Tóm tắt Công văn 8863/TCHQ-TXNK năm 2015 về trị giá hải quan

Công văn 8863/TCHQ-TXNK do Tổng cục Hải quan ban hành nhằm hướng dẫn, giải đáp các vướng mắc phát sinh trong quá trình kiểm tra, xác định trị giá hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Đây là văn bản chỉ đạo nghiệp vụ quan trọng giúp thống nhất quy trình thực hiện tại các cục hải quan địa phương, hạn chế sai sót và bảo đảm tính minh bạch trong quản lý thuế.

- Nguyên tắc kiểm tra và xác định trị giá hải quan

Tổng cục Hải quan yêu cầu các đơn vị hải quan địa phương phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cốt lõi khi thực hiện kiểm tra trị giá hải quan:

• Tôn trọng trị giá giao dịch thực tế: Trị giá hải quan phải được xác định trước hết dựa trên trị giá giao dịch thực tế của hàng hóa nhập khẩu (giá thực tế đã thanh toán hay sẽ phải thanh toán), sau khi đã điều chỉnh các khoản cộng hoặc khoản trừ theo đúng quy định pháp luật.
• Sử dụng cơ sở dữ liệu đúng mục đích: Cơ sở dữ liệu trị giá hải quan chỉ được sử dụng như một công cụ cảnh báo rủi ro để nghi vấn, không được dùng làm căn cứ trực tiếp để áp đặt trị giá hải quan hoặc bác bỏ trị giá khai báo của doanh nghiệp khi chưa qua quy trình kiểm tra, tham vấn.
• Tuân thủ thứ tự các phương pháp xác định giá: Việc xác định trị giá hải quan phải được thực hiện tuần tự theo các phương pháp quy định từ phương pháp trị giá giao dịch cho đến các phương pháp thay thế (hàng hóa giống hệt, tương tự, trị giá khấu trừ, trị giá tính toán, phương pháp suy luận).

- Quy trình xử lý nghi vấn và tổ chức tham vấn

Đối với các trường hợp có nghi ngờ về mức giá khai báo của doanh nghiệp, công văn hướng dẫn chi tiết quy trình xử lý nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người khai hải quan:

• Thiết lập nghi vấn: Khi phát hiện trị giá khai báo thấp hơn mức giá tham chiếu tại Danh mục hàng hóa nhập khẩu có rủi ro về trị giá, hoặc có dấu hiệu nghi ngờ về tính trung thực của hồ sơ, cơ quan hải quan phải thông báo rõ cơ sở nghi vấn cho doanh nghiệp.
• Tổ chức tham vấn trực tiếp: Cơ quan hải quan tiến hành mời doanh nghiệp tham vấn để làm rõ các nghi vấn. Quá trình tham vấn phải được ghi nhận bằng biên bản chi tiết, thể hiện rõ các lập luận, chứng từ chứng minh nguồn gốc, phương thức thanh toán và các yếu tố cấu thành giá của doanh nghiệp.
• Xử lý kết quả sau tham vấn: Nếu doanh nghiệp chứng minh được tính trung thực và hợp pháp của trị giá khai báo, cơ quan hải quan phải chấp nhận trị giá đó. Trường hợp bác bỏ trị giá khai báo (do doanh nghiệp không giải trình được hoặc không tham gia tham vấn), cơ quan hải quan thực hiện xác định trị giá hải quan theo phương pháp phù hợp và ban hành quyết định ấn định thuế.

- Phối hợp giữa các đơn vị và kiểm tra sau thông quan

Để nâng cao hiệu quả quản lý và tránh gây ách tắc hàng hóa tại cửa khẩu, công văn đưa ra các giải pháp phối hợp liên phòng ban:

• Chuyển hồ sơ kiểm tra sau thông quan: Đối với các trường hợp chưa đủ cơ sở để bác bỏ trị giá khai báo ngay trong khâu thông quan nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro thất thu thuế cao, chi cục hải quan thực hiện thông quan theo trị giá khai báo của doanh nghiệp, đồng thời chuyển toàn bộ hồ sơ sang lực lượng kiểm tra sau thông quan để tiến hành thanh tra chuyên sâu.
• Cập nhật thông tin vào hệ thống dữ liệu: Các cục hải quan tỉnh, thành phố có trách nhiệm cập nhật đầy đủ, kịp thời kết quả tham vấn, kết quả xác định trị giá vào Hệ thống quản lý dữ liệu trị giá hải quan (GTT22) để làm cơ sở dữ liệu dùng chung cho toàn ngành.
• Tăng cường giám sát nội bộ: Thủ trưởng các đơn vị hải quan phải thường xuyên kiểm tra công vụ, không để xảy ra tình trạng công chức tự ý áp đặt giá, kéo dài thời gian thông quan hoặc gây khó khăn cho hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.