Chính phủ ban hành Nghị định số 101/2011/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Nghị quyết số 08/2011/QH13 ngày 06 tháng 8 năm 2011 của Quốc hội về việc ban hành một số giải pháp về thuế nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cá nhân trong bối cảnh kinh tế có nhiều biến động.

Phạm vi điều chỉnh của Nghị định tập trung vào các chính sách miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Đối tượng áp dụng bao gồm các doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động trong một số lĩnh vực ưu tiên, các hộ, cá nhân kinh doanh nhà trọ, trông giữ trẻ, cung ứng suất ăn ca, cùng các cá nhân có thu nhập từ đầu tư, chuyển nhượng chứng khoán hoặc có thu nhập chịu thuế ở bậc thấp.

Giảm thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2011 cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động

Nghị định quy định cụ thể về việc giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) phải nộp năm 2011 đối với các đối tượng sau:

• Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs): Áp dụng cho các doanh nghiệp đáp ứng tiêu chí về vốn hoặc lao động theo quy định tại Nghị định số 56/2009/NĐ-CP. Đối với doanh nghiệp thành lập mới từ ngày 01/01/2011, tiêu chí vốn được xác định dựa trên vốn điều lệ ghi trong Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy chứng nhận đầu tư lần đầu. Quy định này loại trừ thu nhập từ các hoạt động kinh doanh xổ số, bất động sản, chứng khoán, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, sản xuất kinh doanh dịch vụ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, và các doanh nghiệp xếp hạng I, hạng đặc biệt thuộc tập đoàn, tổng công ty, công ty mẹ - con mà công ty mẹ nắm giữ trên 50% vốn không phải là SME.
• Doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động: Áp dụng cho doanh nghiệp có tổng số lao động sử dụng thường xuyên bình quân năm 2011 trên 300 người (không tính lao động hợp đồng ngắn hạn dưới 3 tháng) hoạt động trong các lĩnh vực sản xuất, gia công, chế biến nông sản, lâm sản, thủy sản, dệt may, da giày, linh kiện điện tử và xây dựng công trình hạ tầng kinh tế - xã hội. Số thuế được giảm chỉ tính trên thu nhập từ các hoạt động sản xuất, xây dựng nêu trên.
• Phương thức xác định số thuế giảm: Số thuế TNDN được giảm bao gồm số thuế tính tạm nộp hàng quý và số thuế còn phải nộp theo quyết toán thuế năm 2011. Doanh nghiệp phải hạch toán riêng thu nhập từ hoạt động được giảm thuế; trường hợp không hạch toán riêng được thì phân bổ theo tỷ lệ doanh thu. Doanh nghiệp được hưởng ưu đãi phải thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ và nộp thuế theo kê khai.

Giảm thuế đối với hoạt động kinh doanh nhà trọ, trông giữ trẻ và cung ứng suất ăn ca

Nhằm hỗ trợ đời sống công nhân, sinh viên và học sinh, Nghị định đưa ra giải pháp giảm thuế gắn liền với cam kết bình ổn giá:

• Giảm 50% mức thuế khoán giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) từ ngày 01/07/2011 đến hết ngày 31/12/2011 đối với hộ, cá nhân kinh doanh nhà trọ, phòng trọ cho công nhân, học sinh, sinh viên thuê; hộ, cá nhân trông giữ trẻ và hộ, cá nhân cung ứng suất ăn ca cho công nhân.
• Giảm 50% số thuế GTGT và thuế TNDN phát sinh từ ngày 01/07/2011 đến hết ngày 31/12/2011 đối với hoạt động cung ứng suất ăn ca cho công nhân của doanh nghiệp (loại trừ hoạt động cung ứng suất ăn cho doanh nghiệp vận tải, hàng không và các hoạt động kinh doanh khác).
• Điều kiện áp dụng: Các hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp phải cam kết giữ ổn định mức giá cho thuê nhà, giá trông giữ trẻ, giá suất ăn ca trong năm 2011 bằng với mức giá của tháng 12/2010. Giá này phải được niêm yết công khai tại cơ sở kinh doanh, thông báo cho chính quyền cấp xã và cơ quan thuế trực tiếp quản lý. Nếu qua thanh tra, kiểm tra phát hiện vi phạm cam kết giá, đối tượng kinh doanh sẽ không được hưởng ưu đãi giảm thuế.

Miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân đối với một số khoản thu nhập

Chính sách miễn, giảm thuế TNCN được quy định chi tiết nhằm khuyến khích đầu tư và hỗ trợ người có thu nhập thấp:

• Miễn thuế TNCN từ ngày 01/08/2011 đến hết ngày 31/12/2012 đối với cổ tức được chia cho cá nhân từ hoạt động đầu tư vào thị trường chứng khoán, góp vốn mua cổ phần của doanh nghiệp (ngoại trừ cổ tức từ các ngân hàng cổ phần, quỹ đầu tư tài chính, tổ chức tín dụng).
• Giảm 50% số thuế TNCN từ ngày 01/08/2011 đến hết ngày 31/12/2012 đối với thu nhập từ hoạt động chuyển nhượng chứng khoán của cá nhân.
• Miễn thuế TNCN từ ngày 01/08/2011 đến hết ngày 31/12/2011 đối với cá nhân có thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công và từ kinh doanh đến mức phải chịu thuế TNCN ở bậc 1 của Biểu thuế lũy tiến từng phần. Thu nhập tính thuế làm căn cứ miễn thuế là thu nhập tính thuế bình quân thực nhận trong năm 2011.

Nguyên tắc áp dụng ưu đãi và xử lý thuế đã nộp

Nghị định quy định rõ nguyên tắc xử lý khi có sự trùng lặp ưu đãi hoặc trường hợp đã nộp thuế trước khi có hướng dẫn:

• Trường hợp doanh nghiệp được hưởng nhiều mức ưu đãi thuế khác nhau cho cùng một khoản thu nhập trong cùng một thời gian thì được lựa chọn áp dụng mức ưu đãi có lợi nhất.
• Nếu doanh nghiệp đang trong thời gian hưởng ưu đãi thuế TNDN theo quy định pháp luật, số thuế TNDN được giảm theo Nghị định này sẽ được tính trên số thuế còn lại sau khi đã trừ đi phần thuế được hưởng ưu đãi trước đó.
• Bộ Tài chính có trách nhiệm hướng dẫn, xử lý cụ thể đối với các trường hợp doanh nghiệp đã kê khai và nộp số tiền thuế được giảm vào ngân sách nhà nước trước khi Nghị định có hiệu lực.

Hiệu lực thi hành và trách nhiệm tổ chức thực hiện

Nghị định quy định cụ thể về mốc thời gian áp dụng và phân công trách nhiệm cho các cơ quan liên quan:

• Hiệu lực thi hành: Nghị định này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 20 tháng 12 năm 2011.
• Trách nhiệm của Bộ Tài chính: Chịu trách nhiệm hướng dẫn chi tiết việc thực hiện các điều khoản của Nghị định này trên phạm vi cả nước.
• Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Chỉ đạo các Sở, ban, ngành và chính quyền địa phương phối hợp chặt chẽ với cơ quan thuế để tuyên truyền, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện chính sách miễn, giảm thuế.
• Trách nhiệm của Hội đồng tư vấn thuế cấp xã: Phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước về giá tại địa phương để xác nhận, theo dõi và kiểm tra việc thực hiện cam kết giữ ổn định giá của các hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp được giảm thuế.