Tổng quan về Công văn 6452/TCHQ-GSQL

Công văn 6452/TCHQ-GSQL do Tổng cục Hải quan ban hành năm 2017 nhằm hướng dẫn các Cục Hải quan tỉnh, thành phố giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình xử lý hàng hóa cấm nhập khẩu tồn đọng tại các khu vực cảng biển, cảng hàng không mà không xác định được chủ sở hữu. Đây là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng giúp thống nhất quy trình, đẩy nhanh tiến độ giải phóng hàng tồn đọng, giảm tải áp lực cho các kho bãi cảng và bảo đảm an toàn môi trường.

Các nội dung cốt lõi về xử lý hàng hóa cấm nhập khẩu tồn đọng

• Xác định đối tượng hàng hóa tồn đọng: Áp dụng đối với các lô hàng nhập khẩu thuộc danh mục cấm nhập khẩu theo quy định của pháp luật Việt Nam, đã quá thời hạn lưu giữ tại khu vực giám sát hải quan (thường là quá 90 ngày kể từ ngày hàng đến cửa khẩu) nhưng không có người đến nhận hoặc không thể xác định được chủ sở hữu hợp pháp.
• Thủ tục thông báo tìm chủ sở hữu:
  • Cơ quan hải quan nơi lưu giữ hàng hóa có trách nhiệm phối hợp với doanh nghiệp kinh doanh cảng, kho bãi để tiến hành thông báo công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng và niêm yết tại trụ sở chi cục hải quan.
  • Thời hạn thông báo và tìm kiếm chủ sở hữu được thực hiện nghiêm ngặt theo quy định của pháp luật trước khi cơ quan hải quan xác lập quyền sở hữu toàn dân và tiến hành các bước xử lý tiếp theo.
• Phương án xử lý đối với hàng hóa cấm nhập khẩu:
  • Do đặc thù là hàng hóa thuộc danh mục cấm nhập khẩu, các hình thức xử lý thông thường như bán đấu giá thu hồi ngân sách sẽ không được áp dụng.
  • Phương án xử lý chủ yếu đối với nhóm hàng này là buộc tiêu hủy hoặc buộc tái xuất ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.
  • Việc tiêu hủy phải được thực hiện bởi các đơn vị có chức năng và năng lực phù hợp, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo vệ môi trường dưới sự giám sát trực tiếp của Hội đồng xử lý hàng tồn đọng.
• Trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình xử lý:
  • Cơ quan Hải quan: Chủ trì thành lập Hội đồng xử lý hàng tồn đọng, quyết định phương án xử lý tối ưu (tiêu hủy hoặc tái xuất) và giám sát toàn bộ quá trình thực hiện của các bên liên quan.
  • Hãng tàu và Đại lý hãng tàu: Có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin về vận đơn, người gửi hàng (shipper), người nhận hàng (consignee) và phối hợp thực hiện nghĩa vụ tái xuất hàng hóa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam trong trường hợp được yêu cầu.
  • Doanh nghiệp kinh doanh cảng, kho bãi: Có trách nhiệm phối hợp kiểm kê, phân loại, bố trí khu vực lưu giữ riêng biệt để tránh gây ô nhiễm môi trường và tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiêu hủy.
• Kinh phí thực hiện việc xử lý: Chi phí cho việc lưu kho, di dời, kiểm kê, phân loại và thực hiện tiêu hủy hàng hóa cấm nhập khẩu không xác định được chủ sở hữu được trích từ nguồn tiền bán các loại hàng hóa tồn đọng khác (đủ điều kiện bán thanh lý) hoặc được cấp từ nguồn ngân sách nhà nước dành cho công tác xử lý hàng tồn đọng theo quy định tài chính hiện hành.

Ý nghĩa và tác động của văn bản

Công văn 6452/TCHQ-GSQL đã tháo gỡ những vướng mắc mang tính pháp lý và thực tiễn cho các chi cục hải quan địa phương khi đối mặt với các container hàng vô chủ thuộc danh mục cấm nhập khẩu (như phế liệu không đạt chuẩn, chất thải, hàng hóa đã qua sử dụng nguy hại). Việc hướng dẫn chi tiết quy trình xử lý giúp bảo vệ môi trường tại các khu vực cửa khẩu cảng biển, ngăn chặn tình trạng biến Việt Nam thành nơi chứa chất thải công nghiệp, đồng thời giải phóng không gian bãi cảng để phục vụ cho hoạt động xuất nhập khẩu thông thường.