Lệnh công bố Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 là văn bản pháp lý quan trọng do Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành nhằm chính thức công bố và đưa vào áp dụng Luật hôn nhân và gia đình số 52/2014/QH13 đã được Quốc hội khóa XIII thông qua. Văn bản này thiết lập nền tảng pháp lý mới, tiến bộ nhằm điều chỉnh toàn diện các quan hệ hôn nhân và gia đình, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các thành viên trong gia đình tại Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Văn bản hướng tới việc điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh từ hôn nhân và gia đình, bao gồm chế độ kết hôn, ly hôn, quan hệ giữa vợ và chồng, giữa cha mẹ và con, cùng các thành viên khác trong gia đình. Đối tượng áp dụng của văn bản bao gồm mọi công dân Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước ngoài và người nước ngoài thực hiện các quan hệ hôn nhân và gia đình tại Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi điều chỉnh của Luật (Điều 1)

• Quy định chi tiết về chế độ hôn nhân và gia đình, bao gồm các điều kiện kết hôn, thủ tục ly hôn, nghĩa vụ và quyền giữa các thành viên trong gia đình.
• Xác định các chuẩn mực pháp lý và đạo đức cho cách ứng xử giữa các thành viên gia đình, nhằm xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc.
• Quy định trách nhiệm của cá nhân, tổ chức, Nhà nước và xã hội trong việc bảo vệ, củng cố chế độ hôn nhân và gia đình Việt Nam.

2. Những nguyên tắc cơ bản của chế độ hôn nhân và gia đình (Điều 2)

• Hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng.
• Hôn nhân giữa công dân Việt Nam thuộc các dân tộc, tôn giáo, giữa người theo tôn giáo với người không theo tôn giáo, giữa người có tín ngưỡng với người không có tín ngưỡng, giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài được tôn trọng và bảo vệ.
• Xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc; các thành viên gia đình có nghĩa vụ tôn trọng, quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ nhau; không phân biệt đối xử giữa các con.
• Nhà nước, xã hội và gia đình có trách nhiệm bảo vệ, hỗ trợ trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật thực hiện các quyền về hôn nhân và gia đình; giúp đỡ các bà mẹ thực hiện tốt chức năng cao quý của người mẹ.

3. Giải thích từ ngữ chuyên ngành (Điều 3)

• Định nghĩa rõ ràng các khái niệm pháp lý cốt lõi như: kết hôn, ly hôn, chung sống như vợ chồng, kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo, tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, cản trở kết hôn.
• Làm rõ các thuật ngữ về quan hệ huyết thống và gia đình như: dòng họ trực hệ, họ hàng trong phạm vi ba đời, cha mẹ nuôi, con nuôi, người đỡ đầu, và các mối quan hệ gia đình phát sinh khác.

4. Chính sách của Nhà nước về hôn nhân và gia đình (Điều 4)

• Nhà nước có chính sách, biện pháp bảo hộ hôn nhân và gia đình, tạo điều kiện để nam, nữ kết hôn theo quy định của pháp luật; thực hiện kế hoạch hóa gia đình.
• Vận động nhân dân xóa bỏ phong tục, tập quán lạc hậu về hôn nhân và gia đình; phát huy truyền thống, phong tục, tập quán tốt đẹp thể hiện bản sắc của mỗi dân tộc.
• Khuyến khích việc hòa giải ở cơ sở khi có tranh chấp, mâu thuẫn phát sinh trong quan hệ hôn nhân và gia đình nhằm giữ gìn sự đoàn kết, gắn kết gia đình.

Hiệu lực thi hành

Lệnh công bố đánh dấu thời điểm Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2015, thay thế cho Luật hôn nhân và gia đình năm 2000, mở ra một giai đoạn mới trong việc hoàn thiện thể chế pháp lý về gia đình tại Việt Nam.