Giới thiệu về Công văn 4205/TCHQ-TXNK năm 2013

Công văn số 4205/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh đối với trường hợp hàng hóa quá cảnh bị mất trộm trong quá trình vận chuyển trên lãnh thổ Việt Nam. Văn bản quy định rõ ràng về nghĩa vụ thuế, thủ tục hải quan và trách nhiệm pháp lý của các bên liên quan khi hàng hóa quá cảnh không thể xuất khẩu đúng quy định.

1. Nguyên tắc xử lý thuế đối với hàng hóa quá cảnh bị mất trộm

Theo quy định của pháp luật hải quan, hàng hóa quá cảnh thuộc đối tượng miễn thuế nhập khẩu và các loại thuế liên quan do không tiêu thụ tại Việt Nam. Tuy nhiên, khi xảy ra tình trạng mất trộm, thất thoát, chính sách thuế được áp dụng như sau:

• Hàng hóa quá cảnh bị mất trộm được coi là đã tiêu thụ nội địa tại thị trường Việt Nam. Do đó, lượng hàng hóa này không còn được hưởng chính sách miễn thuế dành cho hàng quá cảnh.
• Doanh nghiệp chịu trách nhiệm vận chuyển hoặc doanh nghiệp làm dịch vụ quá cảnh phải thực hiện kê khai và nộp đầy đủ các loại thuế phát sinh bao gồm: thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng (VAT), thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc thuế bảo vệ môi trường (nếu có) tương tự như hàng hóa nhập khẩu thương mại thông thường.

2. Xác định đối tượng chịu thuế và căn cứ tính thuế

Công văn hướng dẫn cụ thể về trách nhiệm tài chính và cách thức xác định nghĩa vụ thuế của người khai hải quan:

• Đối tượng nộp thuế: Doanh nghiệp đứng tên trên tờ khai hàng hóa quá cảnh hoặc tổ chức, cá nhân được ủy quyền vận chuyển có trách nhiệm bảo quản nguyên trạng hàng hóa là đối tượng phải thực hiện nghĩa vụ nộp thuế và các khoản phạt (nếu có).
• Căn cứ và thời điểm tính thuế: Trị giá tính thuế, thuế suất và tỷ giá được áp dụng tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan mới (tờ khai chuyển tiêu thụ nội địa) hoặc tại thời điểm cơ quan hải quan phát hiện hành vi thất thoát hàng hóa.

3. Quy trình và thủ tục hải quan xử lý hàng hóa quá cảnh bị mất

Khi xảy ra sự việc hàng hóa quá cảnh bị mất trộm, người khai hải quan và cơ quan hải quan phải phối hợp thực hiện các bước sau:

• Lập biên bản ghi nhận vụ việc: Ngay khi phát hiện hàng hóa bị mất trộm, người vận chuyển phải thông báo ngay cho cơ quan công an địa phương và cơ quan hải quan giám sát để lập biên bản hiện trường, xác định chi tiết số lượng, chủng loại hàng hóa bị mất.
• Nộp hồ sơ giải trình: Doanh nghiệp gửi văn bản báo cáo giải trình kèm theo biên bản xác nhận của cơ quan công an về vụ việc mất trộm cho Chi cục Hải quan nơi làm thủ tục quá cảnh hoặc nơi quản lý địa bàn xảy ra sự cố.
• Khai báo chuyển tiêu thụ nội địa: Doanh nghiệp thực hiện khai tờ khai hải quan mới theo loại hình nhập khẩu tương ứng đối với phần hàng hóa bị mất trộm để làm cơ sở nộp thuế vào ngân sách nhà nước.

4. Xử lý vi phạm hành chính và trách nhiệm liên quan

Bên cạnh việc phải nộp đủ các khoản thuế cho phần hàng hóa bị thất thoát, doanh nghiệp còn phải chịu các chế tài xử lý nghiêm khắc:

• Xử phạt hành chính: Doanh nghiệp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan do vi phạm quy định về bảo quản nguyên trạng hàng hóa đang trong quá trình giám sát hải quan hoặc tự ý thay đổi tuyến đường, niêm phong hải quan mà không có lý do bất khả kháng được chấp nhận.
• Truy cứu trách nhiệm hình sự: Trong trường hợp cơ quan chức năng phát hiện có dấu hiệu gian lận, giả tạo hiện trường mất trộm nhằm mục đích tẩu tán hàng hóa trốn thuế, hồ sơ vụ việc sẽ được chuyển sang cơ quan điều tra để truy cứu trách nhiệm hình sự về tội buôn lậu hoặc trốn thuế theo quy định của Bộ luật Hình sự.