Tóm tắt Công văn 4066/TCHQ-TXNK năm 2022 về chứng từ thanh toán

Công văn 4066/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành năm 2022 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng gửi Cục Hải quan các tỉnh, thành phố nhằm thống nhất việc kiểm tra, xác định tính hợp lệ của chứng từ thanh toán qua ngân hàng đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Đây là cơ sở pháp lý để giải quyết các thủ tục hoàn thuế, không thu thuế và phục vụ công tác kiểm tra sau thông quan.

- Quy định về chứng từ thanh toán qua ngân hàng hợp lệ

• Chứng từ thanh toán qua ngân hàng phải thể hiện rõ việc chuyển tiền từ tài khoản của người mua (hoặc tổ chức, cá nhân được ủy quyền hợp pháp) sang tài khoản của người bán (hoặc tổ chức, cá nhân được ủy quyền hợp pháp) theo đúng thỏa thuận ghi trong hợp đồng mua bán hàng hóa.
• Các thông tin trên chứng từ thanh toán (như tên đơn vị thanh toán, đơn vị thụ hưởng, số tiền, đồng tiền thanh toán, nội dung thanh toán) phải khớp đúng với thông tin trên hợp đồng thương mại, hóa đơn thương mại và tờ khai hải quan.
• Trường hợp thanh toán bằng hình thức chuyển khoản, chứng từ hợp lệ phải là giấy báo Nợ của ngân hàng bên mua và giấy báo Có của ngân hàng bên bán, hoặc các chứng từ có giá trị pháp lý tương đương do ngân hàng thương mại cung cấp.

- Hướng dẫn xử lý các trường hợp thanh toán đặc biệt

• Thanh toán qua bên thứ ba: Việc thanh toán thông qua một bên thứ ba (không phải là người mua hoặc người bán trực tiếp trên hợp đồng) chỉ được chấp nhận khi hình thức này được quy định rõ ràng trong hợp đồng mua bán hoặc phụ lục hợp đồng. Đồng thời, doanh nghiệp phải xuất trình được văn bản ủy quyền thanh toán hợp pháp giữa các bên liên quan.
• Thanh toán bằng hình thức bù trừ công nợ: Đối với các trường hợp bù trừ công nợ giữa hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu, hoặc bù trừ dịch vụ, doanh nghiệp phải cung cấp văn bản thỏa thuận bù trừ công nợ có xác nhận của các bên. Phần chênh lệch sau khi bù trừ (nếu có) bắt buộc phải được thanh toán qua ngân hàng và có chứng từ chứng minh theo quy định.
• Thanh toán nhiều kỳ hoặc gộp nhiều tờ khai: Trường hợp một chứng từ thanh toán được dùng cho nhiều tờ khai hải quan khác nhau, hoặc thanh toán làm nhiều kỳ cho một tờ khai, doanh nghiệp phải lập bảng kê chi tiết đối chiếu rõ ràng giữa chứng từ thanh toán với từng tờ khai hải quan tương ứng để cơ quan hải quan kiểm tra, đối chiếu.

- Trách nhiệm của cơ quan hải quan địa phương

• Cục Hải quan các tỉnh, thành phố có trách nhiệm chỉ đạo các Chi cục Hải quan trực thuộc thực hiện kiểm tra chặt chẽ hồ sơ, chứng từ thanh toán khi giải quyết thủ tục hoàn thuế, không thu thuế hoặc khi tiến hành kiểm tra sau thông quan.
• Yêu cầu người khai hải quan giải trình, cung cấp bổ sung tài liệu, hồ sơ sổ sách kế toán trong trường hợp có nghi ngờ về tính trung thực, hợp pháp của chứng từ thanh toán hoặc có sự bất thường trong dòng tiền thanh toán.
• Kiên quyết từ chối giải quyết hoàn thuế, không thu thuế đối với các trường hợp không xuất trình được chứng từ thanh toán qua ngân hàng hợp lệ hoặc chứng từ không đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của pháp luật về quản lý thuế và hải quan.

- Ý nghĩa và tác động của văn bản

Công văn 4066/TCHQ-TXNK đóng vai trò là cẩm nang hướng dẫn nghiệp vụ chi tiết, giúp tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong thực tế kiểm tra chứng từ thanh toán của cơ quan hải quan. Đồng thời, văn bản này cũng giúp các doanh nghiệp xuất nhập khẩu nắm rõ quy trình, chuẩn bị đầy đủ và chính xác các chứng từ thanh toán qua ngân hàng, hạn chế tối đa rủi ro bị bác bỏ hồ sơ hoàn thuế hoặc bị xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.