Công văn về việc áp dụng văn bản pháp luật để xử lý hàng hoá lưu giữ tại các cảng biển Việt Nam được ban hành nhằm tháo gỡ các vướng mắc pháp lý, hướng dẫn thống nhất quy trình xử lý hàng hóa tồn đọng, lưu giữ lâu ngày tại các cảng biển, góp phần giải phóng năng lực khai thác cảng và bảo đảm an toàn, an ninh hàng hải.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Văn bản hướng dẫn áp dụng đối với các cơ quan hải quan, doanh nghiệp cảng biển, các hãng tàu vận chuyển, cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu và quản lý, xử lý hàng hóa lưu giữ tại hệ thống cảng biển trên phạm vi cả nước.

- Nguyên tắc áp dụng pháp luật trong xử lý hàng hóa lưu giữ

• Việc xử lý hàng hóa lưu giữ tại cảng biển phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Bộ luật Hàng hải Việt Nam, Luật Hải quan và các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý tài sản công, xử lý hàng hóa tồn đọng.
• Ưu tiên áp dụng các quy định pháp luật chuyên ngành để xác định thời hạn lưu giữ, thủ tục thông báo tìm chủ sở hữu và phương án xử lý tối ưu nhằm bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp cảng và hãng tàu.
• Đảm bảo tính công khai, minh bạch, nhanh chóng để tránh tình trạng hàng hóa ùn ứ gây ảnh hưởng đến hoạt động logistics tại cảng biển.

- Quy trình xác định và phân loại hàng hóa tồn đọng

• Hàng hóa được xác định là tồn đọng khi lưu giữ tại cảng biển quá thời hạn 90 ngày kể từ ngày đến cảng mà không có người đến nhận hoặc từ chối nhận hàng.
• Cơ quan Hải quan chủ trì phối hợp với doanh nghiệp cảng tiến hành kiểm kê, phân loại hàng hóa thành các nhóm: hàng hóa thông thường, hàng hóa dễ bị hư hỏng, hàng hóa gây ô nhiễm môi trường và hàng hóa thuộc danh mục cấm nhập khẩu, phế liệu không đạt quy chuẩn.
• Thực hiện thông báo tìm chủ sở hữu trên các phương tiện thông tin đại chúng và gửi thông báo trực tiếp đến người vận chuyển hoặc người nhận hàng theo thông tin trên vận đơn.

- Các phương án xử lý hàng hóa lưu giữ cụ thể

• Đối với hàng hóa thông thường: Sau khi hết thời hạn thông báo theo quy định mà không có người đến nhận, cơ quan có thẩm quyền tiến hành thủ tục tịch thu, xác lập quyền sở hữu toàn dân và tổ chức bán đấu giá sung công quỹ nhà nước.
• Đối với hàng hóa dễ bị hư hỏng, hàng hóa sắp hết hạn sử dụng hoặc có nguy cơ gây ô nhiễm: Tiến hành thanh lý hoặc tiêu hủy ngay theo thủ tục rút gọn để bảo vệ môi trường và hạ tầng cảng.
• Đối với hàng hóa là chất thải, phế liệu không đủ điều kiện nhập khẩu: Buộc hãng tàu hoặc người vận chuyển phải có trách nhiệm vận chuyển ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc thực hiện tiêu hủy, mọi chi phí do hãng tàu hoặc chủ hàng chịu trách nhiệm chi trả.

- Trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan

• Cơ quan Hải quan: Đóng vai trò chủ trì trong việc thành lập Hội đồng xử lý hàng hóa tồn đọng, quyết định phương án xử lý và giám sát toàn bộ quá trình tiêu hủy hoặc bán đấu giá tài sản.
• Doanh nghiệp cảng biển: Có trách nhiệm thống kê, báo cáo kịp thời danh sách hàng hóa lưu giữ quá hạn, phối hợp kiểm kê, bố trí mặt bằng lưu giữ an toàn trong quá trình chờ xử lý.
• Hãng tàu và các bên liên quan: Có nghĩa vụ cung cấp đầy đủ thông tin về chủ hàng, phối hợp thực hiện các quyết định xử lý của cơ quan quản lý nhà nước và chịu trách nhiệm chi phí liên quan đối với hàng hóa buộc phải tái xuất hoặc tiêu hủy.

Hiệu lực thi hành

Văn bản có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành. Các cơ quan hải quan địa phương và doanh nghiệp cảng biển có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ để triển khai thực hiện, kịp thời báo cáo những vướng mắc phát sinh vượt thẩm quyền để được hướng dẫn giải quyết.