Giới thiệu chung về Công văn 4114/TCHQ-GSQL

Công văn 4114/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn thống nhất thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu của nhiều chủ hàng khác nhau đóng chung trong cùng một container (thường gọi là hàng lẻ xuất khẩu - LCL). Văn bản này giải quyết các vướng mắc phát sinh trong thực tế, tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho doanh nghiệp xuất khẩu và các đơn vị kinh doanh dịch vụ logistics, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát của cơ quan hải quan.

Quy định về địa điểm tập kết và đóng chung container xuất khẩu

Theo hướng dẫn tại công văn, việc tập kết và đóng chung container đối với hàng hóa xuất khẩu phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về địa điểm nhằm đảm bảo sự giám sát chặt chẽ của cơ quan hải quan:

• Hàng hóa phải được tập kết và thực hiện đóng chung vào container tại các địa điểm thu gom hàng lẻ (kho CFS), cảng xuất khẩu, cảng cạn (ICD), hoặc các địa điểm kiểm tra tập trung đã được cơ quan có thẩm quyền quyết định thành lập và có sự giám sát trực tiếp của lực lượng hải quan.
• Nghiêm cấm việc tự ý đóng chung container tại các địa điểm chưa được công nhận hoặc không có sự kiểm tra, giám sát của công chức hải quan nhiệm sở.

Thủ tục khai báo hải quan đối với từng lô hàng đóng chung

Quy trình khai báo hải quan đối với hàng hóa đóng chung container được thực hiện độc lập theo từng chủ hàng cụ thể:

• Khai báo độc lập: Mỗi chủ hàng (doanh nghiệp xuất khẩu) chịu trách nhiệm tự thực hiện việc khai báo hải quan, truyền tờ khai hải quan xuất khẩu riêng biệt cho lô hàng của mình. Việc thông quan hoặc giải phóng hàng hóa của từng chủ hàng được thực hiện độc lập, không ảnh hưởng lẫn nhau về mặt thủ tục hành chính.
• Đăng ký thông tin container: Người gom hàng (Consolidator) hoặc đại lý vận chuyển có trách nhiệm tổng hợp thông tin về các tờ khai hải quan của các lô hàng đóng chung trong container để thông báo cho cơ quan hải quan giám sát tại cửa khẩu xuất trước khi thực hiện xếp hàng lên phương tiện vận tải.

Quy trình kiểm tra thực tế hàng hóa đóng chung container

Công văn 4114/TCHQ-GSQL hướng dẫn cụ thể phương thức xử lý đối với trường hợp hàng hóa thuộc diện phải kiểm tra thực tế (luồng đỏ) nhằm tránh gây ách tắc cho toàn bộ container:

• Kiểm tra có trọng điểm: Cơ quan hải quan chỉ thực hiện kiểm tra thực tế đối với đúng lô hàng có chỉ định kiểm tra trên hệ thống quản lý rủi ro. Các lô hàng khác trong cùng container đã được hệ thống phân luồng xanh hoặc luồng vàng và đã hoàn thành thủ tục thông quan sẽ không bị kiểm tra lại.
• Địa điểm kiểm tra: Việc kiểm tra thực tế được thực hiện tại địa điểm đóng container (kho CFS, ICD) trước khi niêm phong container, hoặc thực hiện tại cửa khẩu xuất trong trường hợp phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật hải quan rõ ràng.
• Xử lý khi có vi phạm: Nếu phát hiện một hoặc một số lô hàng trong container có vi phạm, cơ quan hải quan sẽ tiến hành xử lý vi phạm đối với riêng chủ hàng đó. Các lô hàng hợp pháp còn lại vẫn được phép tiếp tục xuất khẩu sau khi đã thực hiện các biện pháp tách hàng hoặc niêm phong lại container theo quy định.

Trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình thực hiện

Để đảm bảo quy trình vận hành thông suốt và đúng pháp luật, công văn phân định rõ trách nhiệm của từng đối tượng tham gia:

• Đối với doanh nghiệp xuất khẩu (chủ hàng): Chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính hợp pháp, số lượng, chủng loại và chất lượng của hàng hóa khai báo trên tờ khai hải quan. Phối hợp chặt chẽ với người gom hàng để cung cấp thông tin tờ khai phục vụ việc đóng container đúng tiến độ.
• Đối với người gom hàng (Consolidator/Forwarder): Có trách nhiệm lập danh mục hàng hóa đóng chung container (Manifest), chịu trách nhiệm về việc xếp dỡ, đóng gói đúng các lô hàng đã được thông quan vào container. Thực hiện niêm phong hãng tàu và phối hợp với hải quan giám sát để niêm phong hải quan khi hoàn thành việc đóng hàng.
• Đối với cơ quan hải quan: Chi cục Hải quan nơi đóng hàng chịu trách nhiệm giám sát quá trình đóng hàng vào container, thực hiện niêm phong hải quan và xác nhận trên hệ thống thông tin. Chi cục Hải quan cửa khẩu xuất thực hiện kiểm tra tình trạng niêm phong (seal) của container trước khi cho phép xếp hàng lên phương tiện vận tải xuất cảnh.