Giới thiệu về Công văn 3398/TCHQ-GSQL năm 2016

Công văn 3398/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan đối với loại hình gia công và sản xuất xuất khẩu. Văn bản này đưa ra các hướng dẫn chi tiết, cụ thể cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố nhằm thống nhất thực hiện, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong bối cảnh áp dụng các quy định mới của Thông tư 38/2015/TT-BTC.

1. Hướng dẫn về thông báo hợp đồng gia công và phụ lục hợp đồng

Tổng cục Hải quan hướng dẫn cụ thể về quy trình và thủ tục thông báo hợp đồng gia công đối với thương nhân nước ngoài:

• Doanh nghiệp có trách nhiệm thông báo hợp đồng gia công, phụ lục hợp đồng gia công cho cơ quan hải quan trước khi thực hiện việc nhập khẩu nguyên liệu, vật tư để thực hiện hợp đồng.
• Trường hợp có sự thay đổi, bổ sung các điều khoản trong hợp đồng (như gia hạn thời gian thực hiện, thay đổi lượng nguyên liệu, bổ sung sản phẩm xuất khẩu), doanh nghiệp phải thực hiện thông báo phụ lục hợp đồng gia công kịp thời theo đúng quy định.
• Cơ quan hải quan tiếp nhận thông báo trên hệ thống và thực hiện kiểm tra, giám sát dựa trên nguyên tắc quản lý rủi ro, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật.

2. Quy định về báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư

Báo cáo quyết toán là một trong những nội dung quan trọng nhất được hướng dẫn tại Công văn 3398/TCHQ-GSQL nhằm đảm bảo tính minh bạch và quản lý chặt chẽ:

• Doanh nghiệp thực hiện hoạt động gia công phải lập báo cáo quyết toán tình hình nhập - xuất - tồn kho nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị nhập khẩu và sản phẩm xuất khẩu gửi cơ quan hải quan.
• Thời hạn nộp báo cáo quyết toán chậm nhất là 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính của doanh nghiệp.
• Số liệu trên báo cáo quyết toán phải thống nhất với số liệu trên hệ thống sổ sách kế toán của doanh nghiệp theo các chuẩn mực kế toán hiện hành.
• Hướng dẫn xử lý đối với các trường hợp chênh lệch số liệu giữa thực tế tồn kho và số liệu khai báo hải quan, xác định rõ nguyên nhân khách quan và chủ quan để áp dụng biện pháp xử lý thuế hoặc xử phạt vi phạm hành chính phù hợp.

3. Xử lý nguyên liệu, vật tư dư thừa, phế liệu, phế phẩm và máy móc thiết bị

Văn bản đưa ra các phương án giải quyết cụ thể đối với lượng nguyên liệu, vật tư còn dư thừa hoặc phế liệu phát sinh sau khi kết thúc hợp đồng gia công:

• Bán tại thị trường Việt Nam (chuyển tiêu thụ nội địa): Doanh nghiệp phải làm thủ tục thay đổi mục đích sử dụng và kê khai, nộp thuế theo quy định của pháp luật đối với lượng nguyên liệu, vật tư dư thừa hoặc sản phẩm gia công chuyển tiêu thụ nội địa.
• Xuất trả cho bên đặt gia công: Doanh nghiệp thực hiện thủ tục tái xuất trả lại cho đối tác nước ngoài theo đúng thỏa thuận trong hợp đồng gia công.
• Chuyển sang hợp đồng gia công khác: Cho phép chuyển nguyên liệu, vật tư, máy móc, thiết bị sang hợp đồng gia công khác cùng hoặc khác đối tác đặt gia công, với điều kiện phải làm thủ tục hải quan chuyển tiếp theo quy định.
• Tiêu hủy: Đối với phế liệu, phế phẩm hoặc nguyên liệu dư thừa không còn giá trị sử dụng, doanh nghiệp được phép tiêu hủy tại Việt Nam dưới sự giám sát của cơ quan hải quan và các cơ quan quản lý môi trường liên quan.

4. Thủ tục hải quan đối với hoạt động xuất nhập khẩu tại chỗ

Công văn 3398/TCHQ-GSQL làm rõ quy trình thực hiện thủ tục đối với hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ chỉ định bởi bên đặt gia công:

• Quy định rõ trách nhiệm của người xuất khẩu tại chỗ và người nhập khẩu tại chỗ trong việc hoàn thành thủ tục hải quan đúng thời hạn.
• Hồ sơ hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ phải bao gồm đầy đủ chứng từ chứng minh việc giao nhận hàng hóa thực tế giữa các bên tại Việt Nam.
• Xử lý nghiêm các trường hợp chậm trễ hoặc không thực hiện đúng thủ tục đối ứng giữa tờ khai xuất khẩu và tờ khai nhập khẩu tại chỗ.

5. Công tác kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại:

• Cơ quan hải quan tăng cường công tác kiểm tra tình hình sử dụng, tồn kho nguyên liệu, vật tư tại trụ sở doanh nghiệp trên cơ sở đánh giá rủi ro.
• Tập trung kiểm tra các doanh nghiệp có dấu hiệu bất thường trong báo cáo quyết toán, doanh nghiệp không giải trình được sự chênh lệch số liệu hoặc có dấu hiệu tự ý tẩu tán nguyên liệu nhập khẩu miễn thuế ra thị trường nội địa.