Giới thiệu chung về Công văn 4125/TCHQ-TXNK năm 2021

Công văn 4125/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng dành cho Cục Hải quan các tỉnh, thành phố nhằm thống nhất thực hiện chính sách thuế và thủ tục hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu bị tiêu hủy. Nội dung văn bản tập trung giải quyết các vướng mắc phát sinh liên quan đến việc tiêu hủy nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để gia công, sản xuất xuất khẩu nhưng bị hư hỏng, hết hạn sử dụng hoặc không còn giá trị sử dụng.

Chính sách thuế đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu bị tiêu hủy

Căn cứ vào các quy định tại Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, Nghị định 134/2016/NĐ-CP và Nghị định 18/2021/NĐ-CP, Tổng cục Hải quan hướng dẫn chi tiết về nghĩa vụ thuế đối với hàng hóa tiêu hủy như sau:

• Miễn thuế nhập khẩu: Nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để gia công, sản xuất hàng hóa xuất khẩu khi bị hư hỏng, thiên tai, tai nạn bất ngờ hoặc hết hạn sử dụng buộc phải tiêu hủy sẽ được miễn thuế nhập khẩu, với điều kiện việc tiêu hủy phải được thực hiện hợp pháp và có sự giám sát của cơ quan có thẩm quyền.
• Điều kiện áp dụng: Doanh nghiệp phải thực hiện tiêu hủy theo đúng quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường. Quá trình tiêu hủy phải được cơ quan hải quan giám sát trực tiếp hoặc gián tiếp dựa trên nguyên tắc quản lý rủi ro, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành quy định cơ quan khác thực hiện giám sát.
• Chính sách thuế giá trị gia tăng (GTGT): Đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT ở khâu nhập khẩu (như hàng gia công), khi thực hiện tiêu hủy đúng quy định pháp luật thì doanh nghiệp không phải nộp thuế GTGT đối với lượng hàng hóa đã tiêu hủy này.

Xử lý thuế đối với phế liệu, phế phẩm thu được sau khi tiêu hủy

Công văn hướng dẫn cụ thể cách thức xử lý nghĩa vụ tài chính đối với phần phế liệu, phế phẩm có trị giá thương mại thu được sau quá trình tiêu hủy:

• Kê khai thay đổi mục đích sử dụng: Trường hợp phế liệu, phế phẩm thu được sau khi tiêu hủy nguyên liệu, vật tư nhập khẩu được doanh nghiệp giữ lại để bán hoặc tiêu thụ nội địa, doanh nghiệp phải làm thủ tục hải quan mới để thay đổi mục đích sử dụng.
• Căn cứ tính thuế: Doanh nghiệp có nghĩa vụ kê khai và nộp thuế nhập khẩu, thuế GTGT đối với phần phế liệu, phế phẩm này. Trị giá tính thuế và thuế suất được áp dụng tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan mới (thời điểm chuyển tiêu thụ nội địa).

Quy trình và thủ tục giám sát hải quan khi tiêu hủy hàng hóa

Để đảm bảo việc tiêu hủy được thực hiện đúng thực tế và ngăn ngừa các hành vi gian lận thương mại, quy trình giám sát được quy định chặt chẽ:

• Thông báo tiêu hủy: Trước khi tiến hành tiêu hủy, doanh nghiệp phải gửi văn bản thông báo chi tiết cho Chi cục Hải quan quản lý trực tiếp. Thông báo phải nêu rõ lý do tiêu hủy, tên gọi, số lượng, chủng loại hàng hóa, thời gian, địa điểm và phương pháp tiêu hủy.
• Hình thức giám sát của Hải quan: Cơ quan hải quan sẽ quyết định phương thức giám sát phù hợp (giám sát trực tiếp bằng công chức hải quan hoặc giám sát gián tiếp thông qua các phương tiện kỹ thuật như camera, niêm phong hải quan) tùy thuộc vào loại hình hàng hóa và mức độ tuân thủ của doanh nghiệp.
• Lập biên bản tiêu hủy: Sau khi hoàn thành việc tiêu hủy, các bên liên quan (gồm đại diện doanh nghiệp, đơn vị thực hiện tiêu hủy và công chức hải quan giám sát) phải cùng ký vào biên bản tiêu hủy để làm cơ sở pháp lý cho việc thanh khoản, quyết toán thuế sau này.

Trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan hải quan địa phương

Công văn nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm của các bên trong việc phối hợp thực hiện:

• Trách nhiệm của doanh nghiệp: Chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính trung thực của hồ sơ khai báo tiêu hủy; đảm bảo quy trình tiêu hủy không gây ô nhiễm môi trường và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật chuyên ngành.
• Trách nhiệm của cơ quan hải quan: Tăng cường công tác kiểm tra, đối chiếu số lượng hàng hóa tiêu hủy với hệ thống sổ sách kế toán và báo cáo quyết toán của doanh nghiệp; kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng hình thức tiêu hủy để tẩu tán hàng hóa trốn thuế.