Giới thiệu về Công văn 4397/UBCK-PTTT năm 2016

Công văn 4397/UBCK-PTTT do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước ban hành nhằm giải đáp các vướng mắc phát sinh trong hoạt động thực tế của các công ty chứng khoán. Văn bản tập trung làm rõ các quy định pháp lý quan trọng liên quan đến nguyên tắc bố trí nhân sự, quy trình ký kết hợp đồng, phương thức đặt lệnh, sửa/hủy lệnh giao dịch, và cơ chế quản lý, chuyển tiền nội bộ của nhà đầu tư nhằm bảo đảm tính minh bạch, an toàn cho thị trường.

1. Nguyên tắc hoạt động và bố trí nhân sự của công ty chứng khoán

Căn cứ theo quy định sửa đổi tại Thông tư 07/2016/TT-BTC đối với hoạt động của công ty chứng khoán, các đơn vị phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc tổ chức sau:

• Bố trí nhân sự hành nghề: Công ty chứng khoán có nghĩa vụ sắp xếp người hành nghề chứng khoán có chứng chỉ chuyên môn phù hợp với từng nghiệp vụ hoạt động cụ thể mà công ty được cấp phép.
• Hạn chế kiêm nhiệm nhân sự: Nhân viên hành nghề chứng khoán đang thực hiện nghiệp vụ môi giới chứng khoán hoặc tư vấn đầu tư chứng khoán tuyệt đối không được kiêm nhiệm thực hiện các công việc tại các bộ phận tự doanh chứng khoán, bảo lãnh phát hành chứng khoán, hoặc bộ phận quản lý tài khoản giao dịch ủy thác.
• Nguyên tắc ký kết hợp đồng: Trong mọi hoạt động nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán, công ty chứng khoán phải thực hiện ký hợp đồng trực tiếp với khách hàng thông qua người đại diện theo pháp luật hoặc người được đại diện theo pháp luật ủy quyền hợp pháp. Công ty chứng khoán phải chịu hoàn toàn trách nhiệm và thực hiện đúng các cam kết trong hợp đồng, phù hợp với quy định của pháp luật về chứng khoán, pháp luật về hợp đồng và các quy định liên quan. Các hoạt động ủy quyền khác của nhà đầu tư sẽ được điều chỉnh theo quy định của pháp luật dân sự.

2. Quy định về việc đặt lệnh trong phiên giao dịch

Theo hướng dẫn tại Thông tư 203/2015/TT-BTC về giao dịch trên thị trường chứng khoán, quy tắc đặt lệnh đối ứng của nhà đầu tư được quy định cụ thể:

• Trong phiên khớp lệnh định kỳ: Nhà đầu tư không được phép đặt các lệnh giao dịch vừa mua, vừa bán đồng thời đối với cùng một loại chứng khoán trong cùng một đợt khớp lệnh định kỳ. Quy định này loại trừ các lệnh đã được nhập vào hệ thống tại phiên giao dịch liên tục trước đó, chưa được khớp nhưng vẫn còn hiệu lực.
• Trong phiên khớp lệnh liên tục: Nhà đầu tư có quyền đặt lệnh giao dịch vừa mua vừa bán đồng thời cùng một loại chứng khoán khi có đầy đủ tiền hoặc chứng khoán trên tài khoản để thực hiện giao dịch theo đúng quy định của pháp luật.
• Chuyển tiếp giữa các phiên: Trường hợp nhà đầu tư đã đặt lệnh mua hoặc bán tại phiên giao dịch liên tục trước đó nhưng chưa được khớp và lệnh vẫn còn hiệu lực, khi hệ thống chuyển sang phiên khớp lệnh định kỳ, nhà đầu tư được phép đặt tiếp lệnh đối ứng (bán hoặc mua) đối với cùng loại chứng khoán đó.

3. Quy định về việc sửa và hủy lệnh giao dịch

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đưa ra nguyên tắc quản lý chặt chẽ đối với việc can thiệp vào lệnh giao dịch của nhà đầu tư:

• Các công ty chứng khoán không được phép thực hiện việc sửa hoặc hủy đối với lệnh giới hạn (LO) và lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh xác định giá đóng cửa (ATC).
• Quy định cấm sửa, hủy lệnh này áp dụng cho cả các lệnh LO vẫn còn hiệu lực được hệ thống chuyển tiếp từ phiên khớp lệnh liên tục sang phiên khớp lệnh định kỳ xác định giá đóng cửa.

4. Quy định về quản lý và chuyển tiền nội bộ của nhà đầu tư

Để bảo vệ tài sản của khách hàng và ngăn ngừa rủi ro lạm dụng vốn, quy trình chuyển tiền nội bộ tại công ty chứng khoán phải tuân thủ nghiêm ngặt Thông tư 210/2012/TT-BTC:

• Cấm trực tiếp nhận và chi trả tiền mặt: Công ty chứng khoán không được trực tiếp nhận và chi trả tiền mặt để thực hiện giao dịch chứng khoán của khách hàng. Mọi giao dịch nạp, rút, thanh toán tiền đều phải thực hiện thông qua hệ thống ngân hàng thương mại.
• Cơ chế quản lý tài khoản tiền gửi: Khách hàng mở tài khoản trực tiếp tại ngân hàng thương mại do công ty chứng khoán lựa chọn để quản lý tiền giao dịch. Khách hàng, công ty chứng khoán và ngân hàng thương mại phải ký hợp đồng thỏa thuận ba bên về phương thức xác nhận, phong tỏa số dư tiền và chuyển tiền thanh toán giao dịch.
• Quy trình thanh toán sau khớp lệnh: Sau khi lệnh mua chứng khoán của khách hàng được khớp, công ty chứng khoán có quyền yêu cầu ngân hàng nơi nhà đầu tư mở tài khoản thực hiện chuyển số tiền tương ứng với giá trị khớp lệnh vào tài khoản thanh toán giao dịch chứng khoán do công ty chứng khoán đứng tên mở tại ngân hàng thương mại. Công ty chứng khoán có nghĩa vụ thay mặt khách hàng thực hiện thanh toán với các bên liên quan.
• Cấm nhận ủy quyền chuyển tiền nội bộ: Công ty chứng khoán không được nhận ủy quyền của khách hàng để tự thực hiện việc chuyển tiền nội bộ giữa các tài khoản của khách hàng.
• Chuyển tiền giữa các tài khoản nhà đầu tư khác nhau: Việc nhà đầu tư yêu cầu chuyển tiền sang tài khoản của một nhà đầu tư khác tại cùng công ty chứng khoán không thuộc thẩm quyền tự thực hiện của công ty chứng khoán. Giao dịch này phụ thuộc vào nội dung quy định tại hợp đồng ba bên và phải do ngân hàng thương mại trực tiếp thực hiện theo đúng thỏa thuận đã ký kết.