lãnh số tiền thuế phải nộp theo đúng quy định pháp luật.
• Xử lý nợ thuế quá hạn: Đối với các doanh nghiệp còn nợ tiền thuế, tiền chậm nộp hoặc tiền phạt quá hạn, cơ quan hải quan sẽ không thực hiện thông quan cho các lô hàng mới phát sinh, trừ trường hợp doanh nghiệp được tổ chức tín dụng bảo lãnh hoặc được cơ quan có thẩm quyền cho phép nộp dần tiền thuế nợ.
• Áp dụng bảo lãnh thuế: Hướng dẫn cụ thể về việc kiểm tra tính hợp lệ của thư bảo lãnh (bảo lãnh riêng hoặc bảo lãnh chung) do các tổ chức tín dụng phát hành, đảm bảo số tiền bảo lãnh tương ứng với số thuế phải nộp và thời hạn bảo lãnh phù hợp với quy định.

2. Hướng dẫn xử lý nghiệp vụ thông quan trên hệ thống VNACCS/VCIS

Để đảm bảo hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra liên tục và hạn chế ách tắc tại các cửa khẩu, Tổng cục Hải quan đưa ra các giải pháp xử lý kỹ thuật trên hệ thống:

• Cập nhật dữ liệu nợ thuế: Các Chi cục Hải quan có trách nhiệm theo dõi, đối chiếu và cập nhật kịp thời thông tin nộp thuế, nợ thuế của người nộp thuế vào hệ thống kế toán thuế tập trung để hệ thống tự động thông quan khi doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ.
• Xử lý sự cố nghẽn mạng hoặc lỗi hệ thống: Trong trường hợp doanh nghiệp đã nộp thuế hoặc có bảo lãnh hợp lệ nhưng hệ thống chưa cập nhật trạng thái, cơ quan hải quan căn cứ vào chứng từ nộp tiền giấy (có xác nhận của ngân hàng phối hợp thu) hoặc thư bảo lãnh bản giấy để thực hiện thông quan thủ công cho doanh nghiệp.

3. Phối hợp thu ngân sách và áp dụng biện pháp cưỡng chế

Công văn nhấn mạnh việc tăng cường phối hợp giữa cơ quan hải quan và các bên liên quan nhằm quản lý chặt chẽ nguồn thu ngân sách:

• Cưỡng chế dừng làm thủ tục hải quan: Áp dụng nghiêm ngặt biện pháp dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu của các doanh nghiệp thuộc diện cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế do nợ thuế quá hạn quá 90 ngày.
• Trao đổi thông tin với ngân hàng thương mại: Đẩy mạnh việc truyền nhận dữ liệu điện tử giữa cơ quan hải quan và các ngân hàng thương mại đã ký thỏa thuận hợp tác thu, giúp xác nhận nhanh chóng trạng thái nộp thuế của doanh nghiệp để giải phóng hàng hóa kịp thời.

4. Ý nghĩa và tác động của văn bản

Công văn 3132/TCHQ-TXNK đóng vai trò là cẩm nang tháo gỡ khó khăn kịp thời cho cả cơ quan hải quan địa phương và cộng đồng doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển giao áp dụng quy định mới. Văn bản vừa đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật quản lý thuế, ngăn ngừa thất thu ngân sách, vừa tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho các doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật được thông quan hàng hóa nhanh chóng.