Công văn số 2653/TCHQ-GSQL của Tổng cục Hải quan là văn bản hướng dẫn quan trọng liên quan đến việc thành lập địa điểm làm thủ tục hải quan tại cảng nội địa (cảng cạn - ICD). Văn bản này nhằm chuẩn hóa quy trình, điều kiện và thủ tục hồ sơ, giúp các doanh nghiệp và cơ quan hải quan địa phương thực hiện thống nhất theo quy định của pháp luật hải quan hiện hành.

1. Mục đích và phạm vi áp dụng của văn bản

Văn bản hướng dẫn chi tiết về việc xem xét, quyết định thành lập các địa điểm làm thủ tục hải quan tại cảng nội địa nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, tối ưu hóa chuỗi cung ứng logistics và tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan. Đối tượng áp dụng bao gồm các Cục Hải quan tỉnh, thành phố và các doanh nghiệp đầu tư khai thác cảng nội địa.

2. Điều kiện thành lập địa điểm làm thủ tục hải quan tại cảng nội địa

Để được thành lập địa điểm làm thủ tục hải quan tại cảng nội địa, doanh nghiệp và địa điểm đề xuất phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật và quản lý nghiêm ngặt:

• Diện tích và quy hoạch: Cảng nội địa phải được quy hoạch và thành lập theo đúng quy định của pháp luật về giao thông đường bộ, đường thủy hoặc đường sắt. Diện tích mặt bằng phải đủ lớn để bố trí các khu vực chức năng riêng biệt như khu vực lưu giữ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, khu vực kiểm tra thực tế hàng hóa và khu vực văn phòng làm việc của cơ quan hải quan.
• Hệ thống hàng rào ngăn cách: Phải có hàng rào cứng ngăn cách biệt lập giữa khu vực cảng nội địa với các khu vực xung quanh để đảm bảo an ninh, an toàn và tránh thất thoát hàng hóa chưa hoàn thành thủ tục hải quan.
• Hệ thống camera giám sát: Trang bị hệ thống camera giám sát trực tuyến kết nối trực tiếp với cơ quan hải quan quản lý. Hệ thống camera phải đảm bảo quan sát rõ nét toàn bộ các vị trí lưu giữ, cổng ra vào và khu vực kiểm hóa 24/7.
• Phần mềm quản lý hàng hóa: Doanh nghiệp khai thác cảng phải có hệ thống phần mềm quản lý kho, bãi đáp ứng yêu cầu quản lý, theo dõi lượng hàng hóa đưa vào, đưa ra, lưu giữ tại cảng và có khả năng kết nối dữ liệu trực tiếp với hệ thống thông tin của cơ quan hải quan.
• Trụ sở làm việc của cơ quan hải quan: Doanh nghiệp phải bố trí diện tích văn phòng làm việc, trang thiết bị văn phòng, máy móc và điều kiện làm việc cần thiết cho công chức hải quan thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát tại cảng.

3. Hồ sơ đề nghị thành lập địa điểm làm thủ tục hải quan

Doanh nghiệp có nhu cầu thành lập phải chuẩn bị và nộp bộ hồ sơ đầy đủ gửi đến Tổng cục Hải quan, bao gồm:

• Đơn đề nghị: Văn bản đề nghị thành lập địa điểm làm thủ tục hải quan tại cảng nội địa theo mẫu quy định.
• Giấy tờ pháp lý: Bản sao quyết định thành lập cảng nội địa của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
• Tài liệu kỹ thuật: Bản vẽ sơ đồ thiết kế tổng thể mặt bằng cảng nội địa, thể hiện rõ ranh giới, vị trí các kho bãi, khu vực kiểm hóa, văn phòng hải quan và hệ thống camera giám sát.
• Quy chế hoạt động: Dự thảo quy chế phối hợp hoạt động giữa doanh nghiệp khai thác cảng và cơ quan hải quan quản lý trực tiếp.

4. Quy trình thẩm định và quyết định thành lập

Quy trình tiếp nhận, kiểm tra và phê duyệt hồ sơ được thực hiện chặt chẽ qua các bước:

• Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ: Cục Hải quan tỉnh, thành phố nơi thành lập cảng tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra tính hợp lệ và đầy đủ của các tài liệu do doanh nghiệp cung cấp.
• Khảo sát thực tế: Cơ quan hải quan tiến hành kiểm tra thực tế tại hiện trường cảng nội địa để đánh giá sự phù hợp của cơ sở vật chất, trang thiết bị, hệ thống camera và phần mềm quản lý so với hồ sơ đăng ký.
• Báo cáo và phê duyệt: Cục Hải quan địa phương lập báo cáo kết quả kiểm tra, đề xuất ý kiến gửi Tổng cục Hải quan xem xét. Tổng cục Hải quan sẽ ban hành quyết định thành lập nếu địa điểm đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định pháp luật.

5. Trách nhiệm của các bên liên quan

Văn bản phân định rõ trách nhiệm của cơ quan hải quan và doanh nghiệp khai thác cảng:

• Đối với doanh nghiệp khai thác cảng: Chịu trách nhiệm duy trì các điều kiện về cơ sở vật chất, an ninh trật tự tại cảng; phối hợp chặt chẽ với cơ quan hải quan trong việc giám sát hàng hóa và phương tiện vận chuyển ra vào cảng.
• Đối với cơ quan hải quan: Tổ chức lực lượng, bố trí công chức thực hiện thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu tại cảng nội địa đúng quy trình quy định, đảm bảo thông quan nhanh chóng và phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại.