Tổng quan về Công văn số 4882/TCT-CS của Tổng cục Thuế

Công văn số 4882/TCT-CS do Tổng cục Thuế ban hành là văn bản hướng dẫn quan trọng dành cho các Cục Thuế tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc xử lý hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp và sử dụng không hợp pháp hóa đơn. Văn bản này nhằm thống nhất quy trình nghiệp vụ, phân định rõ trách nhiệm của người nộp thuế và cơ quan thuế, đồng thời đưa ra các biện pháp xử lý nghiêm minh đối với các hành vi gian lận hóa đơn nhằm trục lợi tiền thuế của Nhà nước.

1. Phân biệt hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp và sử dụng không hợp pháp hóa đơn

Công văn nhấn mạnh việc áp dụng đúng các quy định tại Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành để phân định rõ hai hành vi vi phạm này:

• Sử dụng hóa đơn không hợp pháp: Là việc sử dụng hóa đơn giả; hóa đơn chưa có giá trị sử dụng hoặc đã hết giá trị sử dụng; hóa đơn bị đình chỉ sử dụng trong thời gian bị cưỡng chế bằng biện pháp ngừng sử dụng hóa đơn; hoặc hóa đơn của các tổ chức, cá nhân khác để hợp thức hóa hàng hóa, dịch vụ mua vào.
• Sử dụng không hợp pháp hóa đơn: Là việc sử dụng hóa đơn không ghi đầy đủ các nội dung theo quy định; hóa đơn tẩy xóa, sửa chữa; hóa đơn khống (hóa đơn phản ánh không đúng thực tế giao dịch phát sinh); hóa đơn có sự chênh lệch về giá trị hàng hóa, dịch vụ giữa các liên; hoặc hóa đơn sử dụng quay vòng để hợp thức hóa hàng hóa mua trôi nổi trên thị trường.

2. Nguyên tắc xử lý đối với hóa đơn của doanh nghiệp bỏ trốn, ngừng hoạt động

Đối với trường hợp doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ của các đơn vị đã bỏ trốn khỏi địa chỉ kinh doanh hoặc ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục đóng mã số thuế, Tổng cục Thuế hướng dẫn xử lý như sau:

• Trường hợp hóa đơn phát sinh trước ngày cơ quan thuế thông báo doanh nghiệp bỏ trốn: Nếu cơ quan thuế không chứng minh được giao dịch là không có thật, doanh nghiệp mua hàng có đầy đủ hồ sơ, chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt và hàng hóa đã được đưa vào sản xuất, kinh doanh thì được chấp nhận khấu trừ thuế GTGT đầu vào và tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.
• Trường hợp hóa đơn phát sinh sau ngày cơ quan thuế thông báo doanh nghiệp bỏ trốn: Các hóa đơn này được xác định là hóa đơn không hợp pháp. Doanh nghiệp mua hàng không được khấu trừ thuế GTGT đầu vào và không được tính vào chi phí hợp lý khi xác định thuế TNDN.
• Trường hợp có dấu hiệu mua bán hóa đơn khống: Cơ quan thuế sẽ thực hiện thanh tra, kiểm tra kỹ lưỡng hồ sơ thực tế của giao dịch. Nếu phát hiện có dấu hiệu tội phạm trốn thuế, mua bán trái phép hóa đơn thì sẽ chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để xử lý theo quy định của pháp luật hình sự.

3. Quy định về khấu trừ thuế GTGT và xác định chi phí được trừ khi tính thuế TNDN

Việc xử lý về mặt thuế đối với các doanh nghiệp sử dụng hóa đơn liên quan đến các doanh nghiệp có rủi ro cao về thuế được thực hiện theo các nguyên tắc chặt chẽ:

• Điều chỉnh giảm số thuế GTGT đã khấu trừ: Khi nhận được thông báo hoặc kết luận của cơ quan thuế hoặc cơ quan chức năng về việc hóa đơn đã sử dụng là không hợp pháp, doanh nghiệp phải thực hiện kê khai điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ tương ứng.
• Loại bỏ khỏi chi phí được trừ khi tính thuế TNDN: Doanh nghiệp có nghĩa vụ tự xác định và loại bỏ phần giá trị hàng hóa, dịch vụ tương ứng với hóa đơn không hợp pháp ra khỏi chi phí được trừ khi quyết toán thuế TNDN của kỳ tính thuế liên quan.
• Xử phạt vi phạm hành chính: Ngoài việc truy thu thuế, doanh nghiệp sử dụng hóa đơn không hợp pháp còn bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế với mức phạt tiền từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn, hoặc bị xử phạt về hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp.

4. Trách nhiệm của cơ quan thuế và người nộp thuế trong công tác quản lý

Để tăng cường hiệu quả quản lý và ngăn chặn thất thu ngân sách, Công văn số 4882/TCT-CS yêu cầu các bên liên quan thực hiện nghiêm túc các trách nhiệm sau:

• Đối với cơ quan thuế trực tiếp quản lý: Phải tăng cường công tác rà soát, phân tích dữ liệu hóa đơn điện tử để kịp thời phát hiện các dấu hiệu rủi ro. Khi phát hiện doanh nghiệp có dấu hiệu sử dụng hóa đơn của doanh nghiệp bỏ trốn, phải gửi thông báo yêu cầu doanh nghiệp giải trình, làm rõ trong thời hạn quy định.
• Đối với người nộp thuế: Có trách nhiệm tự rà soát hệ thống hóa đơn đầu vào của mình, chủ động đối chiếu với danh sách các doanh nghiệp rủi ro về thuế do cơ quan thuế công bố. Doanh nghiệp phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực của các giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ được thể hiện trên hóa đơn.
• Phối hợp liên ngành: Cơ quan thuế các cấp cần chủ động phối hợp chặt chẽ với cơ quan Công an, Hải quan và các cơ quan chức năng khác để chia sẻ thông tin, kịp thời đấu tranh, ngăn chặn và xử lý nghiêm các đường dây mua bán hóa đơn bất hợp pháp quy mô lớn.