Luật Khiếu nại, Tố cáo sửa đổi 2004 được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, Tố cáo hiện hành, tập trung vào việc phân định rõ thẩm quyền, quy trình giải quyết khiếu nại và các thủ tục liên quan nhằm nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo tại Việt Nam.

Phạm vi và đối tượng áp dụng: Văn bản áp dụng đối với các cơ quan hành chính nhà nước, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, người khiếu nại, người bị khiếu nại và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong quá trình giải quyết khiếu nại hành chính và khiếu nại quyết định kỷ luật cán bộ, công chức.

Thẩm quyền giải quyết khiếu nại của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

• Giải quyết khiếu nại đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của chính mình.
• Giải quyết khiếu nại mà Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện đã giải quyết nhưng vẫn còn khiếu nại; quyết định giải quyết trong trường hợp này là quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng.
• Giải quyết khiếu nại mà Giám đốc sở hoặc cấp tương đương thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đã giải quyết nhưng còn khiếu nại, với nội dung thuộc phạm vi quản lý của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; đây cũng là quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng.
• Xem xét lại quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng có vi phạm pháp luật gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức theo yêu cầu của Tổng thanh tra.

Thẩm quyền giải quyết khiếu nại của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ

• Giải quyết khiếu nại đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của mình hoặc của cán bộ, công chức do mình trực tiếp quản lý.
• Giải quyết khiếu nại mà những người có thẩm quyền cấp dưới (theo quy định tại Điều 24 của Luật Khiếu nại, Tố cáo) đã giải quyết nhưng vẫn còn khiếu nại.
• Giải quyết khiếu nại có nội dung thuộc quyền quản lý nhà nước của bộ, ngành mình mà Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đã giải quyết lần đầu, hoặc khiếu nại mà Giám đốc sở (hoặc cấp tương đương) đã giải quyết nhưng còn khiếu nại. Quyết định giải quyết trong các trường hợp này là quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng.
• Chủ trì hoặc tham gia giải quyết khiếu nại liên quan đến nhiều địa phương, nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
• Xem xét lại quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng có vi phạm pháp luật gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức theo kiến nghị của Tổng thanh tra.

Thẩm quyền của Tổng thanh tra và Chánh thanh tra các cấp

• Tổng thanh tra giải quyết khiếu nại mà Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ đã giải quyết nhưng còn khiếu nại; quyết định này là quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng.
• Tổng thanh tra giúp Thủ tướng Chính phủ theo dõi, đôn đốc các bộ, cơ quan ngang bộ giải quyết khiếu nại liên quan đến nhiều địa phương, nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước.
• Tổng thanh tra giúp Thủ tướng Chính phủ xem xét lại quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Nếu phát hiện vi phạm pháp luật gây thiệt hại, Tổng thanh tra kiến nghị hoặc yêu cầu người đã ra quyết định xem xét lại. Nếu sau 30 ngày yêu cầu không được thực hiện thì báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.
• Chánh thanh tra các cấp, các ngành có trách nhiệm xác minh, kết luận, kiến nghị việc giải quyết khiếu nại thuộc thẩm quyền giải quyết của Thủ trưởng cơ quan quản lý cùng cấp.

Trách nhiệm của Thủ tướng Chính phủ trong công tác giải quyết khiếu nại

• Lãnh đạo toàn diện công tác giải quyết khiếu nại của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Ủy ban nhân dân các cấp.
• Chỉ đạo Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ giải quyết khiếu nại liên quan đến nhiều địa phương, nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước và giao Tổng thanh tra theo dõi, đôn đốc.
• Xem xét lại quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng có vi phạm pháp luật gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức.

Quy trình đối thoại và ban hành quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu

• Người giải quyết khiếu nại lần đầu bắt buộc phải gặp gỡ, đối thoại trực tiếp với người khiếu nại, người bị khiếu nại để làm rõ nội dung khiếu nại, yêu cầu của người khiếu nại và hướng giải quyết.
• Người giải quyết khiếu nại lần tiếp theo chỉ tiến hành gặp gỡ, đối thoại trực tiếp trong trường hợp cần thiết.
• Quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu phải được lập bằng văn bản và gửi cho người khiếu nại, người có quyền, lợi ích liên quan; khi cần thiết thì công bố công khai quyết định giải quyết khiếu nại đối với người khiếu nại và người bị khiếu nại.

Thời hạn khiếu nại tiếp theo và quyền khởi kiện vụ án hành chính

• Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày hết thời hạn giải quyết mà khiếu nại không được giải quyết, hoặc kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu mà người khiếu nại không đồng ý, họ có quyền khiếu nại lên người có thẩm quyền giải quyết tiếp theo hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án. Đối với vùng sâu, vùng xa, đi lại khó khăn thì thời hạn này có thể kéo dài nhưng không quá 45 ngày.
• Trường hợp người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ thì có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân cấp tỉnh, trừ trường hợp luật có quy định khác.

Giải quyết khiếu nại đối với quyết định kỷ luật cán bộ, công chức

• Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu mà người khiếu nại không đồng ý, họ có quyền khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết tiếp theo.
• Đối với khiếu nại quyết định kỷ luật cán bộ, công chức do Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giải quyết lần đầu mà người khiếu nại không đồng ý thì có quyền khiếu nại tiếp theo đến Bộ trưởng Bộ Nội vụ.
• Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày thụ lý (đối với vụ việc phức tạp có thể kéo dài nhưng không quá 45 ngày), người có thẩm quyền giải quyết tiếp theo phải xem xét, ra quyết định giải quyết bằng văn bản. Quyết định này là quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng.

Các sửa đổi về thuật ngữ và bãi bỏ điều khoản

• Bãi bỏ hoàn toàn Điều 12 của Luật Khiếu nại, Tố cáo hiện hành.
• Thay thế cụm từ "Tổng thanh tra nhà nước" tại các điều 63, 64 và 84 bằng cụm từ "Tổng thanh tra".
• Thay thế cụm từ "Thanh tra nhà nước" tại Điều 81 bằng cụm từ "Thanh tra Chính phủ".

Hiệu lực thi hành: Luật Khiếu nại, Tố cáo sửa đổi 2004 có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 10 năm 2004. Chính phủ chịu trách nhiệm quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật này.