Nghị định số 06/2020/NĐ-CP được ban hành bởi Chính phủ nhằm sửa đổi, bổ sung Điều 17 của Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Nghị định này tập trung điều chỉnh các quy định liên quan đến việc lập, thẩm định và thực hiện khung chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với các dự án đầu tư quy mô lớn do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư hoặc Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư, cũng như các dự án thu hồi đất liên quan đến nhiều tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, các Bộ, ngành, Ủy ban nhân dân các cấp, các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có liên quan đến hoạt động thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phục vụ cho các dự án đầu tư lớn thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ hoặc các dự án liên tỉnh mà phải di chuyển cả cộng đồng dân cư, gây ảnh hưởng lớn đến đời sống, kinh tế - xã hội và truyền thống văn hóa của cộng đồng.

Quy trình xây dựng và phê duyệt Khung chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Đối với các dự án thuộc phạm vi điều chỉnh, quy trình thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được quy định chặt chẽ thông qua các bước xây dựng và phê duyệt Khung chính sách cụ thể như sau:

• Trách nhiệm của Bộ, ngành chủ quản dự án: Chủ trì, phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi có đất bị thu hồi để xây dựng Khung chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định. Đồng thời, Bộ, ngành có dự án phải bảo đảm đầy đủ kinh phí để thực hiện công tác này theo đúng quy định pháp luật.
• Nội dung cốt lõi của Khung chính sách: Khung chính sách phải được xây dựng chi tiết cho toàn bộ dự án và phân tách cụ thể đến từng địa phương, bao gồm các nội dung chủ yếu sau:
  • Xác định rõ diện tích của từng loại đất dự kiến sẽ thu hồi.
  • Thống kê số lượng tổ chức, hộ gia đình và cá nhân đang sử dụng đất nằm trong khu vực dự kiến thu hồi.
  • Dự kiến mức bồi thường, hỗ trợ cụ thể cho từng nhóm đối tượng; dự kiến giá đất bồi thường theo từng loại đất và từng vị trí cụ thể.
  • Xây dựng phương án bố trí tái định cư chi tiết, bao gồm dự kiến số hộ cần tái định cư, địa điểm bố trí và hình thức tái định cư phù hợp.
  • Dự toán tổng kinh phí cần thiết cho việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xác định rõ nguồn vốn thực hiện.
  • Lập tiến độ dự kiến để triển khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
  • Xác định thời gian và kế hoạch cụ thể cho việc di chuyển, bàn giao mặt bằng sạch cho dự án.
  • Trường hợp dự án yêu cầu phải xây dựng khu tái định cư tập trung, Khung chính sách phải bao gồm cả nội dung thu hồi đất để phục vụ xây dựng khu tái định cư tập trung đó.
• Trách nhiệm thẩm tra của Bộ Tài nguyên và Môi trường: Bộ Tài nguyên và Môi trường có vai trò chủ trì, phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan tiến hành thẩm tra kỹ lưỡng Khung chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trước khi trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định phê duyệt.
• Trách nhiệm tổ chức thực hiện của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Căn cứ vào Khung chính sách đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi có dự án tiến hành lập, thẩm định và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chi tiết áp dụng tại địa phương mình. Việc phê duyệt này chỉ được thực hiện sau khi có ý kiến chấp thuận bằng văn bản từ Bộ, ngành chủ quản dự án. Sau đó, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức triển khai thực hiện và thực hiện quyết toán kinh phí với Bộ, ngành có dự án.

Quy định chuyển tiếp đối với các dự án đang triển khai

Để đảm bảo tính liên tục và tránh gây ách tắc cho các dự án đầu tư, Nghị định đưa ra các nguyên tắc chuyển tiếp cụ thể:

• Dự án đã phê duyệt phương án trước ngày Nghị định có hiệu lực: Đối với các dự án đầu tư đã được phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho toàn bộ dự án trước ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành thì tiếp tục thực hiện theo các quy định cũ tại Điều 17 của Nghị định số 47/2014/NĐ-CP.
• Dự án chưa phê duyệt phương án trước ngày Nghị định có hiệu lực: Đối với các dự án đầu tư chưa phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho toàn bộ dự án trước ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành thì bắt buộc phải tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo các quy định mới ban hành tại Nghị định này.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện

Nghị định số 06/2020/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 20 tháng 02 năm 2020.

Về trách nhiệm thi hành, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm chủ động rà soát lại toàn bộ các văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan mình đã ban hành trước đây. Trường hợp phát hiện có nội dung trái với quy định tại Nghị định này, các cơ quan phải kịp thời sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ để đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật. Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp và các tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc Nghị định này.