Công văn 7041/CT-TTHT do Cục Thuế thành phố Hồ Chí Minh ban hành năm 2013 là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng liên quan đến chính sách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với hoạt động chuyển nhượng chứng khoán. Văn bản tập trung giải quyết các vướng mắc của người nộp thuế và doanh nghiệp về phương pháp tính thuế, trách nhiệm kê khai và nghĩa vụ liên đới của tổ chức phát hành.

- Xác định bản chất thu nhập từ chuyển nhượng cổ phần

Theo hướng dẫn của Cục Thuế, mọi hoạt động chuyển nhượng cổ phần trong công ty cổ phần (bao gồm cả công ty cổ phần chưa đại chúng và công ty cổ phần đã đại chúng) đều được phân loại là chuyển nhượng chứng khoán. Do đó, cá nhân thực hiện chuyển nhượng cổ phần phải nộp thuế TNCN theo quy định đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán, không áp dụng quy định về chuyển nhượng phần vốn góp.

- Các phương pháp tính thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán

Cá nhân cư trú thực hiện chuyển nhượng chứng khoán áp dụng một trong hai phương pháp tính thuế sau:

• Phương pháp áp dụng thuế suất 0,1%: Thuế TNCN được xác định bằng giá chuyển nhượng chứng khoán từng lần nhân với thuế suất 0,1%. Giá chuyển nhượng là giá ghi trên hợp đồng chuyển nhượng hoặc giá thực tế giao dịch. Phương pháp này áp dụng cho từng lần chuyển nhượng và không phụ thuộc vào việc giao dịch đó có phát sinh lãi hay lỗ.
• Phương pháp áp dụng thuế suất 20%: Áp dụng khi cá nhân nộp thuế đã đăng ký thuế, có mã số thuế và có đầy đủ hóa đơn, chứng từ chứng minh được giá mua chứng khoán cùng các chi phí liên quan trực tiếp hợp lý, hợp lệ. Thuế TNCN phải nộp được tính bằng thu nhập tính thuế (giá bán trừ giá mua và các chi phí liên quan) nhân với thuế suất 20%. Cá nhân áp dụng phương pháp này vẫn phải tạm nộp thuế theo thuế suất 0,1% cho từng lần chuyển nhượng, sau đó thực hiện quyết toán thuế trực tiếp với cơ quan thuế vào cuối năm.

- Trách nhiệm khấu trừ, kê khai và nộp thuế của các bên

Văn bản quy định rõ ràng về nghĩa vụ của cá nhân chuyển nhượng và trách nhiệm giám sát của doanh nghiệp phát hành:

• Nghĩa vụ của cá nhân: Cá nhân chuyển nhượng chứng khoán có trách nhiệm tự thực hiện kê khai và nộp thuế TNCN vào ngân sách nhà nước theo đúng thời hạn quy định đối với từng lần phát sinh giao dịch.
• Trách nhiệm liên đới của doanh nghiệp phát hành: Khi thực hiện thủ tục thay đổi danh sách cổ đông trong sổ đăng ký cổ đông, doanh nghiệp phát hành (công ty cổ phần) có trách nhiệm yêu cầu cá nhân chuyển nhượng xuất trình chứng từ, biên lai đã hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế TNCN. Trường hợp doanh nghiệp thực hiện thay đổi danh sách cổ đông mà không có chứng từ nộp thuế của cá nhân chuyển nhượng, doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm nộp thuế thay cho cá nhân đó.
• Trường hợp chuyển nhượng cho tổ chức nước ngoài: Nếu cá nhân chuyển nhượng chứng khoán cho tổ chức, cá nhân nước ngoài không hoạt động tại Việt Nam, tổ chức nhận chuyển nhượng hoặc doanh nghiệp phát hành có trách nhiệm khấu trừ và nộp thay thuế TNCN trước khi thực hiện thanh toán và hoàn tất thủ tục chuyển nhượng.

- Hồ sơ và thủ tục khai thuế TNCN

Để hoàn tất nghĩa vụ thuế đối với hoạt động chuyển nhượng chứng khoán, người nộp thuế hoặc tổ chức nộp thay cần chuẩn bị hồ sơ bao gồm:

• Tờ khai thuế thu nhập cá nhân áp dụng cho hoạt động chuyển nhượng chứng khoán theo mẫu quy định hiện hành của Bộ Tài chính.
• Hợp đồng chuyển nhượng chứng khoán được ký kết hợp pháp giữa các bên.
• Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp của công ty cổ phần có chứng khoán chuyển nhượng.
• Các chứng từ chứng minh giá vốn và chi phí liên quan trực tiếp (nếu thực hiện khai thuế theo phương pháp thuế suất 20%).
• Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế chậm nhất là ngày thứ 10 kể từ ngày hợp đồng chuyển nhượng chứng khoán có hiệu lực pháp luật hoặc ngày doanh nghiệp phát hành thực hiện thay đổi danh sách cổ đông.