Tổng quan về Công văn số 2711/TCHQ-GSQL

Công văn số 2711/TCHQ-GSQL của Tổng cục Hải quan là văn bản hướng dẫn quan trọng giải đáp các vướng mắc của doanh nghiệp liên quan đến thủ tục hải quan đối với hoạt động nhập khẩu phần mềm qua môi trường Internet. Đây là phương thức giao dịch thương mại điện tử phổ biến hiện nay, đòi hỏi sự làm rõ về mặt pháp lý để doanh nghiệp thực hiện đúng quy định về quản lý hải quan và nghĩa vụ thuế.

1. Quy định về thủ tục hải quan đối với phần mềm nhập khẩu qua Internet

Theo nội dung hướng dẫn tại Công văn số 2711/TCHQ-GSQL, Tổng cục Hải quan làm rõ các nguyên tắc quản lý đối với phần mềm không có vật thể chứa đựng vật lý:

• Không làm thủ tục hải quan: Đối với phần mềm được truyền qua mạng Internet, email, hoặc tải trực tiếp từ các trang web nước ngoài (không đi kèm vật chứa đựng như đĩa CD, DVD, USB, ổ cứng), doanh nghiệp không phải làm thủ tục hải quan và không phải đăng ký tờ khai hải quan nhập khẩu.
• Lý do pháp lý: Do phần mềm truyền qua Internet là hàng hóa vô hình, không đi qua cửa khẩu biên giới đường bộ, đường biển hay đường hàng không truyền thống, nên cơ quan hải quan không thực hiện quản lý giám sát trực tiếp đối với luồng hàng hóa này tại cửa khẩu.

2. Phân biệt với phần mềm nhập khẩu qua vật chứa đựng vật lý

Công văn cũng gián tiếp lưu ý sự khác biệt giữa phần mềm số hóa và phần mềm đi kèm phương tiện lưu trữ trung gian:

• Trường hợp phải làm thủ tục: Nếu phần mềm được nhập khẩu dưới dạng chứa đựng trong các phương tiện vật lý như đĩa CD, DVD, USB, thẻ nhớ, ổ cứng di động, doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện thủ tục hải quan nhập khẩu theo quy định hiện hành.
• Trị giá hải quan: Việc xác định trị giá hải quan đối với phần mềm nhập khẩu trên vật chứa đựng trung gian được thực hiện theo các quy định về trị giá hải quan của Bộ Tài chính. Trị giá hải quan sẽ bao gồm trị giá của vật chứa đựng và trị giá của phần mềm nếu được tách biệt hoặc gộp chung tùy theo chứng từ thương mại.

3. Nghĩa vụ thuế và quản lý tài chính liên quan

Mặc dù không phải làm thủ tục hải quan khi nhập khẩu phần mềm qua Internet, doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ các quy định pháp luật về thuế và kế toán trong nước:

• Thuế nhà thầu nước ngoài (FCT): Khi mua phần mềm từ tổ chức, cá nhân nước ngoài qua Internet, doanh nghiệp Việt Nam có nghĩa vụ khấu trừ, khai và nộp thuế nhà thầu nước ngoài (bao gồm thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp) theo quy định của Bộ Tài chính hướng dẫn về thuế nhà thầu.
• Thuế giá trị gia tăng (GTGT): Theo quy định pháp luật về thuế GTGT hiện hành, phần mềm máy tính (bao gồm dịch vụ phần mềm và sản phẩm phần mềm) thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ chứng minh bản chất giao dịch là mua bán phần mềm.
• Hồ sơ chứng từ kế toán: Để hợp thức hóa chi phí mua phần mềm qua Internet vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp, doanh nghiệp cần lưu trữ đầy đủ các chứng từ như: Hợp đồng mua bán (hoặc điều khoản thỏa thuận sử dụng - End User License Agreement), hóa đơn thương mại (Commercial Invoice) do đối tác nước ngoài cung cấp, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt qua ngân hàng, và tờ khai nộp thuế nhà thầu.

Ý nghĩa thực tiễn của văn bản

Công văn số 2711/TCHQ-GSQL mang lại sự rõ ràng, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp công nghệ thông tin và các doanh nghiệp ứng dụng chuyển đổi số. Việc đơn giản hóa, không yêu cầu mở tờ khai hải quan đối với phần mềm vô hình giúp giảm thiểu tối đa chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian giao dịch và thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế số tại Việt Nam.