Lệnh của Chủ tịch nước số 12/2022/L-CTN được ban hành ngày 29/08/2022 về việc công bố Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi cản trở hoạt động tố tụng (Pháp lệnh số 02/2022/UBTVQH15 được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua ngày 18/08/2022). Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm bảo đảm sự tôn nghiêm của pháp luật, sự uy nghiêm của cơ quan tiến hành tố tụng và tính tôn trọng đối với hoạt động tư pháp.

Văn bản xác định rõ phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng đối với các hành vi cản trở hoạt động tố tụng của cơ quan, tổ chức, cá nhân, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ để xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm trong lĩnh vực tư pháp.

Phạm vi điều chỉnh của Pháp lệnh (Điều 1)

Pháp lệnh quy định chi tiết về các nội dung liên quan đến việc xử lý hành chính đối với các hành vi cản trở hoạt động tố tụng, bao gồm:

• Các hành vi cụ thể bị coi là cản trở hoạt động tố tụng và bị xử phạt vi phạm hành chính.
• Hình thức xử phạt chính, hình thức xử phạt bổ sung và các biện pháp khắc phục hậu quả áp dụng đối với từng hành vi vi phạm.
• Thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của các cơ quan, người có thẩm quyền trong hoạt động tố tụng.
• Thủ tục xử phạt, thi hành quyết định xử phạt và việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn, bảo đảm việc xử lý vi phạm hành chính.

Đối tượng áp dụng của quy định (Điều 2)

Pháp lệnh áp dụng rộng rãi đối với các chủ thể tham gia hoặc có liên quan đến hoạt động tố tụng, cụ thể:

• Cá nhân, tổ chức trong nước và nước ngoài thực hiện hành vi cản trở hoạt động tố tụng trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
• Cơ quan, người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến việc xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của Pháp lệnh này.

Giải thích các thuật ngữ chuyên ngành (Điều 3)

Để bảo đảm việc áp dụng pháp luật được thống nhất và chính xác, Pháp lệnh đưa ra định nghĩa rõ ràng cho các khái niệm cốt lõi:

• Hành vi cản trở hoạt động tố tụng: Là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, gây khó khăn, trở ngại hoặc làm ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm, tính khách quan, đúng đắn, kịp thời của hoạt động tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.
• Hoạt động tố tụng: Bao gồm hoạt động giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án hình sự; hoạt động giải quyết vụ án hành chính, vụ việc dân sự, việc dân sự, kinh doanh thương mại, lao động, phá sản và các hoạt động tố tụng khác theo quy định của pháp luật.

Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính (Điều 4)

Việc xử phạt hành vi cản trở hoạt động tố tụng phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cơ bản sau:

• Mọi hành vi cản trở hoạt động tố tụng phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và phải bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật.
• Việc xử phạt vi phạm hành chính được tiến hành nhanh chóng, công minh, triệt để; mọi cá nhân, tổ chức đều bình đẳng trước pháp luật.
• Việc xử phạt phải căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả vi phạm, đối tượng vi phạm và các tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính.
• Một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt một lần. Nhiều người cùng thực hiện một hành vi vi phạm hành chính thì mỗi người vi phạm đều bị xử phạt. Một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính hoặc vi phạm hành chính nhiều lần thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm.

Hiệu lực thi hành

Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi cản trở hoạt động tố tụng có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 09 năm 2022, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và bảo vệ uy tín của các cơ quan tư pháp.