Ngày 30 tháng 4 năm 2007, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ban hành Lệnh số 05/2007/L-CTN về việc công bố Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm công bố và đưa vào áp dụng các quy định về thực hiện dân chủ ở cơ sở, tạo điều kiện để nhân dân phát huy quyền làm chủ, tham gia quản lý nhà nước và xã hội theo phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra".

Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

Văn bản xác định rõ giới hạn điều chỉnh và các chủ thể chịu sự tác động trực tiếp của chính sách dân chủ ở cấp cơ sở:

• Phạm vi điều chỉnh: Quy định về những nội dung công khai để nhân dân biết; những nội dung nhân dân bàn và quyết định trực tiếp; những nội dung nhân dân bàn, biểu quyết để cấp có thẩm quyền quyết định; những nội dung nhân dân tham gia ý kiến trước khi cơ quan có thẩm quyền quyết định; và những nội dung nhân dân giám sát, kiểm tra.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với công dân, cơ quan, tổ chức, hộ gia đình tại xã, phường, thị trấn trên phạm vi cả nước.

Các nguyên tắc thực hiện dân chủ ở cơ sở

Để bảo đảm việc thực hiện dân chủ được diễn ra đúng hướng, hiệu quả và đúng pháp luật, văn bản đề ra các nguyên tắc chỉ đạo cốt lõi:

• Bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự quản lý của Nhà nước tại địa phương.
• Bảo đảm quyền của nhân dân được biết, tham gia ý kiến, quyết định và giám sát theo quy định của pháp luật.
• Kết hợp hài hòa giữa việc thực hiện dân chủ với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội tại địa phương.
• Thực hiện dân chủ trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật; quyền đi đôi với nghĩa vụ, bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Các hành vi bị nghiêm cấm

Nhằm ngăn ngừa việc lạm dụng dân chủ hoặc cản trở quyền làm chủ của nhân dân, các hành vi sau đây bị nghiêm cấm tuyệt đối:

• Lợi dụng dân chủ để xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
• Trù dập, trốn tránh, thiếu trách nhiệm trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của nhân dân hoặc cản trở công dân thực hiện quyền dân chủ.
• Lợi dụng quyền dân chủ để gây rối, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xuyên tạc chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

Hiệu lực thi hành

Lệnh công bố Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn năm 2007 có hiệu lực thi hành cùng thời điểm với Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn (Pháp lệnh số 34/2007/PL-UBTVQH11), bắt đầu có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2007.