Công văn 4986/TCT/TTr do Tổng cục Thuế ban hành hướng dẫn chi tiết về chính sách thuế đối với hoạt động chuyển nhượng cổ phần của các tổ chức và cá nhân. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp các cơ quan thuế địa phương và người nộp thuế thống nhất phương án xác định nghĩa vụ thuế đối với các giao dịch chuyển nhượng vốn dưới hình thức cổ phần trong công ty cổ phần.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Văn bản này hướng dẫn áp dụng đối với các đối tượng sau:

• Các cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú có hoạt động chuyển nhượng cổ phần trong các công ty cổ phần thành lập theo pháp luật Việt Nam.
• Các tổ chức, doanh nghiệp trong nước thực hiện chuyển nhượng cổ phần (được xác định là thu nhập từ chuyển nhượng vốn hoặc chuyển nhượng chứng khoán).
• Các tổ chức nước ngoài (nhà thầu nước ngoài) có phát sinh hoạt động chuyển nhượng cổ phần tại Việt Nam.

Chính sách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với cá nhân chuyển nhượng cổ phần

Theo hướng dẫn của Tổng cục Thuế, hoạt động chuyển nhượng cổ phần của cá nhân trong công ty cổ phần được phân loại và áp dụng chính sách thuế thu nhập cá nhân như sau:

• Phân loại thu nhập: Thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần của cá nhân trong công ty cổ phần (không phân biệt là công ty đại chúng hay chưa đại chúng) đều được xác định là thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán.
• Phương pháp tính thuế: Cá nhân chuyển nhượng cổ phần nộp thuế theo thuế suất 0,1% tính trên giá chuyển nhượng cổ phần từng lần.
• Công thức xác định thuế TNCN phải nộp: Thuế TNCN phải nộp = Giá chuyển nhượng chứng khoán từng lần x Thuế suất 0,1%.
• Trách nhiệm khai thuế: Tổ chức phát hành cổ phần (công ty cổ phần) hoặc tổ chức, cá nhân nhận chuyển nhượng có trách nhiệm khấu trừ và nộp thay thuế TNCN cho cá nhân chuyển nhượng trước khi làm thủ tục thay đổi danh sách cổ đông.

Chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với tổ chức chuyển nhượng cổ phần

Đối với các tổ chức, doanh nghiệp có hoạt động chuyển nhượng cổ phần, nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp được xác định tùy thuộc vào tư cách pháp lý của tổ chức đó:

• Đối với doanh nghiệp trong nước: Thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần được xác định là thu nhập từ chuyển nhượng vốn. Doanh nghiệp phải kê khai và nộp thuế TNDN với thuế suất 20% trên phần thu nhập chịu thuế (chênh lệch giữa giá bán với giá mua của phần vốn chuyển nhượng trừ đi các chi phí liên quan trực tiếp đến việc chuyển nhượng). Thu nhập này được gộp chung vào thu nhập khác khi quyết toán thuế TNDN năm.
• Đối với tổ chức nước ngoài không hoạt động theo Luật Doanh nghiệp Việt Nam: Tổ chức nước ngoài chuyển nhượng cổ phần tại công ty cổ phần Việt Nam thực hiện nộp thuế TNDN theo hình thức thuế nhà thầu với thuế suất 0,1% tính trên doanh thu chuyển nhượng (giá chuyển nhượng), không phân biệt có phát sinh lãi hay lỗ.

Nguyên tắc xác định giá chuyển nhượng và chi phí hợp lý

Để đảm bảo tính chính xác và chống thất thu thuế, Tổng cục Thuế hướng dẫn các nguyên tắc xác định giá trị giao dịch:

• Giá chuyển nhượng: Là giá thực tế ghi trên hợp đồng chuyển nhượng hoặc giá theo sổ sách kế toán tại thời điểm chuyển nhượng. Trường hợp giá chuyển nhượng trên hợp đồng không phù hợp với giá thị trường, cơ quan thuế có quyền ấn định giá chuyển nhượng theo quy định của Luật Quản lý thuế.
• Giá mua của cổ phần chuyển nhượng: Được xác định dựa trên chứng từ thanh toán, sổ sách kế toán chứng minh số tiền thực tế đã góp vốn hoặc mua lại cổ phần đó.
• Chi phí chuyển nhượng: Là các khoản chi thực tế phát sinh liên quan trực tiếp đến việc chuyển nhượng, có hóa đơn, chứng từ hợp pháp (như chi phí pháp lý, chi phí giao dịch, phí môi giới, các loại phí và lệ phí nộp ngân sách nhà nước).

Hiệu lực thi hành và hướng dẫn áp dụng

Công văn 4986/TCT/TTr có hiệu lực hướng dẫn nghiệp vụ cho các Cục Thuế tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện thống nhất theo các quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn thi hành hiện hành. Các trường hợp phát sinh vướng mắc cụ thể tại địa phương cần được rà soát, đối chiếu với các nguyên tắc nêu trên để xử lý đúng quy định pháp luật.