Ngày 11 tháng 12 năm 2008, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Lệnh công bố Nghị quyết số 19/2008/QH12 của Quốc hội về việc thí điểm cho tổ chức, cá nhân nước ngoài mua và sở hữu nhà ở tại Việt Nam. Đây là một chính sách mang tính đột phá trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người nước ngoài yên tâm sinh sống, làm việc và đầu tư lâu dài tại Việt Nam, đồng thời thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển lành mạnh.

Nghị quyết này quy định thí điểm việc cho phép một số đối tượng tổ chức, cá nhân nước ngoài được mua và sở hữu nhà ở là căn hộ chung cư trong các dự án phát triển nhà ở thương mại tại Việt Nam, không thuộc khu vực hạn chế hoặc cấm theo quy định của pháp luật.

Đối tượng được mua và sở hữu nhà ở tại Việt Nam

Nghị quyết quy định cụ thể 5 nhóm đối tượng tổ chức, cá nhân nước ngoài được phép mua và sở hữu nhà ở tại Việt Nam bao gồm:

• Cá nhân nước ngoài có dự án đầu tư trực tiếp tại Việt Nam theo quy định của pháp luật về đầu tư hoặc được doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam thuê giữ các chức danh quản lý trong doanh nghiệp đó.
• Cá nhân nước ngoài có công huân đóng góp cho Việt Nam được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương, Huy chương; cá nhân nước ngoài có đóng góp đặc biệt cho Việt Nam do Thủ tướng Chính phủ quyết định.
• Cá nhân nước ngoài đang làm việc trong lĩnh vực kinh tế - xã hội có trình độ đại học hoặc tương đương trở lên, và người có kiến thức, kỹ năng đặc biệt mà Việt Nam có nhu cầu.
• Cá nhân nước ngoài kết hôn với công dân Việt Nam.
• Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam theo pháp luật về đầu tư nhưng không có chức năng kinh doanh bất động sản, có nhu cầu mua nhà ở cho người lao động của doanh nghiệp đó ở.

Điều kiện để tổ chức, cá nhân nước ngoài được sở hữu nhà ở

Để được thực hiện quyền mua và sở hữu nhà ở tại Việt Nam, các đối tượng trên phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý sau:

• Đối với cá nhân nước ngoài: Phải được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam cho phép cư trú tại Việt Nam từ một năm trở lên, đồng thời không thuộc diện được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao, lãnh sự theo quy định của pháp luật Việt Nam.
• Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài: Phải có Giấy chứng nhận đầu tư hoặc giấy tờ cho phép hoạt động tại Việt Nam do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp còn thời hạn hoạt động tại Việt Nam từ một năm trở lên.

Loại nhà ở và hình thức sở hữu được phép giao dịch

Chính sách thí điểm giới hạn rõ ràng về loại hình bất động sản và phương thức tiếp cận nhằm bảo đảm an ninh quốc phòng:

• Tổ chức, cá nhân nước ngoài chỉ được mua và sở hữu căn hộ chung cư trong các dự án phát triển nhà ở thương mại và không thuộc các khu vực hạn chế hoặc khu vực cấm theo quy định của pháp luật về quốc phòng, an ninh.
• Hình thức sở hữu được thực hiện thông qua hợp đồng mua bán nhà ở thương mại ký kết trực tiếp với các chủ đầu tư dự án hoặc nhận chuyển nhượng từ các tổ chức, cá nhân khác được phép sở hữu nhà ở tại Việt Nam.

Quyền của chủ sở hữu nhà ở là tổ chức, cá nhân nước ngoài

Nghị quyết quy định chi tiết các quyền hợp pháp của chủ sở hữu nước ngoài đối với nhà ở đã mua:

• Cá nhân nước ngoài được sở hữu nhà ở với thời hạn tối đa là 50 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở. Khi hết thời hạn này, nếu chủ sở hữu có nhu cầu thì được Nhà nước xem xét gia hạn theo quy định của Chính phủ.
• Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được sở hữu nhà ở tương ứng với thời hạn ghi trong Giấy chứng nhận đầu tư hoặc giấy phép hoạt động tại Việt Nam (bao gồm cả thời gian được gia hạn hoạt động).
• Chủ sở hữu có quyền bán, tặng cho, thừa kế, thế chấp nhà ở tại các tổ chức tín dụng hoạt động tại Việt Nam để phục vụ nhu cầu nhà ở hoặc sản xuất, kinh doanh theo đúng quy định pháp luật.

Hiệu lực thi hành

Nghị quyết thí điểm này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2009. Thời hạn thực hiện thí điểm việc cho tổ chức, cá nhân nước ngoài mua và sở hữu nhà ở tại Việt Nam là 05 năm kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực pháp luật. Các cơ quan nhà nước có thẩm quyền chịu trách nhiệm hướng dẫn, thanh tra và giám sát việc thực hiện thí điểm này nhằm bảo đảm an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.