Giới thiệu về Công văn số 5212/TCHQ-KTTT

Công văn số 5212/TCHQ-KTTT được ban hành bởi Tổng cục Hải quan nhằm hướng dẫn giải quyết các vướng mắc liên quan đến việc hoàn thuế, không thu thuế đối với các lô hàng nhập khẩu nhưng người khai hải quan khai sai mã loại hình tờ khai. Đây là văn bản hướng dẫn nghiệp vụ quan trọng giúp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan và nghĩa vụ thuế, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp khi thực tế hàng hóa đã được sử dụng đúng mục đích ưu đãi thuế.

1. Nguyên tắc xử lý đối với trường hợp khai sai mã loại hình tờ khai

Tổng cục Hải quan đưa ra các nguyên tắc xử lý cụ thể đối với các trường hợp doanh nghiệp khai sai mã loại hình nhập khẩu nhưng thực tế hàng hóa đáp ứng các điều kiện để được hoàn thuế hoặc không thu thuế:

• Xác định bản chất giao dịch: Cơ quan hải quan cần kiểm tra, xác định rõ bản chất của lô hàng nhập khẩu và mục đích sử dụng thực tế. Nếu doanh nghiệp khai sai mã loại hình (ví dụ: khai theo loại hình nhập kinh doanh A11, A12 thay vì loại hình nhập nguyên liệu sản xuất xuất khẩu E31, hoặc gia công E21) nhưng thực tế hàng hóa đã được đưa vào sản xuất và đã xuất khẩu sản phẩm ra nước ngoài thì được xem xét giải quyết.
• Điều kiện áp dụng hoàn thuế: Doanh nghiệp phải chứng minh được việc nhập khẩu nguyên liệu, vật tư phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất hàng xuất khẩu; có hợp đồng xuất khẩu, tờ khai xuất khẩu đối ứng và chứng từ thanh toán qua ngân hàng theo đúng quy định của pháp luật về thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
• Sự nhất quán trong hồ sơ: Số lượng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu phải trùng khớp hoặc được giải trình rõ ràng định mức tiêu hao đối với lượng sản phẩm xuất khẩu thực tế.

2. Hướng dẫn thủ tục khai bổ sung và hoàn thuế

Để được hoàn lại số thuế đã nộp đối với các tờ khai khai sai loại hình, doanh nghiệp và cơ quan hải quan thực hiện theo trình tự sau:

• Khai bổ sung thông tin hải quan: Người khai hải quan thực hiện khai bổ sung các thông tin trên tờ khai hải quan theo quy định tại Thông tư số 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 39/2018/TT-BTC). Việc khai bổ sung phải làm rõ lý do sai sót và cung cấp các tài liệu chứng minh mục đích sử dụng thực tế của hàng hóa.
• Nộp hồ sơ đề nghị hoàn thuế: Doanh nghiệp chuẩn bị và nộp hồ sơ hoàn thuế/không thu thuế đến Chi cục Hải quan nơi đăng ký tờ khai hoặc nơi quản lý cơ sở sản xuất. Hồ sơ bao gồm công văn đề nghị hoàn thuế nêu rõ lý do khai sai, chứng từ nộp thuế, tờ khai hải quan nhập khẩu và xuất khẩu, báo cáo quyết toán tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư (nếu có).
• Kiểm tra sau thông quan và xác minh thực tế: Trong trường hợp cần thiết, cơ quan hải quan sẽ tiến hành kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế để xác định tính chính xác của việc sử dụng nguyên liệu nhập khẩu vào sản xuất hàng xuất khẩu, đảm bảo không có sự gian lận thương mại hoặc trốn thuế.

3. Trách nhiệm của Cơ quan Hải quan các cấp

Công văn quy định rõ trách nhiệm của các Cục Hải quan tỉnh, thành phố và các Chi cục Hải quan trực thuộc trong việc xử lý hồ sơ:

• Tạo điều kiện và hướng dẫn doanh nghiệp: Chủ động hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện các bước khai bổ sung, hoàn thiện hồ sơ hoàn thuế đúng quy định, tránh gây phiền hà, kéo dài thời gian xử lý hồ sơ của doanh nghiệp.
• Kiểm tra chặt chẽ, đúng đối tượng: Thực hiện kiểm tra hồ sơ hoàn thuế một cách nghiêm túc, đối chiếu kỹ lưỡng giữa tờ khai nhập khẩu khai sai loại hình với tờ khai xuất khẩu thực tế. Chỉ quyết định hoàn thuế hoặc không thu thuế khi có đầy đủ căn cứ chứng minh hàng hóa đã được xuất khẩu và đáp ứng đầy đủ các điều kiện miễn thuế, hoàn thuế theo quy định của Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
• Xử lý vi phạm hành chính (nếu có): Trường hợp việc khai sai mã loại hình dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc vi phạm các quy định về thủ tục hải quan, cơ quan hải quan tiến hành xử phạt vi phạm hành chính theo quy định hiện hành trước khi thực hiện các thủ tục hoàn thuế, không thu thuế.

4. Ý nghĩa và tác động của văn bản

Việc ban hành hướng dẫn này mang lại nhiều tác động tích cực đối với cộng đồng doanh nghiệp và công tác quản lý hải quan:

• Tháo gỡ nút thắt tài chính cho doanh nghiệp: Giúp doanh nghiệp giải phóng được nguồn vốn bị đọng do nộp thuế nhầm loại hình, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu và gia công có số lượng tờ khai lớn.
• Thống nhất quy trình thực hiện: Đảm bảo sự đồng bộ, nhất quán trong việc áp dụng pháp luật hải quan giữa các Chi cục Hải quan trên toàn quốc, hạn chế tình trạng mỗi nơi áp dụng một kiểu gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp.
• Nâng cao tính tuân thủ: Khuyến khích doanh nghiệp tự giác khai báo, sửa đổi bổ sung khi phát hiện sai sót, đồng thời nâng cao ý thức quản lý định mức và lưu trữ hồ sơ chứng từ sản xuất một cách khoa học.