Tổng quan về Công văn 3542/TCHQ-TXNK năm 2021

Công văn 3542/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết về chính sách thuế và thủ tục hải quan đối với việc tiêu hủy nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng, giúp tháo gỡ các vướng mắc phát sinh cho doanh nghiệp và cơ quan hải quan địa phương trong quá trình thực thi các quy định tại Nghị định số 18/2021/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Nghị định số 134/2016/NĐ-CP).

Chính sách miễn thuế đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu bị tiêu hủy

Theo nội dung hướng dẫn, chính sách thuế đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu nhưng bị tiêu hủy được thực hiện thống nhất như sau:

• Đối tượng áp dụng: Nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập khẩu để sản xuất hàng hóa xuất khẩu nhưng bị hư hỏng, lỗi, không còn nhu cầu sử dụng hoặc không thể tiếp tục đưa vào sản xuất và doanh nghiệp chủ động xin tiêu hủy (hoặc buộc phải tiêu hủy).
• Chính sách thuế: Doanh nghiệp được miễn thuế nhập khẩu đối với số lượng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu thực tế bị tiêu hủy.
• Điều kiện miễn thuế: Việc tiêu hủy phải được thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường và phải dưới sự giám sát trực tiếp của cơ quan hải quan (trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành quy định cơ quan khác giám sát).

Thủ tục và quy trình giám sát hải quan khi tiêu hủy

Để đảm bảo tính minh bạch và ngăn ngừa gian lận, quy trình tiêu hủy phải tuân thủ nghiêm ngặt các bước giám sát hải quan:

• Thông báo kế hoạch tiêu hủy: Trước khi tiến hành, doanh nghiệp phải gửi văn bản thông báo cho Chi cục Hải quan nơi quản lý nguyên liệu, vật tư. Thông báo phải nêu rõ thời gian, địa điểm, danh mục, chủng loại, số lượng nguyên liệu cần tiêu hủy và lý do tiêu hủy.
• Thực hiện giám sát: Cơ quan hải quan có trách nhiệm cử công chức giám sát trực tiếp quá trình tiêu hủy. Trường hợp doanh nghiệp thuê đơn vị có chức năng xử lý môi trường để tiêu hủy, việc tiêu hủy phải được thực hiện dưới sự chứng kiến của cơ quan hải quan và các bên liên quan.
• Lập biên bản ghi nhận: Sau khi hoàn thành việc tiêu hủy, các bên phải lập biên bản tiêu hủy có chữ ký xác nhận đầy đủ. Biên bản này là chứng từ pháp lý quan trọng để doanh nghiệp thực hiện thủ tục hoàn thuế, không thu thuế hoặc quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu với cơ quan hải quan.

Xử lý thuế đối với phế liệu, phế thải thu được sau khi tiêu hủy

Công văn hướng dẫn cụ thể cách xử lý đối với phần phế liệu, phế thải còn lại sau quá trình tiêu hủy:

• Trường hợp tiêu hủy hoàn toàn: Nếu nguyên liệu, vật tư bị tiêu hủy hoàn toàn (thành tro bụi, không còn giá trị thương mại), doanh nghiệp không phải kê khai nộp thuế đối với phần hao hụt này.
• Trường hợp thu hồi phế liệu có giá trị thương mại: Nếu sau khi tiêu hủy thu được phế liệu, phế thải có giá trị thương mại và được bán hoặc chuyển tiêu dùng nội địa, doanh nghiệp phải kê khai, nộp thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng (GTGT) theo quy định về thay đổi mục đích sử dụng hàng hóa.
• Trị giá tính thuế: Trị giá tính thuế đối với phế liệu, phế thải tiêu thụ nội địa được xác định tại thời điểm thay đổi mục đích sử dụng (thời điểm bán hoặc chuyển tiêu dùng nội địa).

Ý nghĩa thực tiễn của văn bản

Công văn 3542/TCHQ-TXNK tạo ra hành lang pháp lý rõ ràng, giúp doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu chủ động phương án xử lý nguyên liệu tồn kho, hư hỏng một cách hợp pháp. Đồng thời, văn bản cũng tăng cường vai trò giám sát của cơ quan hải quan, đảm bảo quản lý chặt chẽ hàng hóa nhập khẩu thuộc đối tượng miễn thuế, tránh thất thu ngân sách nhà nước.