Tóm tắt Công văn số 4330/TCHQ-KTTT về việc xin giải tỏa cưỡng chế

Công văn số 4330/TCHQ-KTTT của Tổng cục Hải quan là văn bản hành chính quan trọng hướng dẫn nghiệp vụ xử lý các kiến nghị của doanh nghiệp về việc giải tỏa cưỡng chế dừng làm thủ tục hải quan. Văn bản này đưa ra các nguyên tắc, điều kiện và quy trình cụ thể nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu nhưng vẫn đảm bảo công tác quản lý thu hồi nợ thuế cho ngân sách nhà nước.

- Đối tượng và phạm vi áp dụng biện pháp giải tỏa cưỡng chế

Văn bản tập trung điều chỉnh các trường hợp doanh nghiệp đang bị áp dụng biện pháp cưỡng chế hành chính trong lĩnh vực hải quan do nợ thuế quá hạn, tiền chậm nộp hoặc tiền phạt, cụ thể bao gồm:

• Các doanh nghiệp có phát sinh nợ thuế quá hạn thuộc diện bị cưỡng chế dừng làm thủ tục hải quan theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.
• Các Cục Hải quan tỉnh, thành phố trực tiếp quản lý địa bàn và chịu trách nhiệm thi hành hoặc đề xuất giải tỏa quyết định cưỡng chế.
• Các tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại thực hiện bảo lãnh nghĩa vụ tài chính cho doanh nghiệp nợ thuế.

- Các điều kiện cốt lõi để được xem xét giải tỏa cưỡng chế

Để được cơ quan hải quan chấp thuận giải tỏa cưỡng chế tạm thời hoặc hoàn toàn nhằm tiếp tục thông quan hàng hóa, doanh nghiệp phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện nghiêm ngặt sau:

• Có thư bảo lãnh của tổ chức tín dụng: Doanh nghiệp phải xuất trình được thư bảo lãnh hợp pháp của ngân hàng thương mại cam kết nộp thay toàn bộ số tiền thuế, tiền phạt nợ nếu doanh nghiệp không thực hiện đúng nghĩa vụ.
• Cam kết lộ trình nộp dần tiền thuế nợ: Doanh nghiệp phải xây dựng phương án sản xuất kinh doanh khả thi và có văn bản cam kết tiến độ nộp dần tiền nợ thuế theo từng tháng hoặc từng quý đã được cơ quan thuế/hải quan phê duyệt.
• Thực hiện nộp trước một phần nợ thuế: Trong một số trường hợp đặc thù, doanh nghiệp bắt buộc phải nộp ngay một tỷ lệ phần trăm nhất định trên tổng số nợ thuế quá hạn trước khi quyết định giải tỏa cưỡng chế được ban hành.
• Không có dấu hiệu tẩu tán tài sản hoặc bỏ trốn: Doanh nghiệp phải chứng minh được việc tiếp tục làm thủ tục hải quan là để duy trì hoạt động sản xuất, tạo nguồn thu để trả nợ thuế và không có các hành vi vi phạm pháp luật về trốn thuế.

- Quy trình và thủ tục thực hiện giải tỏa cưỡng chế

Quy trình xem xét và ban hành quyết định giải tỏa cưỡng chế được thực hiện theo các bước chặt chẽ:

• Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ: Chi cục Hải quan nơi doanh nghiệp nợ thuế tiếp nhận văn bản xin giải tỏa cưỡng chế cùng các tài liệu chứng minh kèm theo để kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ.
• Đánh giá năng lực tài chính và bảo lãnh: Cơ quan hải quan tiến hành xác minh tính pháp lý của thư bảo lãnh ngân hàng và đối chiếu số liệu nợ thuế trên hệ thống kế toán thuế tập trung.
• Trình cấp có thẩm quyền phê duyệt: Cục Hải quan địa phương xem xét, nếu vượt thẩm quyền phải báo cáo và xin ý kiến chỉ đạo trực tiếp từ Tổng cục Hải quan (Cục Kiểm tra thu thuế xuất nhập khẩu).
• Ban hành quyết định giải tỏa: Khi có đủ căn cứ, cơ quan hải quan ban hành quyết định giải tỏa cưỡng chế (hoặc tạm dừng cưỡng chế) trong một thời hạn nhất định để doanh nghiệp thực hiện thông quan hàng hóa phục vụ sản xuất.

- Trách nhiệm giám sát của cơ quan hải quan và nghĩa vụ của doanh nghiệp

Văn bản quy định rõ ràng về trách nhiệm hậu kiểm và giám sát sau khi giải tỏa cưỡng chế:

• Đối với doanh nghiệp: Phải tuân thủ nghiêm ngặt lộ trình nộp thuế đã cam kết. Mọi hành vi chậm trễ hoặc vi phạm cam kết sẽ dẫn đến việc khôi phục ngay lập tức biện pháp cưỡng chế ở mức độ nghiêm khắc hơn.
• Đối với cơ quan hải quan: Có trách nhiệm theo dõi sát sao dòng tiền nộp thuế của doanh nghiệp, phối hợp chặt chẽ với ngân hàng bảo lãnh để thực hiện thu hồi nợ ngay khi đến hạn cam kết, tránh thất thu ngân sách nhà nước.