Công văn số 173/TCT-TNCN do Tổng cục Thuế ban hành hướng dẫn chi tiết về chính sách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với khoản thu nhập phát sinh từ quyền mua cổ phiếu do người sử dụng lao động dành cho người lao động. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp các doanh nghiệp và cá nhân người lao động xác định rõ nghĩa vụ thuế đối với các chương trình thưởng bằng cổ phiếu hoặc quyền mua cổ phiếu ưu đãi (ESOP).

Phạm vi và đối tượng áp dụng của văn bản

Văn bản áp dụng đối với các tổ chức chi trả thu nhập (doanh nghiệp, người sử dụng lao động) thực hiện chương trình phát hành quyền mua cổ phiếu cho nhân viên và các cá nhân người lao động nhận được thu nhập từ các chương trình này tại Việt Nam.

Xác định bản chất thu nhập chịu thuế

• Khoản thu nhập mà người lao động nhận được từ việc thực hiện quyền mua cổ phiếu ưu đãi do người sử dụng lao động ban tặng hoặc bán với giá ưu đãi được xác định là khoản thu nhập có tính chất tiền lương, tiền công.
• Do đó, khoản thu nhập này phải chịu thuế TNCN theo biểu thuế lũy tiến từng phần áp dụng đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công, chứ không áp dụng thuế suất đối với đầu tư vốn hay chuyển nhượng chứng khoán tại thời điểm nhận cổ phiếu.

Thời điểm xác định thu nhập chịu thuế TNCN

• Thời điểm xác định thu nhập chịu thuế TNCN đối với quyền mua cổ phiếu là thời điểm người lao động thực hiện quyền mua cổ phiếu (tức là thời điểm chuyển đổi quyền mua thành cổ phiếu sở hữu thực tế).
• Trường hợp người lao động được nhận cổ phiếu thưởng trực tiếp (không qua bước thực hiện quyền mua), thời điểm tính thuế là thời điểm người lao động nhận được cổ phiếu.

Phương pháp tính thuế TNCN khi thực hiện quyền mua cổ phiếu

• Thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công đối với quyền mua cổ phiếu được xác định bằng chênh lệch giữa giá thị trường của cổ phiếu tại thời điểm thực hiện quyền mua và giá mua ưu đãi ghi trên quyền mua cổ phiếu mà người lao động phải thanh toán.
• Đối với cổ phiếu đã niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán, giá thị trường được xác định theo giá đóng cửa của ngày thực hiện quyền hoặc ngày giao dịch gần nhất trước đó.
• Đối với cổ phiếu chưa niêm yết, giá trị cổ phiếu được xác định dựa trên giá trị sổ sách của doanh nghiệp tại thời điểm gần nhất hoặc theo thỏa thuận định giá hợp pháp.

Xử lý thuế đối với hành vi chuyển nhượng quyền mua cổ phiếu

• Trường hợp người lao động không thực hiện quyền mua cổ phiếu mà chuyển nhượng quyền mua này cho tổ chức, cá nhân khác thì khoản thu nhập nhận được từ việc chuyển nhượng quyền mua cũng được tính vào thu nhập từ tiền lương, tiền công để tính thuế TNCN.

Nghĩa vụ thuế khi chuyển nhượng cổ phiếu sau khi thực hiện quyền

• Sau khi đã thực hiện quyền mua và sở hữu cổ phiếu, khi người lao động tiến hành chuyển nhượng (bán) số cổ phiếu này trên thị trường, người lao động phải nộp thuế TNCN đối với hoạt động chuyển nhượng chứng khoán.
• Thuế suất áp dụng đối với hoạt động chuyển nhượng chứng khoán là 0,1% tính trên giá chuyển nhượng từng lần (giá bán cổ phiếu thực tế).

Trách nhiệm của tổ chức chi trả thu nhập

• Doanh nghiệp, tổ chức chi trả thu nhập có trách nhiệm khấu trừ thuế TNCN của người lao động trước khi chi trả hoặc khi thực hiện thủ tục chuyển giao cổ phiếu cho người lao động.
• Tổ chức chi trả phải thực hiện kê khai và nộp tờ khai thuế TNCN thay cho người lao động theo đúng quy định của pháp luật quản lý thuế hiện hành.

Hiệu lực và hướng dẫn thi hành

Công văn số 173/TCT-TNCN có hiệu lực hướng dẫn kể từ ngày ban hành. Các cơ quan thuế địa phương và người nộp thuế căn cứ vào hướng dẫn tại công văn này để thực hiện thống nhất việc kê khai, tính thuế và nộp thuế TNCN đối với thu nhập từ quyền mua cổ phiếu theo đúng quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân và các văn bản hướng dẫn liên quan.