Tóm tắt Công văn 469/TCHQ-TXNK năm 2015 về phí bản quyền phụ tùng xe máy, động cơ nhập khẩu

Công văn 469/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn nghiệp vụ cho các Cục Hải quan tỉnh, thành phố về việc kiểm tra, xác định trị giá hải quan đối với khoản phí bản quyền liên quan đến phụ tùng xe máy và động cơ nhập khẩu. Đây là văn bản hướng dẫn quan trọng giúp thống nhất cách hiểu và áp dụng quy định pháp luật về trị giá tính thuế đối với các khoản phí liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ phát sinh trong hoạt động nhập khẩu linh kiện lắp ráp.

1. Điều kiện để cộng phí bản quyền vào trị giá tính thuế hải quan

Theo hướng dẫn tại Công văn 469/TCHQ-TXNK, khoản phí bản quyền (hoặc phí giấy phép) chỉ được cộng vào trị giá tính thuế của phụ tùng, động cơ xe máy nhập khẩu khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

• Tính liên quan đến hàng hóa nhập khẩu: Phí bản quyền phải được trả cho việc sử dụng các quyền sở hữu trí tuệ (như nhãn hiệu, sáng chế, bí quyết công nghệ, thiết kế công nghiệp) được thể hiện hoặc tích hợp trực tiếp trong phụ tùng, động cơ xe máy nhập khẩu.
• Điều kiện mua bán hàng hóa: Việc người mua phải thanh toán phí bản quyền cho người bán (hoặc cho một bên thứ ba theo chỉ định của người bán) là điều kiện bắt buộc để thực hiện hợp đồng mua bán hàng hóa nhập khẩu đó. Nếu không thanh toán khoản phí này, giao dịch mua bán linh kiện không thể hoàn thành.
• Chưa được tính vào giá thực tế đã thanh toán: Khoản phí bản quyền này phải là một khoản thanh toán riêng biệt, chưa được gộp chung vào mức giá ghi trên hóa đơn thương mại của hàng hóa nhập khẩu.

2. Nguyên tắc phân bổ phí bản quyền đối với linh kiện, phụ tùng nhập khẩu

Trong thực tế, nhiều trường hợp phí bản quyền được tính dựa trên doanh thu bán sản phẩm xe máy hoàn chỉnh tại Việt Nam, trong khi doanh nghiệp chỉ nhập khẩu một số linh kiện, phụ tùng cấu thành. Công văn hướng dẫn xử lý như sau:

• Doanh nghiệp có nghĩa vụ phân bổ khoản phí bản quyền cho từng loại linh kiện, phụ tùng nhập khẩu có liên quan trực tiếp đến quyền sở hữu trí tuệ được chuyển giao.
• Việc phân bổ phải dựa trên các chứng từ khách quan, số liệu kế toán hợp pháp và các tài liệu kỹ thuật chứng minh tỷ lệ đóng góp của linh kiện nhập khẩu vào giá trị sản phẩm cuối cùng.
• Trường hợp không thể phân bổ được do thiếu số liệu khách quan hoặc không có tài liệu chứng minh, cơ quan hải quan sẽ thực hiện xác định trị giá tính thuế theo các phương pháp xác định trị giá dự phòng quy định tại Luật Hải quan và các văn bản hướng dẫn liên quan.

3. Nghĩa vụ kê khai và tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp

Công văn nhấn mạnh vai trò chủ động và trách nhiệm pháp lý của người khai hải quan:

• Doanh nghiệp phải tự khai báo khoản phí bản quyền tại tờ khai trị giá hải quan hoặc tờ khai hải quan nhập khẩu ngay tại thời điểm đăng ký tờ khai nếu khoản phí này đã được xác định cụ thể tại thời điểm nhập khẩu.
• Đối với các khoản phí bản quyền chưa xác định được tại thời điểm nhập khẩu (ví dụ: phí tính theo tỷ lệ phần trăm doanh thu bán hàng thực tế phát sinh sau này), doanh nghiệp phải khai báo rõ tình trạng chưa xác định trị giá trên tờ khai hải quan. Sau khi có số liệu chính thức, doanh nghiệp phải thực hiện khai báo bổ sung và nộp đủ tiền thuế theo quy định.

4. Công tác kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan

Để ngăn chặn tình trạng thất thu thuế thông qua việc chuyển giá hoặc tách biệt bất hợp lý phí bản quyền ra khỏi giá trị hàng hóa, Tổng cục Hải quan yêu cầu:

• Các Cục Hải quan địa phương tăng cường rà soát, kiểm tra hồ sơ hải quan, đặc biệt là các hợp đồng mua bán, hợp đồng li-xăng (licensing agreement), hợp đồng chuyển giao công nghệ và chứng từ thanh toán của doanh nghiệp.
• Đẩy mạnh công tác kiểm tra sau thông quan đối với các doanh nghiệp nhập khẩu linh kiện, phụ tùng xe máy có phát sinh giao dịch liên kết hoặc có dấu hiệu chi trả phí bản quyền cho đối tác nước ngoài nhưng không kê khai vào trị giá tính thuế.
• Xử lý nghiêm các hành vi cố tình gian lận, không kê khai hoặc kê khai không đầy đủ các khoản phí bản quyền phải cộng vào trị giá tính thuế của hàng hóa nhập khẩu.