Công văn số 1821/TCT-TNCN của Tổng cục Thuế là văn bản hướng dẫn quan trọng về chính sách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với thu nhập từ quyền mua cổ phiếu của người lao động. Văn bản này làm rõ thời điểm tính thuế, cách xác định thu nhập chịu thuế và trách nhiệm của các bên liên quan khi thực hiện chương trình quyền mua cổ phiếu (stock option).

Xác định thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công

Theo hướng dẫn của Tổng cục Thuế, thu nhập phát sinh từ việc thực hiện quyền mua cổ phiếu được xác định là thu nhập từ tiền lương, tiền công. Cụ thể như sau:

• Thời điểm xác định thu nhập chịu thuế: Là thời điểm người lao động thực hiện quyền mua cổ phiếu (quy đổi quyền thành cổ phiếu thực tế). Tại thời điểm được ban tặng quyền mua (chưa thực hiện quyền), người lao động chưa phải nộp thuế TNCN.
• Cách tính thu nhập chịu thuế: Thu nhập chịu thuế được xác định bằng chênh lệch giữa giá trị thị trường của cổ phiếu tại thời điểm thực hiện quyền mua và giá mua thực tế theo chương trình quyền mua cổ phiếu mà người lao động phải trả.
• Công thức xác định: Thu nhập chịu thuế = (Giá thị trường của cổ phiếu tại thời điểm thực hiện quyền - Giá mua ưu đãi) x Số lượng cổ phiếu đã mua.

Trách nhiệm của tổ chức chi trả thu nhập (Doanh nghiệp)

Doanh nghiệp nơi người lao động làm việc và nhận quyền mua cổ phiếu có trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ sau:

• Khấu trừ thuế: Doanh nghiệp có nghĩa vụ khấu trừ thuế TNCN đối với phần thu nhập từ tiền lương, tiền công phát sinh từ việc thực hiện quyền mua cổ phiếu của người lao động trước khi chi trả hoặc hỗ trợ thực hiện quyền.
• Khai thuế và nộp thuế: Doanh nghiệp thực hiện khai thuế và nộp số thuế đã khấu trừ vào ngân sách nhà nước theo biểu thuế lũy tiến từng phần cùng với kỳ khai thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công của doanh nghiệp.

Chính sách thuế TNCN khi chuyển nhượng cổ phiếu

Sau khi đã sở hữu cổ phiếu thông qua việc thực hiện quyền mua, nếu người lao động thực hiện chuyển nhượng (bán) số cổ phiếu này, nghĩa vụ thuế được xác định như sau:

• Bản chất thu nhập: Thu nhập từ việc bán cổ phiếu được xác định là thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán.
• Thuế suất áp dụng: Người lao động phải nộp thuế TNCN đối với hoạt động chuyển nhượng chứng khoán theo thuế suất quy định (thông thường là 0,1% trên giá trị chuyển nhượng từng lần).
• Khai và nộp thuế: Việc khai thuế, nộp thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán được thực hiện độc lập với phần thuế từ tiền lương, tiền công đã nộp khi thực hiện quyền mua cổ phiếu.

Ý nghĩa pháp lý và lưu ý đối với doanh nghiệp và người lao động

Công văn số 1821/TCT-TNCN giúp thống nhất phương pháp quản lý thuế đối với các chương trình thưởng bằng cổ phiếu hoặc quyền mua cổ phiếu cho nhân viên tại Việt Nam. Các doanh nghiệp cần lưu ý:

• Xác định chính xác giá thị trường của cổ phiếu tại thời điểm thực hiện quyền để làm căn cứ tính thuế chính xác, tránh rủi ro bị truy thu và phạt chậm nộp thuế.
• Lập hồ sơ, chứng từ rõ ràng về chương trình quyền mua cổ phiếu, danh sách người lao động tham gia và các giao dịch thực hiện quyền để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra thuế sau này.