Ngày 03/7/2015, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Lệnh công bố Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 (Luật số 80/2015/QH13, được Quốc hội khóa XIII thông qua tại kỳ họp thứ 9 ngày 22/6/2015). Đây là văn bản pháp lý nền tảng, định hình toàn bộ quy trình lập pháp, lập quy và kiểm soát chất lượng hệ thống văn bản pháp luật tại Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

• Phạm vi điều chỉnh: Luật quy định chi tiết về nguyên tắc, thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân trong hoạt động xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân dân và mọi cá nhân tham gia vào quá trình soạn thảo, thẩm định, thẩm tra, thông qua, ban hành và giám sát văn bản quy phạm pháp luật.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Khái niệm về văn bản quy phạm pháp luật và quy phạm pháp luật

• Văn bản quy phạm pháp luật: Là văn bản có chứa quy phạm pháp luật, được ban hành theo đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục quy định tại Luật này. Luật nhấn mạnh nguyên tắc nghiêm ngặt: văn bản có chứa quy phạm pháp luật nhưng được ban hành không đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục thì không được coi là văn bản quy phạm pháp luật.
• Quy phạm pháp luật: Được định nghĩa là quy tắc xử sự chung, có hiệu lực bắt buộc chung, được áp dụng lặp đi lặp lại nhiều lần đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phạm vi cả nước hoặc đơn vị hành chính nhất định, do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền ban hành và được Nhà nước bảo đảm thực hiện.

2. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tại Việt Nam

Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 đã chuẩn hóa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật từ trung ương đến địa phương bao gồm:

• Hiến pháp của Quốc hội.
• Bộ luật, luật, nghị quyết của Quốc hội.
• Pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội; nghị quyết liên tịch giữa Ủy ban thường vụ Quốc hội với Đoàn Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
• Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước.
• Nghị định của Chính phủ; nghị quyết liên tịch giữa Chính phủ với Đoàn Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
• Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
• Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.
• Thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; Thông tư của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; Thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ; Quyết định của Tổng Kiểm toán nhà nước.
• Nghị quyết liên tịch giữa Chánh án Tòa án nhân dân tối cao với Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; giữa Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ với Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
• Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã.
• Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã.
• Văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.

Hiệu lực thi hành

Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2016. Luật này thay thế cho Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008 và Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân năm 2004, tạo ra một hành lang pháp lý thống nhất, đồng bộ cho công tác xây dựng pháp luật trong thời kỳ mới.