Lệnh của Chủ tịch nước công bố Nghị quyết về việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, Hội đồng nhân dân bầu hoặc phê chuẩn được ban hành vào năm 2014 nhằm công bố chính thức Nghị quyết số 85/2014/QH13 của Quốc hội. Đây là văn bản pháp lý quan trọng thiết lập cơ chế giám sát quyền lực nhà nước, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước thông qua việc đánh giá mức độ tín nhiệm đối với các chức danh chủ chốt trong hệ thống chính trị.

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng quy định (Điều 1 và Điều 2)

Nghị quyết xác định rõ giới hạn điều chỉnh pháp luật và nhóm đối tượng chịu sự tác động trực tiếp của quy trình lấy phiếu, bỏ phiếu tín nhiệm, cụ thể:

• Phạm vi điều chỉnh: Quy định chi tiết về nguyên tắc, quy trình, thủ tục, và việc xử lý kết quả lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với những người giữ các chức vụ do Quốc hội hoặc Hội đồng nhân dân bầu hoặc phê chuẩn.
• Đối tượng áp dụng tại Quốc hội: Bao gồm Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch nước; Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, Ủy viên Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Hội đồng dân tộc, Chủ nhiệm Ủy ban của Quốc hội; Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, các thành viên khác của Chính phủ; Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng Kiểm toán nhà nước.
• Đối tượng áp dụng tại Hội đồng nhân dân: Bao gồm Thường trực Hội đồng nhân dân (Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Ủy viên Thường trực); các Trưởng ban của Hội đồng nhân dân; Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân và các thành viên khác của Ủy ban nhân dân.

Nguyên tắc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm (Điều 3)

Để đảm bảo tính khách quan, công bằng và đúng pháp luật, hoạt động lấy phiếu và bỏ phiếu tín nhiệm phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cốt lõi sau:

• Bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình sâu sắc.
• Tôn trọng và bảo đảm quyền, nghĩa vụ của đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân trong việc đánh giá mức độ tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội, Hội đồng nhân dân bầu hoặc phê chuẩn.
• Đảm bảo tính dân chủ, khách quan, công tâm, trung thực và công khai trong toàn bộ quá trình thực hiện, phản ánh đúng thực chất năng lực và đạo đức của người được đánh giá.
• Nghiêm cấm mọi hành vi vi phạm pháp luật, can thiệp trái pháp luật hoặc lợi dụng việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm để vận động, lôi kéo, gây chia rẽ nội bộ, làm ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, tổ chức và cá nhân.

Mục đích và yêu cầu của việc lấy phiếu, bỏ phiếu tín nhiệm (Điều 4)

Quy định tại các điều khoản đầu nhấn mạnh mục tiêu chính trị - pháp lý của hoạt động này nhằm:

• Nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân; giúp người được lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm thấy được mức độ tín nhiệm của mình để tiếp tục phấn đấu, rèn luyện, nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác.
• Làm cơ sở để các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền xem xét đánh giá cán bộ, quy hoạch, bố trí, sử dụng cán bộ một cách hợp lý, hiệu quả và đúng năng lực thực tế.
• Yêu cầu đặt ra là việc lấy phiếu tín nhiệm phải được tiến hành định kỳ, thường xuyên theo quy định; việc bỏ phiếu tín nhiệm chỉ thực hiện trong các trường hợp cụ thể khi có đề nghị của các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

Hiệu lực thi hành

Lệnh công bố của Chủ tịch nước có hiệu lực thi hành ngay sau khi ban hành, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc triển khai đồng bộ công tác lấy phiếu tín nhiệm tại kỳ họp Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp kể từ năm 2014, thay thế cho các quy định trước đây không còn phù hợp.