Công văn 5490/TCHQ-GSQL được Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn các Cục Hải quan tỉnh, thành phố thống nhất quy trình xử lý, kiểm soát và thực hiện thủ tục thông quan đối với các lô hàng viện trợ đã qua sử dụng nhập khẩu vào Việt Nam theo quy định tại Chỉ thị 11/2002/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Văn bản này áp dụng đối với cơ quan hải quan các cấp trong quá trình thực hiện thủ tục giám sát, quản lý hải quan; các tổ chức, cá nhân tiếp nhận viện trợ phi chính phủ nước ngoài, viện trợ nhân đạo; và các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan đến việc phê duyệt, kiểm tra chất lượng hàng hóa viện trợ đã qua sử dụng nhập khẩu.

Nguyên tắc quản lý hàng viện trợ đã qua sử dụng

• Việc nhập khẩu hàng hóa đã qua sử dụng dưới dạng viện trợ nhân đạo, viện trợ phi chính phủ nước ngoài phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại Chỉ thị 11/2002/CT-TTg nhằm ngăn chặn việc đưa chất thải công nghiệp, thiết bị lạc hậu, gây ô nhiễm môi trường hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng vào Việt Nam.
• Chỉ cho phép nhập khẩu các mặt hàng viện trợ đã qua sử dụng thực sự thiết thực, phục vụ trực tiếp cho mục đích nhân đạo, y tế, giáo dục, cứu trợ thiên tai và phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định.

Thẩm quyền phê duyệt tiếp nhận viện trợ

• Các lô hàng viện trợ là hàng hóa đã qua sử dụng chỉ được làm thủ tục hải quan khi có văn bản phê duyệt chủ trương tiếp nhận và phê duyệt danh mục hàng hóa của cơ quan có thẩm quyền (Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, ngành trung ương hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương).
• Văn bản phê duyệt tiếp nhận viện trợ của cơ quan có thẩm quyền là chứng từ pháp lý bắt buộc phải nộp trong bộ hồ sơ hải quan khi doanh nghiệp, tổ chức làm thủ tục thông quan.

Yêu cầu về chất lượng và kiểm tra chuyên ngành

• Hàng hóa viện trợ đã qua sử dụng phải đảm bảo còn giá trị sử dụng, chất lượng còn lại phải đạt tỷ lệ phần trăm tối thiểu theo quy định của các Bộ quản lý chuyên ngành (thông thường là từ 80% trở lên đối với máy móc, thiết bị).
• Đối với các mặt hàng đặc thù như thiết bị y tế, phương tiện giao thông vận tải, thiết bị giáo dục đã qua sử dụng, cơ quan hải quan chỉ giải quyết thông quan khi có kết quả kiểm tra chất lượng đạt yêu cầu của cơ quan kiểm tra chuyên ngành hoặc ý kiến đồng ý bằng văn bản của Bộ quản lý chuyên ngành liên quan.

Thủ tục hải quan và xử lý vướng mắc tại cửa khẩu

• Người khai hải quan có trách nhiệm khai báo đầy đủ, trung thực thông tin về tên hàng, chủng loại, số lượng, chất lượng và xuất xứ của hàng hóa viện trợ đã qua sử dụng trên tờ khai hải quan.
• Chi cục Hải quan nơi làm thủ tục thực hiện kiểm tra chi tiết hồ sơ, đối chiếu danh mục hàng hóa thực tế với danh mục đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Trường hợp phát hiện hàng hóa không đúng chủng loại, không đạt tiêu chuẩn chất lượng hoặc thuộc danh mục cấm nhập khẩu thì kiên quyết không cho thông quan và xử lý theo quy định của pháp luật.
• Đối với các trường hợp phát sinh vướng mắc vượt thẩm quyền, các Cục Hải quan địa phương phải kịp thời báo cáo về Tổng cục Hải quan để phối hợp với các Bộ, ngành liên quan xem xét, giải quyết cụ thể cho từng trường hợp nhằm tránh ùn tắc hàng hóa tại cửa khẩu nhưng vẫn đảm bảo đúng quy định pháp luật.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

Công văn 5490/TCHQ-GSQL có hiệu lực hướng dẫn thực hiện ngay từ ngày ban hành. Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương nghiêm túc triển khai, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát chặt chẽ đối với loại hình hàng hóa này, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi, nhanh chóng cho các lô hàng viện trợ nhân đạo hợp pháp, đúng đối tượng.